II SA/Bk 506/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz,, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania z akt sprawy kserokopii dokumentów oddala skargę II SA/Bk 506/11 UZASADNIENIE Wnioskiem z 28.03.2011 r. J. C. wystąpił do Starosty Z. o wydanie kserokopii dwóch dokumentów: - aktu własności ziemi z [...].07.1976 r. nr [...] stwierdzającego nabycie przez F. W. własności działki oznaczonej w 1946 r. numerem [...] a w roku 1960 numerem [...] i powierzchni 0, 3 ha, położonej w Z. przy ul. G., stanowiącej własność jego dziadka G. S., - decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta i Gminy w Z. z [...].05.1978 r. nr [...] dotyczącej części działki objętej powyższym aktem własności ziemi. Pismem z 29.03.2011 r. Starosta wezwał wnioskodawcę do przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, z którego wynika, że jest spadkobiercą którejkolwiek ze stron postępowań zakończonych decyzjami, o których kserokopie wnioskuje. Pouczono stronę, iż Starostwo może wydać dokumenty na żądanie sądu w sytuacji, gdy będą potrzebne w postępowaniu sądowym. Ponownym wnioskiem z 28.04.2011 r. J. C. zwrócił się do Starosty Powiatowego w Z. o wydanie dokumentów wymienionych we wniosku z 28.03.2011 r. nienawiązując do wezwania wykazania statusu strony. Postanowieniem z [...].05.2011 r. znak [...] wydanym na podstawie art. 28, 73, 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego Starosta Z. odmówił J. C. wydania kserokopii aktu własności ziemi z [...].07.1976 r. i kserokopii decyzji wywłaszczeniowej z [...].05.1978r. Organ wskazał, że analiza akt znajdujących się w jego posiadaniu uprawnia do wniosku, iż J. C. nie był stroną postępowań zakończonych decyzjami, których kserokopii żąda. Wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego uprawniającego go do wglądu i posiadania kopii przedmiotowych akt, bowiem nie przedstawił żadnych dokumentów na powyższe okoliczności. Zażalenie na powyższe postanowienie J. C. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wskazując, że akt własności ziemi z 1976 r. dotyczący gruntu, którym uwłaszczono F. W., należał do jego matki S. C. z domu S. Argumentował, że jako syn strony postępowania ma prawo żądania wydania kserokopii dokumentów z postępowania dotyczącego własności jego matki. Postanowieniem z [...].05.2011 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Wyjaśniło, że uprawnionym do żądania wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy jest osoba posiadająca status strony w postępowaniu, którego akta dotyczą. Zatem rozpoznając takie żądanie organ w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić czy wnioskodawca posiada przymiot strony tj. czy posiada interes prawny w postępowaniu w rozumieniu art. 28 Kpa. Interes prawny oznacza, że istnieje przepis prawa administracyjnego materialnego, przewidujący w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość skonkretyzowania praw i obowiązków tego podmiotu poprzez wydanie określonego prawem aktu. Interesem prawnym nie jest interes faktyczny, który występuje gdy podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa. Zdaniem SKO w przedmiotowej sprawie J. C. legitymuje się wyłącznie interesem faktycznym, bowiem nie wykazał okoliczności spadkobrania po stronach postępowań zakończonych rozstrzygnięciami, których kserokopii żąda. Podkreślono, że nawet stronie można wydać kserokopie gdy wykaże ona interes w ich uzyskaniu. Tymczasem wnioskodawca nie wykazał nawet interesu prawnego do bycia stroną. SKO wskazało, że przedmiotowe dokumenty mogą być udostępnione bezpośrednio sądowi w przypadku gdy roszczenie zostanie skierowane na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Po rozpoznaniu zażalenia zatytułowanego "odwołanie" J. C. złożył do akt postępowania zainicjowanego jego wnioskiem kserokopie dwóch dokumentów: decyzji z [...].11.1979 r. znak [...] skierowanej do S. C. i T. C., w której uchylono wydany na ich rzecz akt własności ziemi z [...].05.1974 r. i ustalono wydanie nowego aktu w przyszłości oraz kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Z. w sprawie I Ns [...] z 01.10.2003 r. stwierdzającego jego następstwo prawne po S. i T. małżonkach C. Skargę na postanowienie SKO z [...].05.2011 r. złożył do sądu administracyjnego J. C. wskazując, że narusza ono jego konstytucyjne prawo dostępu do dokumentów. Wyjaśnił, że swoich praw do gruntów odebranych jego rodzicom dochodzi już od 10 lat, o czym Starosta Z. posiada wiedzę, a mimo to, podobnie jak WSA w Białymstoku, nie ułatwia mu realizacji uprawnień. Podniósł zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił, że skarga nie zawiera nowych zarzutów, a dokumenty przedłożone po wydaniu rozstrzygnięcia przez SKO nadal nie wykazują praw J. C. do działek, którymi uwłaszczona została F. W. W piśmie procesowym z 29.09.2011 r. (k. 19) J. C. po raz kolejny przedstawił własne stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że od 1975 r. próbuje odzyskać bezprawnie zabraną jego rodzinie ziemię. Grunt oddany F. W. stanowił własność jego dziadka G. S., którego córka – S. była jego matką. Zarzucił organowi manipulowanie na jego niekorzyść. Do pisma dołączył korespondencję z 2007 r. prowadzoną przez J. K. ze Starostą Z., postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 01.10.2003 r. w sprawie I Ns [...] oraz świadectwo metryczne urodzenia i odpis skrócony aktu zgonu S. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Starosty Z. nie naruszają prawa, zaś sąd administracyjny uprawniony jest jedynie do kontroli aktów administracyjnych w zakresie ich zgodności z prawem (legalności). Przedmiotem roszczenia J. C., które zainicjowało postępowanie w sprawie niniejszej, było żądanie wydania kserokopii dokumentów w postaci aktu własności, jak i decyzji administracyjnej wskazanych we wniosku. Poza sporem pozostaje fakt, że obydwa żądane dokumenty kończyły określone postępowania administracyjne, zatem słusznie wniosek został rozpoznany w trybie przepisów art. 73 i 74 Kpa. Przepis art. 73 § 1 i § 2 Kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpatrzenia wniosku) stanowił, że w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Podkreślić należy, że ostatnie zdanie § 1 o treści "Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania" zostało dodane po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego ustawą z 03.12.2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.). Nowelizacja ta usunęła wcześniejszą wątpliwość co do czasokresu przysługującego stronie prawa, w szczególności udzieliła pozytywnej odpowiedzi na pytanie, czy prawo dostępu do akt postępowania służy stronie także po jego zakończeniu. Nie ulega wątpliwości, że wyżej powołany przepis dotyczy strony postępowania i ma służyć realizacji jej prawa do udziału w postępowaniu. Jego literalne brzmienie, a w szczególności sformułowanie "strona może żądać ..." nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych co do podmiotu, któremu służy prawo dostępu do akt określone w § 2 art. 73 Kpa jako prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Prawo to służy wyłącznie stronie postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa – tak, jak zasadnie uznały organy obydwu instancji. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W celu wykazania posiadania interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym koniecznym jest zatem wykazanie istnienia podstawy materialnoprawnej, z której taki interes prawny wynika. Inaczej mówiąc posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza de facto ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Jak podkreślił NSA w uzasadnieniu wyroku z 21.10.2010r. w sprawie I OSK 31/10 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA) podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, nie jest więc legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. W konsekwencji, przyjęcie takiej koncepcji legitymacji procesowej strony w postępowaniu administracyjnym powoduje, że organ administracyjny zobowiązany jest zbadać treść żądania podmiotu wnoszącego podanie przed wszczęciem danego postępowania, gdyż postępowanie może być wszczęte tylko wtedy, gdy wniosek złożył legitymowany do tego podmiot. Podkreślenia wymaga, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że posiada interes prawny, który jednocześnie powinien być konkretny i realny (wyrok NSA z 03.02.2011 r., II OSK 206/1, CBOSA). Skarżący został wezwany pismem z 29.03.2011 r. do wykazania, że jest spadkobiercą którejś ze stron postępowań zakończonych decyzjami wskazanymi we wniosku o wydanie kopii dokumentów. Na wezwanie to nie zareagował, jedynie ponowił żądanie wydania kserokopii wskazanych decyzji. Próbę wykonania wezwania organu I instancji podjął dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia SKO. Sąd bada legalność zaskarżonego aktu według stanu prawnego i faktycznego istniejących w dacie jego (aktu) wydania. W przedmiotowej sprawie jest to data wydania postanowienia SKO z dnia [...].05.2011 r. Jak wyżej zauważono – na tę datę skarżący w żaden sposób nie wykazał, by był stroną spornych postępowań lub następcą prawnym strony, a w szczególności spadkobiercą którejś ze stron. Nie mogły bowiem przedłożone później dokumenty, w szczególności postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po T. i S. C., być przedmiotem oceny organów, które wydały postanowienie. Nie mogą też być przedmiotem oceny sądu co do legitymacji skarżącego, skoro zostały złożone po zakończeniu postępowania poddanego kontroli sądu. Nadto, jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skarżący nie wykazał swego interesu prawnego w zgłoszonym żądaniu. Przepis art. 73 § 2 Kpa daje prawo żądania odpisów lub kopii dokumentów z akt sprawy, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Wykazanie tego "ważnego interesu" leży po stronie żądającego. Jeśli nie zostanie taki interes wykazany, zachodzą podstawy do odmowy uwzględnienia żądania, co organ urzeczywistnia wydaniem postanowienia odmownego (art. 74 §2 Kpa). Tak postąpiono w sprawie niniejszej. Dlatego zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Jedynie informacyjnie wskazać można, odczytując z treści pism intencję skarżącego co do celu dla jakiego zgłosił żądanie wydania dokumentów, że w sytuacji zamiaru dołączenia ich do pozwu przed sądem powszechnym lub innego postępowania administracyjnego – sąd lub tamten organ będą mogły wystąpić do organów, które wydały akt własności ziemi nr [...] oraz decyzję nr [...] i zażądać dokumentów, jeśli uznają taką potrzebę. Zatem odmowa w sprawie niniejszej nie przekreśla możliwości dowodowych strony. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.