II SA/Bk 512/12

WyrokWSA w Białymstoku2012-11-13

Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Trykoszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może odmówić wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, gdy żądane zmiany dotyczą ustalenia stanu prawnego własności z mocą wsteczną?
Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może rozstrzygać sporów dotyczących prawa własności nieruchomości ani wprowadzać zmian w ewidencji gruntów z mocą wsteczną, które mają charakter zmiany stosunków własnościowych. W takich przypadkach właściwe są sądy powszechne, a odmowa wprowadzenia zmian przez organ ewidencyjny jest zgodna z prawem.
Stan faktyczny
Skarżący S. P. wielokrotnie wnioskował o zmianę w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek spadkowych po zmarłej matce. Organy administracji, w tym Starosta i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wielokrotnie odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując na brak nowych dowodów oraz fakt, że ewidencja nie służy do rozstrzygania sporów własnościowych. Skarżący zarzucił decyzjom naruszenie prawa i korupcyjny charakter postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę; przyznał radcy prawnemu Skarbu Państwa kwotę 312,20 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu A. L. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 312,20 zł (trzysta dwanaście złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego S. P. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżoną decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji Starosty K. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]w sprawie odmowy wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków miasta K. w stosunku do działek oznaczonych w 1963 r. numerami[...], [...] i [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. Na wstępie należy zaznaczyć, że S. P. (powoływany dalej także jako Skarżący) wielokrotnie składał wnioski o zmianę w ewidencji gruntów i budynków. Pierwszy wniosek o sprostowanie i uaktualnienie rejestru gruntów, dotyczącego działek gruntu należących do spadku po zmarłej matce – W. P., Skarżący złożył w dniu [...] lutego 2003 r. Wnioskodawca wyjaśnił wówczas, iż istotą jego wniosku jest skorygowanie wpisu według stanu na dzień otwarcia spadku, tj. na dzień [...] czerwca 1966 r., z podaniem statusu każdej z działek (rolna, czy nierolna), gdyż ma to wpływ na dział spadku. Starosta Kolneński decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), odmówił "ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta K., S. P. w 1/3 części własności do działek nr [...], [...] na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K., sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 1966 r." - stwierdzającego prawo do dziedziczenia spadku po zmarłej W.P. Po rozpatrzeniu odwołania, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta K.na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia [...] czerwca 1966 r. sygn. akt [...]. Następnie WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 20 maja 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 39/04 oddalił skargę na powyższą decyzję. Również NSA wyrokiem z dnia 13 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1729/04 oddalił skargę kasacyjną. Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku strony Skarżącej, Starosta K. decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]odmówił wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków miasta K. w stosunku do działek o nr [...], [...], [...] oraz wykreślenia zapisu dotyczącego dziedziczenia gospodarstwa rolnego, ujawnionego na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K.sygn. akt [...]z dnia [...] czerwca 1966 r. Odwołanie pozostawiono bez rozpoznania, na skutek wniesienia go po upływie wyznaczonego terminu. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]Starosta K., w wyniku rozpoznania ponownego wniosku Skarżącego, umorzył postępowanie z uwagi na uregulowany stan prawny nieruchomości w księdze wieczystej nr Kw[...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie podjęcia na nowo czynności polegających na ujawnieniu zmian w ewidencji gruntów i budynków miasta Kolno w stosunku do działek nr [...],[...]i [...]. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...]P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i odmówił wprowadzenia wnioskowanych zmian. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Białymstoku odrzucił skargę na ww. decyzję z uwagi na wniesienie jej po terminie. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. (uzupełnionym w dniu [...] marca 2010 r.) Skarżący wniósł o sprostowanie błędów i zaniedbań w ewidencji gruntów i budynków poprzez: (1) wprowadzenie danych wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium WRN w B.z dnia [...] czerwca 1963 r., (2) ujawnienia zaświadczenia Urzędu Miasta ustalającego charakter każdej działki oddzielnie według stanu na dzień otwarcia spadku - 9.06.1966 r., (3) ujawnienia decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] i [...] maja 1987 r., którymi unieważniono wszystkie akta nadań własności na rzecz J. i J. P., (4) ujawnienia postanowienia Sądu sygn. akt [...], że nikt nie stał się właścicielem nieruchomości na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Starosta K. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]odmówił wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków miasta K., w stosunku do działek oznaczonych w 1963 r. numerami [...],[....]i [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie zostały przedstawione nowe dowody (dokumenty), które mogłyby mieć istotny wpływ na inne rozstrzygnięcie sprawy. Starosta wskazał, że w oparciu o znane i posiadane od wielu lat dokumenty, tj. (1) postanowienie Sądu Powiatowego w K. sygn. akt. [...]z dnia [...] sierpnia 1965 r. - dział spadku po M. F., (2) postanowienie Sądu Powiatowego w K. sygn. akt. [...]z dnia [...] czerwca 1966 r. - spadek po W. P., (3) postanowienie Sądu Rejonowego w T. Roki Sądowe w C. sygn. akt [...]z dnia [....] marca 2001 r. - spadek po J. P., (4) postanowienie Sądu Rejonowego w T.R. S.w C. sygn. akt [...]z dnia [...] kwietnia 1999 r. - spadek po J. P., (5) postanowienie Sądu Rejonowego w T. sygn. akt [...]z dnia [...] listopada 2007r. - spadek po Z. P., (6) zawiadomienie Sądu Rejonowego w Ł. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] października 2009 r. - wypis z Kw. Nr [...], w stosunku do działek nr [...] i [...] w ewidencji gruntów i budynków dokonano następującego zapisu podmiotowego: P. S. s. T. i W. udz.[...], P. H. M. c. J. i Z. udz. [...], P. R. s. J. i Z. udz.[...], T. D. c. J. i Z. udz.[...], W. T. c. J. i Z. udz. [...]. W ocenie organu powyższe zapisy własnościowe są zgodne ze stanem prawnym ujawnionym w Kw nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania, w którym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem, P.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestie dotyczące trzech pierwszych żądań zawartych we wniosku Skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. zostały rozpatrzone decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]. Organ ustalił wówczas, że uwzględnienie tych wniosków byłoby równoznaczne z rozstrzygnięciem sporu o własność, podczas gdy ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji i poprzez żądanie wprowadzenia zmian ewidencyjnych nie można dochodzić ani udowadniając praw właściciela. Powyższe stanowisko zostało podzielone przez oba sądy administracyjne, które stwierdziły, że Skarżącemu chodziło o zmianę charakteru działek z mocą wsteczną na dzień otwarcia spadku, tj. na datę [...] czerwca 1966 r., a więc z wyłączenia działek z ustawowego dziedziczenia gospodarstw rolnych. Odmowę ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] maja 1987 r. i [...] maja 1987 r. uzasadniono tym, że decyzjami tymi uchylono akt własności ziemi nr [...]z dnia [...] kwietnia 1980 r. potwierdzający własność działek na rzecz J. P. i J.P. z racji naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy z dnia [...] października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zdaniem organu, uchylenie tej decyzji nie miało żadnych skutków w zapisie ewidencji gruntów. Ponadto organ zaznaczył, że postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. w sprawie[...], że nikt nie stał się właścicielem nieruchomości na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych jest orzeczeniem stwierdzającym, że dla działek nr [...],[...] i [...] w oparciu o ww. ustawę nie powstał nowy stan własności, względem wcześniej ustalonego. Wskazano więc, że na podstawie tego dokumentu nie mogło dojść do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy podkreślił, że te same żądania rozpatrzono decyzją Starosty K. z dnia [...] maja 2008 r. (nr[...]), z dnia [...] lipca 2009 r. (nr[...]), z dnia [...] marca 2009 r. (nr[...]) - zmienionej decyzją organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2009 (nr[...]), z dnia [...] lipca 2009 r. (nr[...]) - zmienionej decyzją organu II instancji z dnia [...] października 2009 r. (nr[...]), którymi odmówiono wprowadzenia żądanych zmian na podstawie dokumentów identycznych, jak we wniosku z dnia [...] marca 2010 r. Końcowo powołując się na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Sz 870/07, opubl. LEX nr 423065) organ odwoławczy zaznaczył również, że zgodnie z przepisem § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) czynności aktualizacyjne wywołane wnioskiem strony prowadzone przez organ ewidencyjny w postępowaniu administracyjnym kończy decyzja administracyjna wprowadzająca zmianę, lub odmawiająca wprowadzenia żądanej zmiany. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że jest niezgodna z obowiązującym prawem, prawdą i rzeczywistym stanem faktycznym. Ponadto całości sprawy zarzucił korupcyjny charakter. W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania. Zaznaczyła również, że nie wprowadzenie przez organ zmian w ewidencji gruntów jest naruszeniem rozporządzenia Ministra Rozwoju Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, z którego wynika obowiązek nanoszenia aktualnych zmian. Ponadto autor skargi podniósł, że nawet gdyby spadek stanowił gospodarstwo rolne na dzień otwarcia spadku – [...] czerwca 1966 r., to nie posiadałby on charakteru rolnego na podstawie innych szczegółowych zapisów, gdyż działka o nr [...] utraciła status rolny na podstawie decyzji z dnia [...] października 1962 r. o szczegółowej lokalizacji nr [...]. Zdaniem Skarżącego Starostwo Powiatowe w K. posiada także w zasobach geodezyjnych informacje o przeznaczeniu ww. działki pod budowę budynku szkolnego, co zdaniem Skarżącego oznaczało utratę statutu rolnego. Z kolei działka nr [...]utraciła status rolny w dniu [...] czerwca 1963 r., kiedy została objęta planem zabudowy pod budownictwo wysokie (spółdzielcze). Także działka o nr [...]o pow. 0,49 ha - łąka, nie stanowiła zdaniem Skarżącego normy rolnej. Skarżący podniósł również, że wszystkie zmiany dotyczące prawa własność na korzyść J.P. były rejestrowane w ewidencji gruntów, natomiast dowody własność wprowadzające zmiany na korzyść jego osoby nie były rejestrowane. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej stosując kryterium zgodności tych działań z prawem. Nie dostrzegając w sprawie mających wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego ani mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego i nie stwierdzając wad kwalifikowanych decyzji (skutkujących nieważnością decyzji) sąd oddala skargę (vide: art. 145 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a"). W sprawie niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy żądania Skarżącego zawarte we wniosku z dnia [...] marca 2010 r. dotyczące sprostowania błędów i zaniedbań w ewidencji gruntów i budynków zasługują na uwzględnienie, czy też rację mają organy odmawiając wprowadzenia żądanych zmian do ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko organów, które odmówiły wprowadzenia żądanych przez Skarżącego zmian w ewidencji gruntów i budynków. Jak słusznie wskazał bowiem organ odwoławczy kwestie zawarte we wniosku z dnia [...] marca 2010 r. (inicjującym niniejsze postępowania), dotyczące wprowadzenie danych wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kolno zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium WRN w B. z dnia [...] czerwca 1963 r., ujawnienia zaświadczenia Urzędu Miasta ustalającego charakter każdej działki oddzielnie według stanu na dzień otwarcia spadku – [...] czerwca 1966 r., ujawnienia decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] i [...] maja 1987 r., którymi unieważniono wszystkie akta nadań własności na rzecz J. i J. P., zostały rozpatrzone decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] listopada 2003 r. (nr[...]). Również WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 20 maja 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 39/04 przy rozpatrywaniu skargi identycznego wniosku Skarżącego stwierdził, że "wniosek skarżącego jedynie werbalnie dotyczy zmiany charakteru działek (czego z mocą wsteczną i tak nie można dokonywać), a merytorycznie zmierza do zmiany układu stosunków własnościowych, dotyczącego tych działek". Także NSA w wyroku z dnia 13 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1729/04, rozpatrując skargę kasacyjną Skarżącego, stwierdził, że "ani plan regionalny, ani nawet miejscowy plan szczegółowy nie przesadza jeszcze o przeznaczeniu określonych terenów". Ponadto zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzez dokonywanie zmian w operacie ewidencji gruntów nie można rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych, dotyczących prawa własności gruntów, czy przedmiotu własności (por. wyroki NSA: z dnia 17.02.1993 r. II SA 1155/92, ONSA 1994 nr 2, poz. 61; z dnia 7.09.1992 r. II SA 765/92, z dnia 27.10.1987r. IV SA 270/87, GAP 1988 nr 16, s. 46). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powołane wyższej stanowisko sądów administracyjnych. W postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie można samodzielnie rozstrzygać kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Sporne kwestie w zakresie własności mogą być rozpoznawane nie przez organy geodezji, lecz przez sądy powszechne. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie chodzi jedynie o odnotowanie zmian, co do rodzaju użytków gruntowych, jakie dokonały się na ww. działkach gruntu, lecz żądanie zmiany charakteru działek, z mocą wsteczną, na datę otwarcia spadku – [...].06.1966 r. W istocie ma to prowadzić do zmiany orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] i 27[...] 1987 r. jest bezzasadne, gdyż nie miało żadnych skutków w ewidencji gruntów i budynków. J. P. i J. P. byli w niej wpisani jako współwłaściciele działek o numerach:[...], [...] i [...] na mocy ww. postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia [...] czerwca 1966 r. sygn. akt [...]. A zatem uznać należy, iż organy ewidencyjne zasadnie odmówiły dokonania zmian polegających na wykreśleniu prawa współwłasności J.P. i J.P.w działkach o nr [...],[...] i [...]. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie też stwierdził, że skoro z postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. (sygn. akt[...]) wynika, że dla działek o numerach: [...],[...]i [...] w oparciu o ustawę z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie powstał nowy stan własności względem wcześniej już ustalonego, to na podstawie ww. postanowienia nie mogło dojść do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Ponadto, wbrew zarzutom Skarżącego, w niniejszej sprawie z wyżej wskazanych powodów nie doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło