II SA/Bk 516/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych K. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy Postanowieniem z 29 sierpnia 2012r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia K. Z. wniosła sprzeciw wyjaśniając, że jej dochody pochodzą z produkcji rolniczej, a nie – jak mylnie wcześniej wskazała – tylko z roślinnej. Wskazała też, że posiadane przez nią gospodarstwo rolne wymaga intensywnych nakładów celem doprowadzenia do odpowiedniej kultury rolnej, ponieważ przez 10 lat było oddane w dzierżawę osobie obcej. Podniosła też, że uzyskiwane przez nią dochody z produkcji rolniczej są okresowe – po zbiorach zbóż lub po sprzedaży zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z 29 sierpnia 2012r., a wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Kraków 2005, s. 592). W postanowieniu z 29 listopada 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 718/11). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione powyżej poglądy. W sprawie niniejszej Skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający, aby przesłanka z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. wystąpiła w jej sytuacji. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wskazała, że posiada dom w stanie surowym o powierzchni 100 m.kw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 16,20 ha. Uzyskuje rocznie 15.792,14 zł tytułem dopłaty unijnej oraz 7.788,50 zł ze sprzedaży. Ponosi natomiast wydatki na zakup nawozów (7.500zł), paliw – 500 zł, zakup pasz dla zwierząt – 5000 zł, dojazd do szkoły – 1000 zł, opłatę za mieszkanie – 3.540 zł, wydatki związane z utrzymaniem – 6.000 zł. Pismem z 9 sierpnia 2012r. Skarżąca została wezwana przez referendarza tut. Sądu do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać m.in. jakim dysponuje tytułem w stosunku do zajmowanej nieruchomości w F., rodzaj prowadzonej działalności rolniczej, wysokość dochodu osiąganego z pracy w gospodarstwie rolnym, kiedy zostały jej wypłacone dopłaty z Unii Europejskiej, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oraz z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a także do dołączenia zaświadczenia o wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego, rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków, wyciągów z rachunku bankowego oraz dokumentów potwierdzających dochód uzyskany ze sprzedaży. Wezwanie zawierało pouczenie, że oświadczenia i dokumenty są niezbędne do oceny stanu majątkowego, a ich niezłożenie w zakreślonym terminie może spowodować odmowę przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo rolne zostało jej przekazane przez rodziców, obecnie nie prowadzi żadnej produkcji poza roślinną, obecnie studiuje a wszystkich uzyskiwane dochody pochodzą z jej pracy (dopłaty unijne i dochód ze sprzedaży). Wskazała, że jej wydatki stanowią środki do produkcji (12.500 zł), koszty związane ze studiami (10.740 zł) oraz inne, nieudokumentowane. Skarżąca nie złożyła zatem oświadczenia w wymaganym zakresie, nie dołączyła też wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na pełną ocenę jej sytuacji finansowej. Reasumując: z uwagi na brak przedłożenia wyczerpującej dokumentacji charakteryzującej sytuację finansową strony, sąd nie mógł dokonać rzetelnej jej oceny. Mając na uwadze, że wykazanie trudnej sytuacji majątkowej jest obowiązkiem wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, pouczonego o rygorze odmowy jej przyznania (vide k. 33 verte) – należało wniosek rozpoznać negatywnie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.