II SA/Bk 516/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. K. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż prowadzi samotnie gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącej stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. dopłaty rolne - 14.800 zł oraz sprzedaż - 7.788,50 zł. Wykazane wydatki roczne to: nawozy – 7.500 zł, paliwo – 1.500 zł, dojazdy do szkoły – 1.000 zł, opłata za mieszkanie – 4.800 zł, utrzymanie – 6.000 zł, środki produkcji rolnej – 1.780 zł. Majątek skarżącej stanowi dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych (k. 75 - 76). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2012 r. (k. 84) skarżąca oświadczyła, że posiada [...] sztuk bydła oraz przyczepę jednoosiową. Do wydatków rocznych wnioskodawczyni zaliczyła dodatkowo: podatek rolny – 591 zł oraz zakup nawozów w kwocie wyższej niż poprzednio podana tj. 8.928 zł. W okresie [...] – [...] 2012 r. K. Z. nie uzyskała dochodów ze sprzedaży płodów rolnych. Skarżąca nie posiada samochodu osobowego. Wnioskodawczyni otrzymała dopłaty bezpośrednie, bez faktycznego doręczenia decyzji (k. 98). Do akt sprawy K. Z. dołączyła: wyciąg z rachunku bankowego za okres [...] –[...] 2012 r. (k. 99 – 101); decyzję ustalającą wysokość podatku rolnego za 2012 r. (k. 102); faktury na zakup środków produkcji rolnej z kwietnia, maja i grudnia 2012 r. na łączną kwotę 12.191,50 zł (k. 103 – 105). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu K. Z. wykazała, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, przy czym w okresie nauki zamieszkuje w O., zaś w dniach wolnych od nauki przebywa u brata w F. (k. 24). Dochód roczny skarżącej wynosi 26.709,78 zł, w tym: dopłaty unijne do prowadzonej produkcji rolnej otrzymane dnia [...] października i [...] grudnia 2012 r. w łącznej kwocie 18.921,28 zł (k. 100 – 101) oraz sprzedaż – 7.788,50 zł, co stanowi w przeliczeniu na miesiące roku średnio około 2.225 zł. Dodatkowo w okresie [...] – [...] 2012 r. wnioskodawczyni otrzymywała stypendium socjalne z U. W. – M. w kwocie 585,02 zł miesięcznie (k. 99 – 100). Wykazane wydatki roczne wynoszą około 23.170 – 24.600 zł, w przeliczeniu na poszczególne miesiące to kwota około 1.930 – 2.050 zł. W okresie [...] – [...] 2012 r. K. Z. nie uzyskała dochodów ze sprzedaży płodów rolnych. Skarżąca posiada dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2; nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha ([...] ha użytków rolnych); [...] ha lasu (k. 102) oraz [...] krów. Przede wszystkim należy podnieść, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy legł fakt otrzymania przez wnioskodawczynię dnia [...] października i [...] grudnia 2012 r., a więc w toku postępowania sądowoadministracyjnego, dopłat do prowadzonej produkcji rolnej w łącznej wysokości 18.921,28 zł. Kwota ta wielokrotnie przewyższa aktualne koszty sądowe w przedmiotowej sprawie, dlatego też jej część powinna być przeznaczona na ich pokrycie. Dodatkowo trzeba podkreślić, iż średni miesięczny dochód skarżącej tj. 2.225 zł przewyższa deklarowane przeciętne wydatki miesięczne 1.930 – 2.050 zł, co pozwala na poczynienie oszczędności na poczet toczącego się postępowania sądowego. Niewątpliwie cześć otrzymanych środków powinna być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowoaministracyjnego, te bowiem nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Dodatkowo trzeba wskazać, że prawo pomocy stanowi instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.