II SA/Bk 532/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. M. Ś.(powoływany dalej jako "Skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta Ł. o sprostowanie aktów własności ziemi z dnia [...] września 1972 r., nr [...] i z dnia [...] marca 1975 r., nr [...], poprzez ich uchylenie i wydanie bez błędów i omyłek zgodnie z przepisami. W jego ocenie w akcie własności ziemi o nr [...] powinni być wymienieni, poza I. Ś. - żoną J. Ś., także dzieci, w tym M. Ś., co potwierdza postanowienie spadkowe z dnia [...] lutego 2004 r. Natomiast w stosunku do aktu własności ziemi o nr [...] z dnia [...] marca 1975 r. Skarżący wskazał, że w dniu wydawania aktu własności ziemi J. Ś. nie żył, a więc postępowanie powinno być przerwane, celem ustalenia kręgu jego spadkobierców Nie było podstaw aby wydawać akt własności ziemi na zmarłego J. Ś. i jego żonę z pominięciem trójki dzieci, w tym M. Ś., jako spadkobiercy J. Ś., co potwierdza postanowienie spadkowe z dnia [...] lutego 2004 r., sygn. akt [...]. Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], odmówił Skarżącemu sprostowania ww. aktów własności ziemi. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Okoliczności powołane we wnioskach nie mogą być zakwalifikowane jako oczywiste błędy pisarskie lub omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. i nie jest możliwe ich sprostowanie w trybie tego przepisu. Ponadto wskazał, że akty własności ziemi nie mogą być wzruszane w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.) uchylono stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (art. 63 ust. 2). Zażalenie na to postanowienie złożył Skarżący wnosząc o jego uchylenie i sprostowanie aktów własności ziemi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 113 k.p.a. W ocenie autora odwołania I. Ś. w dniu wydania tych aktów własności ziemi nie była posiadaczką samoistną tych gruntów przez okres 10 lat, ponieważ akty te uzyskała w złej wierze, bez upoważnienia J. Ś., a urzędnicy państwowi pomogli jej nabyć grunty po teściu A. Ś. z pominięciem Skarżącego jako spadkobiercy J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. "Błąd pisarski" oznacza widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, a "błąd rachunkowy" omyłkę w wykonaniu działania matematycznego. Z kolei "inne oczywiste omyłki" są to omyłki co do swej istoty stojące na równi z błędami pisarskimi, a zatem omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną przez organ, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie bądź niewłaściwy dobór słowa. Jak podkreśliło SKO sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia, a zatem nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. W dalszej kolejności organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 1996 r., sygn. akt II SA 432/95 (Lex Nr 27874) wskazując, że wprawdzie nie jest wyłączona dopuszczalność stosowania art. 113 § 1 i 3 k.p.a. w zakresie sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do aktów własności, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.), pomimo, że nie ma możliwości wzruszenia w trybie administracyjnym aktu własności ziemi, niemniej zakres żądanych przez Skarżącego zmian w aktach własności ziemi Naczelnika Powiatu w Ł. z dnia [...] września 1972 r., nr [...] i z dnia [...] marca 1975 r., nr [...], wykracza poza dozwolony zakres zmian określony przepisem art. 113 § 1 k.p.a. Dopisanie w ww. aktach zmian jakich domaga się Skarżący spowodowałoby, zdaniem SKO, zmianę właścicieli gruntów w nim wymienionych. Tego rodzaju zmiany pociągają też konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które mogłoby doprowadzić do innego rodzaju ustaleń niż wynikające z dołączonych do aktu dokumentów, stanowiących podstawę jego wydania. W ramach zaś postępowania w przedmiocie sprostowania wykluczone jest, według Kolegium, tego rodzaju postępowanie. Skargę na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł M. Ś. podnosząc, że akty uwłaszczenia ziemi: nr [...] oraz [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i powinny być sprostowane na podstawie art. 113 k.p.a. W uzasadnieniu Skarżący w całości powielił argumentację powołaną w zażaleniu od postanowienia organu I instancji wskazując na nieprawidłowe ustalenie I. Ś. jako właścicielki ziemi na mocy aktu własności ziemi [...] z dnia [...] września 1972 r. oraz nieprawidłowe ustalenie zmarłego J. Ś. i jego żony I. Ś. jako właścicieli ziemi na mocy aktu własności ziemi [...] z dnia [...] marca 1975 r. Końcowo Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia i sprostowania ewidentnych błędów osób odpowiedzialnych za sporządzenie i wydanie wskazanych aktów własności ziemi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Przepis art. 113 § 1 k.p.a. będący podstawą wydania zaskarżonych rozstrzygnięć, dopuszcza możliwość sprostowania decyzji. Przedmiotem sprostowania mogą być błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki zawarte w decyzjach wydanych przez organy administracji. Prawidłowa wykładnia art. 113 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przez oczywistą omyłkę należy rozumieć błąd polegający na tym, że w decyzji (postanowieniu) przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy też omyłkę pisarską zostało wyrażone coś, co w sposób oczywisty i widoczny jest sprzeczne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ (por. A. Wróbel, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009 r., str. 584). Przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią decyzji. Niedopuszczalne jest natomiast sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Innymi słowy, sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać omyłki istotne, nieoczywiste dla stron postępowania, wpływające w znaczny sposób na ich sytuację prawną. W orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjęta jest też teza, że sprostowanie nie może prowadzić w żadnym razie do zmiany rozstrzygnięcia, nie może dotyczyć materialnej jego treści i musi charakteryzować się oczywistością. Nie jest więc dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu lub mylne zastosowanie przepisu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II OSK 940/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 1058/10, wyroki WSA w Krakowie: z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 766/15, z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 354/13, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy zaakcentować również należy, że co do zasady nie jest wyłączona dopuszczalność stosowania art. 113 § 1 i 3 k.p.a. o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), pomimo, że nie ma możliwości wzruszenia w trybie administracyjnym aktu własności ziemi a także niedopuszczalne jest wydawanie nowych aktów własności ziemi (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1996 r., sygn. akt II SA 432/95, Lex nr 27874). Wyłączenia te wynikają z przepisu art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1991 r. Nr 107, poz. 464). Tym niemniej, jak słusznie ustaliły orzekające w sprawie organy administracji, zakres żądanych przez Skarżącego zmian w aktach własności ziemi Naczelnika Powiatu w Ł. z dnia [...] września 1972 r., nr [...] i z dnia [...] marca 1975 r., nr [...], wykracza ewidentnie poza dozwolony zakres zmian określony przepisem art. 113 § 1 k.p.a. W pierwszym w wymienionych aktów zapisane zostało, że I. Ś. stała się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów w poz. 124, nr cz. działki nr [...] (m. [...]), [...] (m. 7[...] [...], [...] ( m. [...]) - o pow. 4,46 ha, położonych w Ł. wraz z zabudowaniami. Dopisanie zatem w nim trójki dzieci J. Ś. (w tym Skarżącego) spowodowałoby ewidentnie zmianę właścicieli gruntów w nim wymienionych. Natomiast w akcie nr [...] z dnia [...] marca 1975 r. zapisane zostało, że J. Ś. i I. Ś. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w poz. 289, nr [...] m. [...], [...] ,[...], [...] [...] o powierzchni 14029 m2 położonych w mieście Ł.. Żądanie zatem wpisania w tym akcie własności zamiast J. Ś. jego dzieci spowodowałoby także w tym przypadku zmianę właścicieli tych gruntów. Tego rodzaju zmiany, jak słusznie uznały organy, pociągają zaś konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które mogłoby doprowadzić do innego rodzaju ustaleń niż wynikające z dołączonych do aktu dokumentów, stanowiących podstawę jego wydania. W ramach postępowania w przedmiocie sprostowania wykluczone jest natomiast tego rodzaju postępowanie. Sprostowanie aktu własności ziemi musi mieć miejsce w stanie faktycznym, który legł u podstaw wydania aktu i może dotyczyć jedynie oczywistej pomyłki w przedstawionym już wyżej rozumieniu tego określenia. Nie może uzasadniać sprostowania nawet słuszne przekonanie, że inny stan faktyczny zachodził w dacie wydania aktu własności ziemi, a co za tym idzie, innego rodzaju fakty winien taki akt stwierdzać. Innymi słowy, żądanie Skarżącego nie mogło znaleźć realizacji w postępowaniu o sprostowanie wskazanych wyżej aktów własności ziemi. Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.