II SA/Bk 539/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy dotyczących zasiłku stałego - oddala skargę.- Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] w sprawie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy dotyczących zasiłku stałego. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 roku Z. P. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o "dokonanie odpisów z przesłuchania świadków wsi L. M. i L.". Precyzując swój wniosek dnia [...] kwietnia 2008 wskazała, że wnosi o "nadesłanie danych odnośnie dokonania odpisu protokołów ksero z przesłuchania świadków z dnia [...] lutego 2008 r., które są potrzebne do celów sprawdzenia właściwości protokołów". Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wójta Gminy P. znak: [...] odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów z protokołów z uwagi na brak ważnego interesu strony. Podkreślił, że Z. P. miała możliwość zapoznania się ze wszystkimi dokumentami zgromadzonymi w sprawie, co potwierdziła dnia [...].03.08 roku, składając informację o zapoznaniu się z aktami sprawy. Powyższe postanowienie zaskarżyła Z. P. Wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie jej wniosku podnosiła, iż nie potrafi pisać ani czytać i jest umysłowo chora. Podkreśliła, że odmowa wydania protokołów uniemożliwia jej podjęcia jakichkolwiek działań w dochodzeniu prawdy i otrzymania należnych jej świadczeń. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska organ przytoczył treść przepisu art. 73 § 1 i 2 kpa. Na tej podstawie organ podniósł, iż wykładnia w/w przepisu prowadzi do stwierdzenia, iż na instytucję "udostępniania akt" sprawy składają się następujące uprawnienia: a. przeglądanie akt sprawy, b. sporządzanie notatek i odpisów z akt sprawy, c. żądanie uwierzytelnienia sporządzonych uprzednio notatek i odpisów z akt sprawy, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony, d. żądanie wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż kwestią sporną jest czy powyższy katalog uprawnień jest wyczerpujący. W szczególności chodzi tu o możliwość sporządzania kopii pism znajdujących się w aktach sprawy za pomocą kserokopiarki, czy też innych urządzeń. Wydaje się jednak, że sporządzanie w taki sposób kopii mieści się w pojęciu "sporządzanie notatek i odpisów z akt sprawy", użycie kserokopiarki czy też innego urządzenia, oznacza bowiem tylko sposób sporządzenia takich notatek i odpisów (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2001 r., II SA 2580/00, niepubl.). Sporządzenie notatek i odpisów w powyższy sposób jest uprawnieniem stron postępowania, nie oznacza to jednak, że organ administracji publicznej ma obowiązek sporządzenia "kserokopii aktu administracyjnego lub ich odpisu i doręczenia ich stronie" (wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., l SA/Lu 139/96, LEX nr 28938). W związku z powyższym Kolegium uznało, iż strona nie może żądać od organu nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (por. wyr. NSA z dnia 29 marca 2001 r., II SA 2580/00, Wokanda 2002 r., nr 1, poz. 26). Organ II instancji podniósł dodatkowo, iż nawet gdyby wniosek strony potraktować jako wniosek o wydanie przez organ uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, to w świetle art. 73 § 2 kpa i tak nie byłoby podstaw do jego uwzględnienia wobec niewskazania przez skarżącą ważnego interesu. Ważnym interesem strony może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystywania w innych postępowaniach (patrz. wyrok WSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. l SA/Wa 1595/05). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, iż zdaniem strony ważny interes przejawia się chęcią dochodzenia prawdy oraz koniecznością walki o prawo do świadczenia, tj. protokoły z zeznaniami świadków z dnia [...] lutego 2008 r. i [...] marca 2008 r. są niezbędne do zakwestionowania niesprawiedliwego rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie przyznania zasiłku stałego. Kolegium podkreśliło także, że strona może korzystać ze wszystkich dostępnych instrumentów prawnych, nawet mimo braku kserokopii zeznań świadków, bowiem akta sprawy w razie zaskarżenia zostaną przekazane odpowiedniemu organowi. Do skorzystania ze środka zaskarżenia, potrzebna jest możliwość zapoznania się z zawartością akt sprawy. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego treść dowodów jest stronie znana, gdyż Z. P. zapoznała się z aktami i ma wiedzę na temat zeznań złożonych do protokołu świadków wsi L. M. i L. (oświadczenie z dnia [...].03.08 r. o zapoznaniu się z aktami sprawy). Końcowo organ podniósł, iż Z. P. nie wykazała również by wnioskowane odpisy protokołów miały być wykorzystane w innych postępowaniach, a "działania w dochodzeniu prawdy", mogą być prowadzone za pośrednictwem organów ścigania, które podejmą postępowanie na wniosek strony i zbadają prawdziwość złożonych do protokołu zeznań. Powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżyła Z. P., wyrażając ogólne niezadowolenie z tego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, iż jest osobą nieumiejącą czytać ani w słabym stopniu pisać, dlatego też twierdzenia, że zapoznała się z aktami sprawy o przyznanie zasiłku stałego są nieprawdziwe. Dodatkowo skarżąca zakwestionowała prawdziwość zeznań świadków złożonych w trakcie postępowania o przyznanie zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia postanowienia, sąd bada jego zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podkreślić przy tym należy, iż sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jego legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Podstawą materialno - prawną rozstrzygnięcia organów I i II instancji wydających przedmiotowe postanowienia był przepis art. 73 kpa. Zgodnie z § 1 powołanego przepisu w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Natomiast, w myśl art. 73 § 2 kpa, strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przepis powyższy zarówno w świetle orzecznictwa, jak również poglądów doktryny, stanowi realizację zasady względnej jawności akt postępowania, które to uprawnienie przysługuje wyłącznie stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony (tak J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006 r., str. 382). Ponadto stanowi konkretyzację zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażonej m.in. w art. 7 i 10 kpa poprzez zobowiązanie organu administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ - rozpatrując takie żądanie - dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał ważny interes strony (tak m.in. NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 3 czerwca 1997 r., I SA/Łd 302/96, LEX 29358, wyrok NSA z 29.03.2001 r., II SA 2580/00, Wokanda 2002/1/26). Analizując przedmiotową sprawę należy podkreślić, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 roku Z. P. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o "dokonanie odpisów z przesłuchania świadków wsi L. M. i L.". W nawiązaniu do wniosku organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2008 roku zwrócił się do wnioskodawczyni o wskazanie ważnego interesu strony, podkreślając jednocześnie, iż uzyskanie odpisów jest możliwe wówczas, gdy strona wskaże ważny interes. W odpowiedzi na powyższe Z. P. w dniu [...] kwietnia 2008 roku sprecyzowała swój wniosek podnosząc, że wnosi o "nadesłanie danych odnośnie dokonania odpisu protokołów ksero z przesłuchania świadków z dnia [...] lutego 2008 r., które są potrzebne do celów sprawdzenia właściwości protokołów". W tych okolicznościach należy podkreślić, że trafnie uznały organy obu instancji, iż strona żądająca wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów winna jest wykazać w tym swój ważny interes, co - jak zaznaczono powyżej - miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jednakże to organ rozpatrując takie żądanie, dokonuje własnej oceny, czy ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie, zaistniał faktycznie ważny interes w rozumieniu art. 73 § 2 kpa. Analizując powyższe, Sąd w pełni podziela argumentację organu, w której uznano, iż skarżąca takiego ważnego interesu nie wykazała. Uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczające (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, LEX nr 364669). Mimo bowiem braku żądanych odpisów skarżąca miała środki prawne wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, służące do zakwestionowania rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie przyznania jej zasiłku stałego. Również zeznania świadków znajdujące się w aktach sprawy, w razie zaskarżenia sprawy zostałyby przekazane odpowiedniemu organowi i podlegałyby jego merytorycznej ocenie. Dodatkowo podnieść należy, iż Z. P. nie wykazała również by wnioskowane odpisy protokołów miały być wykorzystane w innych postępowaniach np. prowadzonych przez organy ścigania, tym bardziej, iż organy takie na wniosek strony mogłyby same wystąpić o wydanie całych akt przedmiotowej sprawy, zawierających kwestionowane zeznania, o ile tylko miałyby uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.