II SA/Bk 546/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. F. Z. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie uzgodnienia przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić J. W. przyznania prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 60). Uczestniczka postępowania pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania dwuosobowej rodziny stanowi łączna kwota 2.570 zł netto, w tym: emerytura J. W.- 1300 zł netto oraz 1270 zł netto uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki uczestniczki postępowania wynoszą 1.980 zł miesięczne, w szczególności: czynsz i energia elektryczna – 470 zł; telefon – 300 zł; ubezpieczenie i podatek od nieruchomości – 60 zł; lekarstwa – 450 zł; zabiegi rehabilitacyjne – 270 zł oraz opłaty ponoszone w związku z prowadzonymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi i administracyjnymi - 430 zł. Pozostałe około 600 zł przeznaczone jest na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania, zakupu odzieży i środków czystości. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięcioletni dom drewniany oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi (orzeczona II grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa, opiekę medyczną i rehabilitację. Uczestniczka postępowania nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Nadto w ostatnim okresie musiała pokryć koszty sądowe i adwokackie (k.60-61). Z uwagi na rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej po znacznym okresie od jego złożenia z uwagi na zawieszenie postępowania (data złożenia 4.11.2008 r.), pismem z dnia 30 listopada 2009 r. oraz z dnia 9 grudnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał uczestniczkę postępowania do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało m.in. wskazać aktualny stan majątkowy, w tym uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki: Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni, z uwagi na znaczny upływ czasu (k. 196,200). Wezwania zostały doręczone prawidłowo dnia 7 grudnia i 14 grudnia 2009 r. (k. 197, 201), pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi wskazując, iż aktualizacja wniosków o przyznanie prawa pomocy w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zbędna na tym etapie (k. 198, 203). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała bowiem, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.570 zł netto miesięcznie. Wykazane wydatki wynoszą 1.980 zł miesięczne (czynsz, woda, energia elektryczna, telefon, ubezpieczenie i podatek od nieruchomości, lekarstwa, zabiegi rehabilitacyjne, koszty postępowań sądowoadministracyjnych i administracyjnych). Pozostałe około 600 zł przeznaczone jest na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania, zakupu odzieży i środków czystości. W skład majątku uczestniczki postępowania wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięcioletni dom drewniany oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi J. W. na cytowanie wezwania, uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uczestniczka postępowania bowiem nie uzupełniła złożonego oświadczenia, w tym nie określiła wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, co zupełnie uniemożliwia merytoryczną ocenę możliwości finansowych uczestniczki postępowania. Od dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. dnia 4.11.2008 roku jej sytuacja majątkowa mogła ulec zmianie. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż J. W. nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.