II SA/Bk 547/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi E. O. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 707/05 ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o umorzenie spłaty części pożyczki zaciągniętej na rozpoczęcie działalności gospodarczej 1. oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie.- 2. przyznaje adwokatowi M. F. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złoty osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 maja 2006r. sygn. akt II SA/Bk 707/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie umorzenia spłaty części pożyczki zaciągniętej na rozpoczęcie działalności gospodarczej. W dniu [...] sierpnia 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wpłynęła skarga E. O. o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyrokiem. Jako podstawę wznowienia skarżący powołał przepis art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadniając, iż ustanowiony na jego rzecz pełnomocnik z urzędu nie reprezentował go należycie w tym postępowaniu. Po pierwsze nie był obecny na publikacji wyroku zapadłego w sprawie, po drugie nie złożył wniosku o jego uzasadnienie, pozbawiając w ten sposób skarżącego możliwości wniesienia skargi kasacyjnej do NSA. Żądanie wznowienia postępowania skarżący oparł również na przepisie art. 273 §2 p.p.s.a., wskazując na wykrycie takich okoliczności faktycznych oraz środków dowodowych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W tym zakresie skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] października 2002r. złożył do Marszałka Województwa P. wniosek o umorzenie pożyczki, a organ przedmiotowego wniosku nie rozpatrzył i nie wydał w tym zakresie żadnej decyzji, pomimo, że posiadał w tym zakresie kompetencje oraz dysponował pozytywną opinią Prezydenta Miasta B. Opierając się na powyższych okolicznościach wniósł o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 maja 2006r. i ponowne rozpoznanie sprawy. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2006r. strona skarżąca wniosła o dopuszczenie w poczet materiału dowodowego dokumentów w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2003r., [...] października 2003r. oraz [...] czerwca 2005r. i wezwanie do udziału w sprawie Prezydenta Miasta B. W kolejnym piśmie skarżący wskazał na bezprawność decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] o odmowie umorzenia spłaty części pożyczki w kwocie 26 460 złotych, wywodząc, iż w tym czasie kompetencje do umarzania takich pożyczek posiadł Marszałek Województwa, a nie Prezydent Miasta. Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2008r. pełnomocnik skarżącego uzupełniająco wskazał, iż wyłączna przyczyną wypowiedzenia panu E. O. umowy pożyczki była konieczność postawienia jej w stan wymagalności w celu umorzenia, nie zaś nie wywiązywanie się przez skarżącego z jej postanowień. Z tych względów skarżący powinien mieć możliwość oceny przez Sąd w ramach postępowania wznowieniowego prawidłowości działań podejmowanych przez organy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego przewiduje expressis verbis art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Osobami legitymowanymi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania są strony lub uczestnicy postępowania w granicach określonych przez przepisy cytowanej ustawy, a dopuszczalność wznowienia postępowania nie jest uzależniona od wykazania, że strona nie mogła uzyskać zmiany orzeczenia przy wykorzystaniu zwykłego środka odwoławczego. Podkreślić przy tym należy, że skarga o wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową w tym znaczeniu, że przysługuje ona tylko od ściśle określonych orzeczeń i może być oparta tylko na określonych podstawach prawnych, taksatywnie wyliczonych w przepisach art. 271 - 273 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Stosownie, bowiem do art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednej z tych przesłanek ma obowiązek taką skargę odrzucić. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest zatem od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 cytowanej ustawy oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 maja 2006r. (sygn. akt II SA/Bk 707/05), którym oddalono jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...]. Jako podstawę wznowienia skarżący powołał art. 271 pkt 2 p.p.s.a uzasadniając, iż był nienależycie reprezentowany przez poprzedniego pełnomocnika z urzędu radcę prawnego M. T. który nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 maja 2006r., wskutek czego doszło do jego uprawomocnienia się, a skarżący został pozbawiony możności złożenia skargi kasacyjnej do NSA. Konstruując drugą podstawę wznowienia skarżący powołał się na przepis art. 273 §2 p.p.s.a., tj. późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których skarżący nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. W związku zaś z tym, że w przedmiotowej sprawie zapadło prawomocne orzeczenie, a skarżący dochował wymogów formalnych odnoszących się do terminu wniesienia skargi i powołania ustawowej podstawy wznowienia, sprawa o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem WSA z dnia 16 maja 2006r. podlegała rozpoznaniu, co do istoty. Oznaczało to konieczność zbadania przez Sąd, czy skarga wznowieniona była dopuszczalna, a więc, czy wskazane przez stronę skarżącą okoliczności mieszczą się w ustawowych podstawach wznowienia. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania, a w przypadku istnienia przyczyny wznowienia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia. W niniejszej sprawie wskazane przez skarżącego podstawy wznowienia postępowania - w ocenie Sądu - nie były merytorycznie uzasadnione, a zatem skarga o wznowienie postępowania podlegała oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w sytuacji, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Podkreślić przy tym należy, że należyta reprezentacja jest związana z występowaniem w charakterze organów reprezentujących podmioty niebędące osobami fizycznymi oraz w roli przedstawicieli ustawowych nieletnich i osób ubezwłasnowolnionych. Nie dotyczy natomiast sposobu występowania w charakterze pełnomocnika procesowego (np. radcy prawnego lub adwokata). Podniesiony przez stronę zarzut niewłaściwej reprezentacji należy rozumieć jako nieprawidłowe reprezentowanie jej interesów. Nie jest to jednak przyczyna nieważności postępowania, czym innym jest bowiem brak należytej reprezentacji, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, a czym innym niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez ustanowionego radcę prawnego (adwokata). Nienależyta reprezentacja nie dotyczy sposobu występowania w charakterze pełnomocnika procesowego (postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2006r., II GSK 170/06, niepublik.).Niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest zatem tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu cytowanego art. 271 pkt 2. Nie może więc stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania (postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2005r., OSK 1160/04, LEX nr 164939). Pogląd ten znalazł aprobatę również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2000r. (sygn. akt I PRN 277/00, OSNP 2002/1/15) stwierdził, iż nienależyta reprezentacja jako podstawa wznowienia postępowania (art. 401 pkt 2 k.p.a., którego odpowiednikiem jest ww. art. 271 pkt 2 p.p.s.a.) nie dotyczy sposobu zastępowania strony przez pełnomocnika procesowego. Wobec powyższego podniesiony przez skarżącego zarzut nienależytej reprezentacji jego osoby przez pełnomocnika z urzędu, który nie był obecny na publikacji orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 maja 2006r. oraz nie złożył wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia, należało uznać za niezasadny. Odnosząc się natomiast do kolejnej przesłanki wznowienia postępowania wymienionej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. pozbawiania strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa, stwierdzić należy, że opisane przez skarżącego w skardze o wznowienie - nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez pełnomocnika z urzędu, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania, polegającej na pozbawieniu strony możności działania (por. post. SN z dnia 12 października 2001 r., III AO 32/01, OSNAP 2002, nr 18, poz. 449). W tym zakresie podkreślić dodatkowo należy, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 707/05 skarżący reprezentowany był przez ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika, który był obecny na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku, nadto sam skarżący był zawiadomiony o terminie rozprawy. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby skarżący skontaktował się z reprezentującym go pełnomocnikiem lub samodzielnie (chociażby telefonicznie) z Sądem w celu otrzymania informacji o treści zapadłego orzeczenia oraz o sposobie i terminie jego zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe poglądy, które tutejszy skład Sądu w pełni akceptuje, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania wymienione w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a dotyczące nienależytej reprezentacji strony oraz niemożności działania strony wskutek naruszenia przepisów prawa. Także kolejna wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia, a mianowicie art. 273 §2 p.p.s.a., tj. późniejsze wykrycie takich okoliczności i środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, nie zasługują na aprobatę. Z powołanego przepisu art. 273 §2 p.p.s.a. wynika, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były jej znane. Taka sytuacja niniejszej sprawie nie zaistniała. Dopuszczalność prowadzenia postępowania o wznowienie w oparciu o tę przesłankę zależy przed wszystkim od tego, czy wskazana przez skarżącego okoliczność lub środek dowodowy istniał w momencie prowadzenia kwestionowanego postępowania sądowego, i czy został wykryty przez stronę po prawomocnym zakończeniu postępowania. Tymczasem, przedstawione przez skarżącego oraz jego pełnomocnika okoliczności dotyczące zaniechania wydania przez Marszałka Województwa P. decyzji o umorzeniu pożyczki zaciągniętej przez skarżącego na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz bezprawnego podjęcia takiej decyzji przez Prezydenta Miasta B., pomimo, iż istniały w momencie prowadzenia kwestionowanego postępowania sądowego, to były też znane stronie przed jego prawomocnym zakończeniem. Nie było przy tym żadnych przeszkód, ażeby skarżący podniósł je na etapie postępowania, którego wznowienia w chwili obecnej żąda. Także złożone do akt niniejszej sprawy dowody w postaci: decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2003r., [...] października 2003r. oraz [...] czerwca 2005r., nie mogą być uznane za nowe dowody i środki w rozumieniu powoływanego przepisu art. 273 §2 p.p.s.a, bowiem skarżący mógł z nich skorzystać na etapie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Bk 707/05. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż powołane przez skarżącego okoliczności oraz dokumenty nie były nowymi okolicznościami lub środkami dowodowymi, nieznanymi stronie w poprzednim postępowaniu, przeciwnie skarżący mógł z nich skorzystać w trakcie tegoż postępowania. Z powyższych względów skargę o wznowienie postępowania należało oddalić jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 282 §2 p.p.s.a. Wydając takie rozstrzygnięcie, Sąd kierował się dodatkowo ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem, zgodnie z którym rozpoznanie zasadności podstaw skargi o wznowienie postępowania na rozprawie może prowadzić do jej oddalenia, a nie odrzucenia (postanowienia SN z dnia 7 listopada 1996 r., I PKN 9/96, OSNAP 1997, Nr 11, poz. 196 i z dnia 21 grudnia 1999 r., I PKN 448/99, OSNAP 2001, Nr 15, poz. 487). O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a., §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i §2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 41 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług. (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.).