II SA/Bk 554/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], odmawiającej R. L. przyznania zasiłku celowego na zakup leków i środków czystości. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że odwołanie od powyższej decyzji wskazywało, iż jego autorem jest R. L., ale nie zostało ono przez nią podpisane. Dlatego pismem z [...] maja 2018 r. zwrócono się do R. L. o uzupełnienie odwołania lub wskazanie pełnomocnika. W dniu [...] czerwca 2018 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo E. B. - córki R. L., z wyjaśnieniem sugerującym, iż autorem odwołania była ona na podstawie ustnego pełnomocnictwa od matki. Wyjaśniła ona także, iż matka jest chora w stopniu uniemożliwiającym podejmowanie czynności. Jednocześnie przesłała egzemplarz odwołania podpisany przez siebie bez jakiegokolwiek pełnomocnictwa. Zdaniem organu, zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji przysługuje stronie postępowania. Z art. 106 ust. 6 w zw. z art. 14 ustawy o pomocy społecznej wynika, że w sprawach z pomocy społecznej odwołanie od decyzji w sprawie świadczeń z pomocy społecznej może złożyć także inna osoba za zgodą strony ubiegającej się o świadczenie. Ze stanu faktycznego wynika, że E. B. nie była stroną postępowania. Co prawda złożyła wniosek o przyznanie świadczenia, ale bez dołączenia zgody matki. Organ miał prawo rozpoznać taki wniosek działając z urzędu. Natomiast stroną postępowania jest i była R. L. Tylko ona zatem może skutecznie złożyć odwołanie osobiście je podpisując. Córka E. B. może w sprawie występować na podstawie zgody podopiecznej wyrażonej na piśmie (art. 106 ust. 6 ustawy) lub na podstawie pełnomocnictwa - art. 33 k.p.a. Zarówno w/w zgoda jak i pełnomocnictwo winno być wyrażone na piśmie. Przepisy nie znają instytucji upoważnienia ustnego. Odwołanie mogła zatem wnieść wyłącznie R. L. lub inna osoba, w tym córka E. B., ale za jej zgodą lub przy ważnym pełnomocnictwie. Natomiast odwołanie po uzupełnieniu podpisała E. B. Powyższe daje podstawę do uznania takiego środka zaskarżenia za niedopuszczalny i nieskuteczny. Dlatego orzeczono jak w sentencji w trybie art. 134 k.p.a. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, złożył pełnomocnik skarżącej R. L. – córka E. B., zarzucając że organ nie wziął pod uwagę przepisów art. 33 § 4 k.p.a. oraz art. 60 k.c. W jej ocenie organ winien mieć na uwadze, że chora skarżąca wyraziła swoje stanowisko o umocowaniu córki jako pełnomocnika w formie ogólnie przyjętej za prawidłową i zgodną z orzecznictwem Sądu Najwyższego, tj. poprzez gesty ręką, potakiwanie głową i inne powszechnie przyjęte znaki porozumiewania się wyrażające złożenie oświadczenia woli. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie ze względu na podniesione w niej zarzuty, lecz z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji, bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że stroną postępowania jest R. L. Organ natomiast stanął na stanowisku, że odwołanie zostało wniesione nie przez stronę tylko przez osobę nieuprawnioną, czyli przez córkę skarżącej E. B., która nie dołączyła pełnomocnictwa (art. 33 k.p.a.) lub zgody na piśmie udzielonej przez skarżącą zgodnie z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508). W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, stanowisko organu jest nieprawidłowe. Zauważania wymaga, że w sytuacji wniesienia niepodpisanego przez stronę odwołania z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ odwoławczy prawidłowo wezwał stronę do osobistego jego podpisania lub do podpisania przez pełnomocnika, który winien dołączyć pełnomocnictwo. Wezwanie zostało skierowane do strony. W sprawie nie bez znaczenia pozostaje jednak fakt, że wykonując powyższe wezwanie to nie skarżąca złożyła podpisane odwołanie, tylko jej córka E. B. W dołączonym oświadczeniu wskazała zaś, że to ona załatwia wszelkie sprawy swojej matki ze względu na jej stan zdrowia. Zdaniem więc Sądu, wobec takiego obrotu sprawy, nastąpiła zmiana sytuacji polegająca na tym, że pojawiło się odwołanie podpisane przez E. B. dotknięte brakiem formalnym w postaci czy to braku pełnomocnictwa, czy też zgody na piśmie udzielonej przez skarżącą zgodnie z art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Z analizy oświadczenia E. B. można zaś było wywieść, że chciałaby ona być pełnomocnikiem swojej matki w tej sprawie, tylko sama jest inwalidą I grupy i nie stać jej na ponoszenie kosztów uzyskania pełnomocnictwa. W zaistniałej więc sytuacji obowiązkiem organu było wezwanie E. B., na podstawie art. 50 k.p.a., do złożenia stosownego pełnomocnictwa lub zgody w rozumieniu art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, w zakreślonym terminie, pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Możliwość bowiem zastosowania przez organ stosownego rygoru jest uzależniona przede wszystkim od prawidłowego poinformowania podmiotu wzywanego do uzupełnienia braków formalnych o skutkach niezastosowania się do tego wezwania (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2355/14). Dopiero więc brak wykonania nałożonego obowiązku dawałby podstawę organowi do orzekania na podstawie art. 134 k.p.a. Tymczasem organ nie dokonując powyższych czynności od razu stwierdził, że odwołanie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną. Zdaniem więc Sądu, działanie organu było przedwczesne, czym naruszył on przepisy art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 50 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a., a naruszenie to, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.