II SA/Bk 56/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 03 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków: z tytułu samotnego wychowywania dzieci, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...].11.2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania E. Ś. od decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...].10.2011 r. nr [...]w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków: z tytułu samotnego wychowywania dzieci, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na synów A. Ś. i M. Ś., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że wnioskiem z dnia [...].09.2011 r. E. Ś. (zwana dalej Skarżącą) wystąpiła do Wójta Gminy Ś. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci A. Ś. i M. Ś., dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatków z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Decyzją z dnia [...].10.2011 r. nr [...]Wójt Gminy Ś. odmówił E. Ś. przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Podstawą do odmowy przedmiotowych świadczeń było przekroczenie dochodu ustalonego według art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm. ), zwanej dalej: "ustawą". Do dochodu wliczono dochód z hektarów przeliczeniowych posiadanego gospodarstwa rolnego, nie zaś z uzyskiwanego z czynszu dzierżawnego. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że organ pierwszej instancji wziął pod uwagę dochód z gospodarstwa rolnego, a nie rzeczywisty dochód z czynszu dzierżawnego. Podniosła także, że gospodarstwo rolne jest oddane w dzierżawę 10-letnią i zarejestrowane, co według pouczenia Sądu wystarczy do otrzymania zasiłków rodzinnych. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...].11.2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że łączny dochód rodziny Skarżącej w 2010 r. , na który składały się: renta rodzinna w wys. 7.249, 41 zł, stypendium szkolne w wys. 201,80 zł, dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 21,1700 ha fizycznych, tj. 8,2715 ha przeliczeniowych w wys. 18. 842,15 zł - wyniósł 26.293,36 zł. Zatem dochód miesięczny rodziny wyniósł 2.191,11 zł, a przeciętny miesięczny dochód na członka trzyosobowej rodziny wyniósł 730,37 zł, a więc przekroczył kwotę 504 zł uprawniającą do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Odnosząc się do odwołania, Kolegium powołując się na treść art. 5 ust. 8a cyt. ustawy stwierdziło, że jeżeli właściciel lub posiadacz samoistny odda gospodarstwo rolne w dzierżawę (w całości lub w części) i nie zachodzą okoliczności określone w punkcie 1-3 ww. artykułu, to wówczas obszar rolny oddany w dzierżawę nie wyłącza się z powierzchni gospodarstwa rolnego wydzierżawiającego. Zdaniem organu jest to argument, że nieuprawianie gospodarstwa nie stanowi podstawy do niedoliczania dochodu z takiego gospodarstwa do dochodu rodziny. Organ odwoławczy przywołał również wyroki sądów administracyjnych, z których wynika, że w art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 28.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) wskazano, że wydzierżawienie gruntów na podstawie umowy pisemnej zawartej na co najmniej 10 lat, z osobą niespokrewnioną z wydzierżawiającym lub jego małżonkiem, a ponadto umowy zarejestrowanej, może nastąpić wyłącznie przez emeryta lub rencistę. Skoro zaś Skarżąca nie jest rencistką, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to do ustalenia dochodu rodziny, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji zasadnie wliczył dochód z hektarów przeliczeniowych posiadanego gospodarstwa rolnego, nie zaś z uzyskiwanego czynszu dzierżawnego. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, przejawiające się radykalną zmiennością poglądów prawnych wyrażonych w kolejnych decyzjach wydanych na tle takiego samego stanu faktycznego i prawnego oraz w art. 7 k.p.a. zasady dochodzenia prawdy obiektywnej poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że faktycznie Skarżąca nie uzyskuje z gospodarstwa rolnego żadnych dochodów poza czynszem dzierżawnym. Skarżąca podniosła też zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 8 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, co spowodowało niewłaściwe ustalenie dochodu z gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że poprzednie decyzje organów, w których naliczany był dochód z gospodarstwa rolnego, a nie z czynszu dzierżawnego, w sytuacji gdy gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione na 10 lat, a umowa z tego tytułu zarejestrowana, zostały uchylone przez Sąd. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej stosując kryterium zgodności tych działań z prawem. Nie dostrzegając w sprawie mających wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego ani mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego, i nie stwierdzając wad kwalifikowanych decyzji (skutkujących nieważnością decyzji), oddala skargę (vide: art. 145 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa regulującymi tryb i zasady przyznawania zasiłku rodzinnego oraz prawo dodatków do ww. zasiłków. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń reguluje powołana ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka i osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 5 ust. 2). Zgodnie z art. 3 pkt 2 ww. ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Z kolei w myśl pkt 2a ww. artykułu przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W przypadku, gdy rodzina lub osoba uczącą się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się (art. 5 ust. 9). Stosownie do art. 5 ust. 8 ww. ustawy, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, ze zm.). Z akt sprawy wynika, że łączny dochód rodziny Skarżącej w 2010 r. , na który składały się: renta rodzinna w wys. 7.249, 41 zł, stypendium szkolne w wys. 201,80 zł, dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 21,1700 ha fizycznych, tj. 8,2715 ha przeliczeniowych w wys. 18. 842,15 zł, wyniósł 26.293,36 zł. Dochód miesięczny rodziny wyniósł 2.191,11 zł, a przeciętny miesięczny dochód na członka trzyosobowej rodziny wyniósł 730,37 zł, a więc przekroczył kwotę 504 zł uprawniającą do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź czy do ustalenia dochodu rodziny Skarżącej nieposiadającej statusu emeryta lub rencisty, organy zasadnie wliczyły dochód z hektarów przeliczeniowych posiadanego gospodarstwa rolnego, czy powinny, jak twierdzi Skarżąca, wliczyć dochód z uzyskiwanego czynszu dzierżawnego. Na wstępie należy zaznaczyć, że wykładnia art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych budziła w ostatnich latach liczne kontrowersje. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1651/09 (opubl. na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdził, że w sytuacji gdy Skarżąca nie posiada statusu emeryta lub rencisty, do dochodu rodziny należy doliczyć dochód osiągnięty z całego gospodarstwa rolnego wyliczony według zasad określonych w art. 5 ust. 8, 8a i 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie jak wniosła Skarżąca-jedynie dochód z czynszu dzierżawnego. Tutejszy skład orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanym wyroku. Ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) od 1 września 2005 r. wprowadzono bowiem do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych pojecie "utraty i uzyskania dochodu". Przyczyną utraty dochodu z gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. g) cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wydzierżawienie gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8 a. W przypadku utraty dochodu z tego tytułu do dochodu rodziny należy doliczać czynsz dzierżawy płacony dla właściciela gospodarstwa rolnego przez dzierżawcę. Natomiast w myśl postanowień art. 5 ust. 8 a pkt 1 wspomnianej ustawy ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę nie dotyczy to jednak części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa oddanego w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, nie jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej, zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: małżonkiem właściciela lub posiadacza gospodarstwa rolnego, jego zstępnym lub pasierbem lub ich małżonkiem, osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z właścicielem (posiadaczem) gospodarstwa rolnego lub jej małżonkiem. Przenosząc powyższe na rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd stwierdził, że słuszne jest stanowisko organów, że skoro Skarżąca nie posiada statusu rencisty lub emeryta w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to do ustalenia dochodu rodziny, należało wliczyć dochód z hektarów przeliczeniowych posiadanego gospodarstwa rolnego, wyliczony według zasad określonych w art. 5 ust. 8, 8a i 9 ustawy oświadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Skarżącej odnośnie bezzasadnego wliczenia do dochodu rodziny, dochodu z całego gospodarstwa rolnego. Skarżąca nie utraciła bowiem dochodu z gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit g w zw. z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem nie było podstaw do doliczania do dochodu rodziny Skarżącej -czynszu dzierżawnego (vide: wyrok WSA w Białymstoku II SA/Bk 173/09 z dnia 16 czerwca 2009 r., opubl. na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl), W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów obu instancji, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 8 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.