II SA/Bk 560/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. i J. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zadaszenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] maja 2006r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego strony. Decyzją z dnia [...] maja 2006 roku, Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., nakazał A. i J. M.. rozbiórkę zadaszenia dobudowanego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego (od strony działki nr [...]), położonego na działce nr [...] w B.; uprzątnąć teren po dokonanych robotach rozbiórkowych i powiadomić niezwłocznie tut. Inspektorat o wykonaniu nakazanych czynności. Organ l instancji stwierdził, iż na przedmiotowej działce, stanowiącej własność A. i J. M., istnieje drewniany, jednorodzinny budynek mieszkalny z murowaną dobudówką. Przy wejściu do budynku mieszkalnego, w odległości 3,40 m od granicy z działką nr geod. [...], zostało wykonane zadaszenie o wymiarach w rzucie poziomym 4,40 x 2,10 m, konstrukcji drewnianej (słupki + krokwie), pokrytej blachą trapezową. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. ustalił, iż przedmiotowe zadaszenie powstało po 1997 r., gdyż nie zostało uwidocznione na projekcie zagospodarowania działki A. i J. M. sporządzonym w 1997 r. Zatem do uregulowania stanu prawnego tego zadaszenia mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), dopuszczające możliwość legalizacji, po uprzednim doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem, poprzez przedłożenie wymaganych dokumentów, w tym dokumentacji projektowej, sporządzonej na koszt inwestora. W związku z powyższym organ nadzoru budowlanego był zobligowany do wstrzymania robót budowlanych i nakazania przedłożenia niezbędnych dokumentów. W określonym terminie inwestor nie wykonał nakazanych czynności, w związku z czym należało wydać decyzję w oparciu o art. 48 ust.1 i 4 ustawy – Prawo budowlane. W odwołaniu od powyższej decyzji, Państwo A. i J. M. stwierdzili, że zadaszenie objęte nakazem rozbiórki zostało wykonane w 1994 r. po zakończeniu prac związanych z murowaną częścią budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku, Nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że realizacja przedmiotowego zadaszenia wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, nie mieści się ona bowiem w katalogu wyjątków od zasady wymienionych w art. 29 ustawy - Prawo budowlane. Przedmiotowe zadaszenie przy budynku mieszkalnym nie zostało odzwierciedlone na projekcie zagospodarowania przedmiotowej działki, stanowiącym załącznik do decyzji z dnia [...] lutego 1997 r. nr [...] Prezydenta Miasta B. o pozwoleniu na użytkowanie murowanej części tego budynku. Ponadto na etapie postępowania odwoławczego tutejszy organ uzupełnił materiał dowodowy i stwierdził, iż zadaszenie to zostało wykonane w miejscu, w którym według inwentaryzacji budynku mieszkalnego (mapa aktualna na dzień [...] stycznia 1994 r.) była planowana rozbudowa tego budynku. Jednocześnie organ odwoławczy uzyskał fragment mapy zasadniczej aktualnej na dzień [...] września 1996 r., z której nie wynika, aby na działce o nr geod. [...] przy [...] w B., od strony działki o nr geod. [...] było wykonane zadaszenie przy budynku mieszkalnym. Reasumując, analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała zdaniem organu odwoławczego, iż przedmiotowe zadaszenie powstało samowolnie po 1997 r. Jednocześnie A. i J. M. w toku postępowania dowodowego nie podważyli ustaleń dokonanych przez organy nadzoru budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., stosownie do przepisu art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane umożliwił natomiast Państwu M. legalizację dokonanej samowoli budowlanej, z czego strony nie skorzystały. Zgodnie z art. 48 ust. 4 przywołanego powyżej aktu prawnego, niewykonanie postanowienia legalizacyjnego, skutkuje nakazem rozbiórki, który wydał w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że na mapie inwentaryzacyjnej budynku mieszkalnego znajduje się pieczątka Urzędu Miejskiego w B. Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej i informacja, iż stan faktyczny odzwierciedlony na tym dokumencie wpisano do ewidencji w dniu [...] lutego 1997 r. Na mapie tej nie ma zadaszenia. Zatem do uregulowania jego stanu prawnego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Nie godząc się z decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., Państwo M. wywiedli do tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, podnosząc, iż przedmiotowe zadaszenie powstało w 1994 roku po sporządzeniu projektu zagospodarowania działki stanowiącej załącznik do decyzji z dnia [...] lutego 1997 roku. Wspomniane zadaszenie zostało zbudowane jako tymczasowe, które skarżący chcieli zalegalizować w oparciu o ustawę – Prawo budowlane, obowiązującą w 1994 roku. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zatem zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. W myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.), w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konkretyzację zasady wyrażonej w tym uregulowaniu zawiera przepis art. art. 77 § 1 Kpa, statuujący zasadę prawdy obiektywnej (organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy). Materiał dowodowy w niniejszej sprawie został natomiast zgromadzony z naruszeniem przepisów postępowania, a szczególności przepisu art. 79 Kpa. Organy administracji dysponując oświadczeniami, wyjaśnieniami strony, twierdzącej, iż zadaszenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce nr [...] w B., powstało w 1994 roku – winny zweryfikować owe twierdzenia w sposób nie budzący wątpliwości i z zachowaniem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, organy nie pouczyły właściwie skarżących o możliwości i potrzebie składania wniosków dowodowych na okoliczności mające znaczenie w sprawie. Jak przyznał pełnomocnik organu odwoławczego podczas rozprawy w dniu [...] marca 2007 roku, skarżący został jedynie pouczony ustnie o takim uprawnieniu. Poza tym zwrócić należy uwagę, że organ rozpoznając sprawę oparł się m.in. na oświadczeniach K. W. i J. W. (vide pismo w/w osób – k.17 akt adm. organu I instancji, protokół sporządzony w obecności inspektora P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego – k.59 akt adm. organu odwoławczego). Natomiast stanowisko strony, w zakresie czasookresu powstania przedmiotowego zadaszenia ma kapitalne znaczenie dla kwestii zastosowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, bądź też ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (w sytuacji, kiedy ustalone zostanie ponad wszelką wątpliwość, że zadaszenie powstało przed 1994 r.). Dlatego też tak ważkie zagadnienie winno być wyjaśnione z zachowaniem procedury przesłuchania w charakterze świadka osób przedstawiających inny punkt widzenia w spornej kwestii zadaszenia budynku należącego do skarżących (pouczenie o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, zapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w czynności przeprowadzenia dowodu z zeznania świadka). Zgodnie z art. 79 Kpa, strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Istotą tego uregulowania jest także to, że strona może w tych czynnościach aktywnie uczestniczyć, a więc zadawać pytania, składać wyjaśnienia (por. art. 79 § 2 Kpa). W razie, kiedy mimo tak zgromadzonego materiału dowodowego nadal istniałyby wątpliwości, co do czasookresu powstania przedmiotowego zadaszenia, organy winny rozważyć również potrzebę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron (art. 86 Kpa). Dopiero tak przeprowadzone postępowania dowodowe pozwoli w ocenie Sądu na dokładne i wyczerpujące wyjaśnienie sprawy. Wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, przedwczesne jest merytoryczne ustosunkowanie się przez skład orzekający w niniejszej sprawie do kwestii prawidłowości zastosowania przez organy administracji art. 48 ust.1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W tym stanie rzeczy zatem skarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić, orzekając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niepodleganiu wykonaniu uchylonych decyzji, Sąd oparł o przepis art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono natomiast stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 1, § 2, § 3 tejże ustawy. O kosztach nieopłacone pomocy prawnej udzielonej z skarżącym z urzędu orzeczono w oparciu § 14 ust.2 pkt 1 litera "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).