II SA/Bk 561/12

PostanowienieWSA w Białymstoku2013-02-21

Skład orzekający: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, mimo posiadania znacznego majątku w postaci użytków rolnych, maszyn rolniczych i inwentarza żywego, może zostać zwolniony od kosztów sądowych i uzyskać ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeśli jego deklarowane miesięczne wydatki przekraczają osiągane dochody, a źródła pokrycia nadwyżki nie są ujawnione?
Ratio decidendi
Rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo rolne odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, ponieważ mimo deklarowania wysokich wydatków, które przekraczały jego dochody, posiadał znaczący majątek w postaci użytków rolnych, maszyn rolniczych i inwentarza żywego, co świadczyło o dużych możliwościach zarobkowych. Ponadto, brak ujawnienia źródeł finansowania pokrywającego nadwyżkę wydatków nad dochodami, w połączeniu z wcześniejszą odmową przyznania prawa pomocy z podobnych przyczyn, budził wątpliwości co do zgodności oświadczenia majątkowego ze stanem rzeczywistym.
Stan faktyczny
Skarżący E. S., rolnik samotnie prowadzący gospodarstwo rolne, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wskazał na spadek dochodów z powodu czasowej niezdolności do pracy, posiadany majątek rolny, dom i budynki gospodarcze, brak oszczędności i przedmiotów wartościowych, miesięczną rentę w wysokości 360 zł oraz dochody ze sprzedaży płodów rolnych i zwrot podatku akcyzowego. Wskazał również na cztery postępowania egzekucyjne i zadłużenie wobec osób fizycznych oraz instytucji. W odpowiedzi na wezwanie podał, że posiada bydło i maszyny rolnicze, a jego miesięczne wydatki wynoszą około 700 zł. Wcześniejszy wniosek o prawo pomocy został oddalony, a zażalenie na postanowienie odrzucone.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2012 r. skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej pracochłonnych czynności, co oznaczało spadek dochodów. Konsekwencją powyższego jest również to, że zachodzi konieczność ciągłego wynajmowania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, drewniany dom o powierzchni [...] m² z 1908 r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 360 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu sprzedaży płodów rolnych – wnioskodawca jednorazowo (w [...] 2012 r.) sprzedał zboże za 1.600 zł. Dodatkowo w [...] 2012 r. wnioskodawca uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 540 zł. Przeciwko E. S. toczą się cztery postępowania egzekucyjne. Skarżący jest zadłużony wobec osób fizycznych tj. pracowników za wykonane usługi oraz instytucji tj. Sądu Rejonowego w W. M., spółki wodnej w K., zakładu energetycznego, [...] S.A., ARiMR (k. 71 - 72). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2012 r. (k. 79) E. S. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz ciągniki rolnicze, przyczepę rolniczą, roztrząsacz obornika i inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej. W okresie od [...] do [...] 2012 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy (za [...] 2012 r.) to około 600 zł – żywność oraz 100 zł telefon. W [...] 2012 r. wnioskodawca nie poniósł wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. E. S. zalega z opłatą za prąd za okres trzech miesięcy. Skarżący nie otrzymał jeszcze dopłat z Unii Europejskiej do prowadzonej produkcji rolnej. Wnioskodawca w [...] 2012 r. pożyczył pieniądze na opłatę wpisu w sprawach sygn. akt II SA/Bk 237/12 i II SA/Bk 561/12 (k. 97). Do akt sprawy E. S. dołączył: wezwania z dnia [...] października 2012 r. dotyczące pokrycia nieuiszczonych kosztów postępowania sądowego i grzywny w łącznej kwocie 2.418,60 zł (k. 99 - 100); wezwanie [...] z dnia [...] września 2012 r. do zapłaty kwoty 1.234,04 zł (k. 101); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na kwotę 1.006 zł (k. 98). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, że w sprawie niniejszej skarżący składał już wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Został on negatywnie rozpoznany postanowieniem WSA w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 08 listopada 2012 r., sygn. II OZ 967/12 oddalił zażalenie od tego postanowienia. Z uzasadnień tych orzeczeń wynika, że powodem odmowy przyznania prawa pomocy był brak pełnego przedstawienia sytuacji majątkowej wnioskodawcy, który koncentruje się na jedynie na wykazaniu swoich wysokich wydatków, a nie przedstawia w sposób pełny swoich dochodów. Podobnie należy ocenić obecnie rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy pozostaje renta w wysokości 360 zł oraz nieregularny dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W okresie od [...] do [...] 2012 r.. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych, ostatni dochód osiągnięty z tego tytułu w [...] 2012 r. to 1.600 zł – sprzedaż zboża. W [...] 2012 r. E. S. uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie około 540 zł. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 700 zł ([...] 2012 r.). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego), [...] ha lasu (k. 25v), dom o powierzchni [...] m² (wymagający remontu), [...] sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Zadłużenie komornicze E. S. zgodnie z dołączonymi dokumentami wynosi około 4.650 zł (k. 98 - 101). Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż E. S. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Ponadto w sprawie niniejszej należało mieć na uwadze również to, iż treść złożonego przez E. S. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy wskazać na brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy, poza rentą w wysokości 360 zł. E. S. oświadczył bowiem, iż w okresie od [...] 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. nie osiągnął dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie sprzedawał żadnych płodów rolnych. Deklarowane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 700 zł ([...] 2012 r.). W konkluzji należało, zatem stwierdzić, że wykazane wydatki wnioskodawcy niemal dwukrotnie przekraczają osiągany przez niego dochód miesięczny. E. S. nie wykazał natomiast skąd uzyskuje środki finansowe na ich pokrycie. Tu podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie posiada również zgromadzonych oszczędności, z których mógłby pokryć wykazane wydatki. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło