II SA/Bk 572/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na roboty budowlane p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. H. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką B. W. oraz dziećmi A. W. ([...] lat) i P. W. ([...] lat). Źródła miesięcznego utrzymania rodziny stanowią: renta chorobowa skarżącego – 861,24 zł; dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – 891,49 zł oraz wynajmu mieszkania – 850 zł uzyskiwane przez B. W. W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni około [...] m2 (współwłasność), mieszkanie o powierzchni [...] m2 (własność B. W.), działka zabudowana na ul. S. [...] w B. Małż. W. są osobami schorowanymi, H. W. (stan po [...] [...] ), wymaga ciągłej rehabilitacji i leczenia, B. W. cierpi na c., pozostaje pod opieką lekarzy specjalistów. W ostatnich miesiącach B. W. nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, pokrywają one zaledwie koszty jej prowadzenia. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 14 – 17). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 01 lipca 2014 roku (k. 31) skarżący wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki, w tym: gaz – 50 zł; wywóz szamba – 150 zł; energia elektryczna – 174,49 zł; czynsz – 260 zł; paliwo do samochodu – 300 zł; lekarstwa – 120 zł; telefon – 42,80 zł; kredyt – 25 zł; podatek za wynajem mieszkania – 72 zł; żywność, środki czystości (chemia gospodarcza) – 1.000 zł. Dodatkowo wnioskodawca ponosi koszty utrzymania uczących się dzieci tj. koszty dojazdu i pomocy naukowych. B. W. prowadzi S. S. – P. "[...]", przy ul. S. [...] w B. (k. 33 i k. 43). Do akt sprawy H. W. dołączył: odcinek renty (k. 34); faktury i rachunki za telefon, czynsz i energię elektryczną (k. 35); zestawienie obrotów S. S. – P. "[...]" za okres marzec – czerwiec br. (k. 36 – 37); zaświadczenia z urzędu skarbowego (k. 38 – 39); dokumentację medyczną (k. 40 – 41); fakturę za lekarstwa (k. 42). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postepowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje: jego renta chorobowa w kwocie 861,73 zł brutto (741,73 zł netto) – k. 34, dochód z tytułu wynajmu mieszkania o powierzchni [...] m2 - 891,49 zł oraz dochód uzyskiwany przez B. W. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej S. S. – P. "[...]", przy ul. S. [...] w B. Z tego tytułu w okresie styczeń – czerwiec br. skarżąca uzyskała przychód w wysokości 98.650,94 zł (co stanowi średnio w przeliczeniu na miesiące 16.441 zł), przy dochodzie 6.107,79 zł (co stanowi średnio w przeliczeniu na miesiące 1.017 zł) – k. 37. W kwietniu br. przychód ten wyniósł 16.058,52 zł, przy dochodzie 1.232,52 zł (k. 36); w maju br. 16.466,62 zł, przy dochodzie 1.304,29 zł (k. 36 v), w czerwcu br. 16.708,54 zł, przy dochodzie 896,52 zł (k. 37). Łącznie miesięczny dochód czteroosobowej rodziny wynosi około 2.770 zł (średni miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, czynsz za mieszkanie, renta chorobowa). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą 2.194 zł (gaz, wywóz szamba, energia elektryczna, czynsz, paliwo, lekarstwa, telefon, kredyt, podatek za wynajem mieszkania, żywność, środki czystości, chemia gospodarcza). Dodatkowo skarżący ponosi koszty związane z nauką dzieci (pomoce naukowe, dojazdy do szkoły). Majątek wnioskodawcy stanowi: dom o powierzchni około [...] m2 (współwłasność), mieszkanie o powierzchni [...] m2 (własność B. W.), działka zabudowana na ul. S. [...] w B. Małż. W. są osobami schorowanymi ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata legła okoliczność, iż małż. B. i H. W. posiadają stałe źródła dochodu (prowadzona działalność gospodarcza, renta chorobowa, czynsz za wynajem mieszkania) oraz majątek w postaci dwóch nieruchomości i mieszkania. Z analizy dołączonej do akt sprawy dokumentacji podatkowej tj. zestawienia obrotów (k. 36 - 37) wynika, że prowadzona przez B. W. działalność gospodarcza w okresie styczeń – czerwiec br. przyniosła znaczny przychód w wysokości 98.650,94 zł, przy dochodzie 6.107,79 zł. Dane te świadczą o dobrej kondycji finansowej przedsiębiorstwa (dodatni wynik finansowy, przy znacznym przychodzie) i z całą pewnością o możliwości zaoszczędzenia środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie niniejszej. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że skarżący dysponuje sporym majątkiem na który składa się: mieszkanie w K., działka przy ul. S. w B. i dom o powierzchni około [...] m2, przy ul S. w B. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku, do tych kategorii skarżących z całą pewnością nie można zaliczyć wnioskodawcy. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych ( vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8 ). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.