II SA/Bk 578/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] Marszałek Województwa P. unieważnił egzamin teoretyczny na prawo jazdy kategorii B, przeprowadzony w dniu [...] września 2014 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w S. wobec G. S., zakończony wynikiem pozytywnym. W podstawie prawnej decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.), dalej: u.k.p. oraz § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r., poz. 232 ze zm.), dalej: rozporządzenie z dnia 24 lutego 2016 r. Powyższą decyzję wydano w postępowaniu zainicjowanym z urzędu na skutek informacji Starosty E., w której wskazano na wyrok Sądu Rejonowego w S. II Wydział Karny w sprawie [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Wyrokiem tym skazano G. S. za podstępne wyłudzenie poświadczenia nieprawdy pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B. Organ pierwszej instancji ustalił na podstawie treści ww. wyroku, że podczas egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B w dniu [...] września 2014 r. w WORD w S. G. S. posługiwał się urządzeniami elektronicznymi umożliwiającymi przekaz informacji wizualnej i dźwiękowej uzyskując w ten sposób prawidłowe odpowiedzi na pytania, czym wprowadził w błąd funkcjonariusza publicznego w osobie uprawnionego egzaminatora co do samodzielnego udzielania odpowiedzi i prawidłowego przebiegu egzaminu i uzyskał wynika pozytywny egzaminu, a to skutkowało uzyskaniem uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. G. S. został ukarany za ww. czyn karą dwóch lat pozbawienia wolności w zawieszeniu. Także Marszałek wskazał, że jako organ sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych może unieważnić państwowy egzamin na prawo jazdy (art. 67 ust. 1 u.k.p.), jeśli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego przebieg (art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.). Jak wyjaśnił, w przedmiotowej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., a która wynika z § 32 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., bowiem niesamodzielne wykonywanie zadań egzaminacyjnych skutkuje uzyskaniem negatywnego wyniku egzaminu. Także wskazał, że decyzja unieważniająca egzamin z wyżej wskazanych powodów nie należy do kategorii decyzji uznaniowych i w przypadku ziszczenia się przesłanek z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. organ ma obowiązek wydać taką decyzję. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. S.. Wywiódł, że "jest z niej niezadowolony". Przyznał, że w trakcie egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B w dniu [...] września 2014 r. faktycznie posiadał urządzenie elektroniczne umożliwiające przekaz informacji wizualnej i dźwiękowej, jednak urządzenie nie działało, nie miało zasięgu i na pytania odpowiadał samodzielnie. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium identycznie jak organ pierwszej instancji i w oparciu o zgromadzony przez tenże organ materiał dowodowy ustaliło stan faktyczny uznając, że jest on wystarczający do wydania rozstrzygnięcia końcowego. Sprecyzowało i zmodyfikowało jednak w pewnym zakresie ocenę prawną stanu faktycznego. Przyznało, że choć organ pierwszej instancji zastosował prawidłową ustawową podstawę prawną rozstrzygnięcia (art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.), to jednak unieważnienie egzaminu państwowego orzekane na tej podstawie pełną podstawę prawną znajduje również w przepisach wykonawczych, zaś te należy uwzględnić z daty przeprowadzenia egzaminu. Dlatego, w ocenie Kolegium, Marszałek błędnie wskazał w podstawie prawnej swojej decyzji § 32 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., które nie obowiązywało w dacie przeprowadzania egzaminu, zaś powinien był wskazać przepis § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 995). Zdaniem jednak Kolegium, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem wskazane przepisy obydwu rozporządzeń mają identyczną treść, a zatem regulacja rozporządzenia wykonawczego, która powinna mieć w sprawie zastosowanie, istniała w obrocie prawnym w dacie egzaminu. Kolegium wyjaśniło, że uprawnienia marszałka województwa w zakresie nadzoru nad czynnościami związanymi z przeprowadzaniem egzaminów obejmują całość tych czynności, co wynika z art. 67 ust. 1 u.k.p. Także wskazało, że brak było podstaw do prowadzenia szerszego postępowania wyjaśniającego na okoliczność istnienia podstaw do unieważnienia egzaminu. Egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego treść, co ustalono na podstawie prawomocnego wyroku skazującego. Skargę na decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. złożył do sądu administracyjnego G. S.. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: - art. 8 K.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez uwzględnienia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i wydanie decyzji opartej o nieobowiązujący w chwili orzekania akt prawny, tj. przepis § 32 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., podczas gdy prawidłowo należało wskazać przepis § 32 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2012 r.; - art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w tym niewyjaśnienie czy skarżący w trakcie egzaminu faktycznie korzystał z materiałów i urządzeń stanowiących pomoc w udzieleniu prawidłowej odpowiedzi, czy wykonywał w trakcie egzaminu czynności niesamodzielnie; - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, gdy prawidłowe było jej uchylenie i orzeczenie o nieważności. Wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji zaskarżonej, ewentualnie jej uchylenie. Uzasadnienie skargi koncentruje się na wskazaniu, że powołanie podstawy prawnej nieobowiązującej w dacie orzekania prowadzić powinno do eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zarzucono organowi błąd w ustaleniach faktycznych. Zdaniem skarżącego, niezależnie od sentencji wyroku skazującego w sprawie [...] treść uzyskanych w sprawie karnej zeznań potwierdza, że posiadane urządzenia nie były sprawne technicznie i skarżący nie był w stanie ich wykorzystać. Wskazał, że skarżący kilkakrotnie przystępował do egzaminu i w efekcie zdał go samodzielnie, co wyklucza ustalenie faktyczne o korzystaniu w trakcie egzaminu z pomocy z zewnątrz. Nadto, skarżący wyraził zgodę na wydanie wyroku skazującego z uwagi na brak świadomości co do konsekwencji tego wyroku w przyszłości. Sformułowano wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w S. na okoliczność pełnego obrazu sytuacji faktycznej skarżącego, bowiem w tym zakresie organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego nie przeprowadził. Do skargi dołączono wydruki zdjęć z akt postępowania prokuratorskiego [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem sporu jest w sprawie legalność unieważnienia egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B przeprowadzonego w dniu [...] września 2014 r. i zakończonego wynikiem pozytywnym. Zgodnie z art. 67 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" u.k.p., marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych (tym egzaminów dotyczących zasad i przepisów służących bezpiecznemu poruszaniu się pojazdem po drodze publicznej oraz obowiązków kierowcy, osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem i posiadacza pojazdu), w ramach którego to nadzoru posiada kompetencję do unieważnienia egzaminu. Stosownie do treści art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym wynika, odnośnie egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B przeprowadzonego w dniu [...] września 2014 r. w WORD w S., że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem w sprawie [...]. Istnienie tego wyroku, jego treść, w tym treść postawionych skarżącemu zarzutów nie były w sprawie wprost kwestionowane przez żadną ze stron. Z uwagi zaś na prawomocność wyroku (wskazał na tę jego cechę Starosta E. w piśmie z dnia [...] marca 2018 r., na skutek którego to pisma wszczęto przedmiotowe postępowanie), zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Treść jednego z zarzutów, które postawiono skarżącemu i za które został on skazany prawomocnie, w zakresie mającym znaczenie dla niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego brzmi następująco: "W dniu [...] września 2014 r. w S. [...] podstępnie wyłudził od uprawnionego egzaminatora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w S. [...] poświadczenie nieprawdy w postaci potwierdzenia w systemie teleinformatycznym WORD w S. pozytywnego wyniku państwowego egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B [...] w ten sposób, że został wyposażony przez dwie ustalone osoby w urządzenia elektroniczne umożliwiające przekaz informacji wizualnej i dźwiękowej, którymi posługiwał się w trakcie państwowego egzaminu teoretycznego odbywającego się w dniu [...] września 2014 r. w WORD w S. przekazując przy ich użyciu osobom nieuprawnionym informacje w postaci pytań egzaminacyjnych pojawiających się na monitorze komputera i uzyskując prawidłowe odpowiedzi na te pytania, wprowadzając w ten sposób w błąd funkcjonariusza publicznego [...] co do samodzielnego udzielania odpowiedzi i prawidłowego przebiegu egzaminu, co następnie skutkowało wydaniem dokumentu potwierdzającego uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B". Wobec powyższego, zarzuty dotyczące nieuzupełnienia przez organy materiału dowodowego odnośnie faktu posługiwania się przez skarżącego w trakcie spornego egzaminu urządzeniami elektronicznymi czyli odnośnie niesamodzielnego wykonywania zadań egzaminacyjnych są bezskuteczne. Z tych samych względów nie było podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego skargi. Nie treść bowiem wyjaśnień złożonych przez skarżącego w trakcie śledztwa prokuratorskiego i na rozprawie przed sądem karnym ma kluczowe znaczenie w sprawie, ale treść zarzutu, którego sprawstwo skarżącemu przypisano, a w szczególności opis zachowania składającego się na przypisany czyn. Ten zaś jest w wyroku jednoznaczny. Także okoliczność wydania wyroku w trybie tzw. dobrowolnego poddania się karze (art. 335 § 1 Kodeksu postępowania karnego) nie ma wpływu na powyższą ocenę wobec niewątpliwego faktu prawomocnego skazania. Stąd też żądanie od organu dodatkowych czynności wyjaśniających było bezcelowe. Sprawa, wbrew zarzutom skargi, została zatem dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia z zachowaniem zasad z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd nie stwierdza również naruszenia prawa w rozumowaniu organu odwoławczego polegającym na zastosowaniu przepisu innego rozporządzenia wykonawczego niż zastosował organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy obydwa przepisy mają identyczną treść. Rację ma Kolegium, że ocena materialnoprawnych przesłanek unieważnienia egzaminu powinna uwzględniać przepisy prawa obowiązujące w dacie przeprowadzania egzaminu. W sprawie niniejszej w dniu [...] września 2014 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 995). Zgodnie z jego § 32 pkt 2, w przypadku gdy osoba egzaminowana korzystała z materiałów lub urządzeń stanowiących pomoc w udzieleniu właściwej odpowiedzi na pytania w trakcie części teoretycznej egzaminu lub we właściwym wykonaniu zadań egzaminacyjnych lub wykonywała te czynności niesamodzielnie – uzyskuje negatywny wynik egzaminu państwowego. W sprawie niniejszej, jak wyżej wyjaśniono, niewątpliwie skarżący korzystał z takich urządzeń i odpowiadał na pytania niesamodzielnie. W takiej zaś sytuacji egzamin był przeprowadzony niezgodnie z przepisami ustawy, bowiem istotą egzaminu dotyczącego uprawnień o charakterze osobistym (prawo jazdy) jest samodzielność egzaminowanego w udzielaniu odpowiedzi na pytania i wykonywaniu zadań egzaminacyjnych. Niezgodność przeprowadzenia egzaminu z przepisami ustawy polegająca na niesamodzielnym działaniu egzaminowanego – powoduje wynik negatywny egzaminu. Jeśli zaś skarżący uzyskał wynik pozytywny, to oczywistym jest, że jego działania miały wpływ na wynik egzaminu. Wszystkie przesłanki z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. uzasadniające unieważnienie egzaminu przeprowadzonego w dniu [...] września 2014 r. wobec skarżącego zostały zatem spełnione. Powołanie przez organ pierwszej instancji przepisu § 32 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro jego treść jest tożsama z treścią przepisu, który powinien mieć zastosowanie. Trafnie wskazało Kolegium w tym zakresie. Można jedynie uzupełniająco dodać, że o przesłankach unieważnienia egzaminu zadecydował w sprawie niniejszej nie tytuł rozporządzenia wykonawczego, w którym znalazł się sporny przepis i które wskazał organ pierwszej instancji, ale treść normy prawnej niezbędnej dla oceny stanu faktycznego sprawy. Norma prawna uzasadniająca unieważnienie egzaminu w dacie jego przeprowadzania była zaś normą prawną obowiązującą, co przesądza o legalności zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera również wyczerpujące uzasadnienie w tym zakresie, co czyni bezskutecznym zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.