II SA/Bk 59/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] października 2006r. nr [...] Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie odmowy przyznania K. P. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do tego zasiłku na córkę – D. P. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] września 2006r. K. P. złożył wniosek do Prezydenta Miasta Ł. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Do wniosku dołączył ksero dowodu osobistego, odpisu skróconego aktu urodzenia, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2005r., a także zaświadczenie z ZUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia, zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny oraz zaświadczenie pracodawcy o zatrudnieniu i udzieleniu urlopu wychowawczego. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2006r. odmówił K. P. prawa do wnioskowanego zasiłku wraz z dodatkiem do niego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż wnioskodawca nie spełnia kryteriów dochodowych do otrzymania żądanego zasiłku. Miesięczny dochód jego rodziny wyliczony na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów o dochodach uzyskanych w roku kalendarzowym 2005 (po odliczeniu utraconego dochodu przez wnioskodawcę z tytułu przejścia na urlop wychowawczy) wyniósł bowiem 1.512,62 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dało - 504,21 zł. W tej sytuacji organ stwierdził przekroczenie kwoty uprawniającej do otrzymania zasiłku rodzinnego wynoszącej zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – 504,00 zł o 0,62 zł. Jednocześnie organ I instancji rozważył możliwość przyznania wnioskowanego zasiłku na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, wedle którego w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do otrzymania zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującego w okresie, na który jest ustalany (48 zł) - zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Ustalenia prowadzone w tej mierze wykazał jednakże, iż wnioskodawca ze względu na przekroczenie kryterium dochodów nie pobierał zasiłku rodzinnego na córkę w poprzednim okresie zasiłkowym. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż K. P. nie spełnił również warunków do otrzymania zasiłku na zasadzie wyjątku. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem K. P. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Odwołujący podniósł, iż wydana decyzja jest krzywdząca, gdyż kwota przekroczenia jest niewielka. Przepis określający dochód uprawniający do otrzymania zasiłku rodzinnego oraz dodatków w pełnych złotych wskazuje na kwotę 504 zł, a nie jak podał organ 504,00 zł. Po zaokrągleniu pełnych złotych, dochód na członka w jego rodzinie wynosi 504 zł. Ponadto przekroczenie dochodu, o którym mowa wyżej nastąpiło tylko z tego powodu, iż za rok 2005 rozliczał się z Urzędem Skarbowym wspólnie z żoną, w wyniku czego nastąpiło zaniżenie potrącanego podatku należnego od dochodu żony. W zaświadczeniu o dochodach uzyskiwanych w 2005 roku wskazano, iż podatek należny od wynagrodzenia żony wynosi - 1.872,78 zł, gdy w rzeczywistości faktycznie zapłacony wyniósł - 2.187,00 zł. W związku z powyższym nastąpiło zawyżenie dochodu żony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie podzieliło podniesionych powyżej zarzutów i decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia wskazano, iż warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określają przepisy ustawy ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Podstawową przesłanką nabycia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku jest nie przekroczenie ustalonego w art. 5 ust. 1 tej ustawy miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie. W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód – art. 5 ust. 4 ustawy. Dochód ten nie może przekroczyć kwoty 504,00 zł miesięcznie na jedną osobę w rodzinie. Sposób ustalania dochodu reguluje natomiast art. 3 pkt 1 ustawy. Z zebranego zaś w sprawie materiału dowodowego wynika, że w roku 2005 będącym podstawą do ustalenia prawa do świadczeń, dochody rodziny wnioskodawcy wynosiły 34.708,30 zł, co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości 964,12 zł na jedna osobę. Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu z tytułu przejścia wnioskodawcy na urlop wychowawczy wyniósł natomiast 1.512,62 zł - na jedną osobę 504,21 zł, a więc niewątpliwie nastąpiło przekroczenie granicznej kwoty 504,00 zł. W rezultacie organ odwoławczy stwierdził, iż wnioskodawcy nie przysługuje prawo do żądanych świadczeń, co też prawidłowo ustalono w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. Powyższą decyzję jako niezgodną z prawem K. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie oraz przyznanie prawa do otrzymania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Skarżący zarzucił zakwestionowanej decyzji nieprawidłowe ustalenie wysokości dochodu jego rodziny za 2005r. pozostałego po wyłączeniu dochodu utraconego przez niego, wynikiem czego nie otrzymał on świadczeń rodzinnych za miesiące wrzesień i październik 2006r. zgodnie ze złożonym wnioskiem. Skarżący podał, iż przepisy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie precyzują, że obowiązek właściwego ustalenia dochodu spoczywa w gestii organów i instytucji wypłacających świadczenia rodzinne. Tymczasem w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego o dochodach jego i żony za 2005r. wykazano, że na każdego z nich przypada równy podatek dochodowy, pomimo że każde z nich osiągnęło różny dochód. W szczególności zaś żona uzyskała dochód wyższy, od którego podatek należny jak i faktycznie zapłacony wyniósł 2.187 zł. W konsekwencji przez wykazanie niższego podatku dochodowego nastąpiło zawyżenie dochodu żony, który brany był pod uwagę, jako podstawa do wyliczenia dochodu na członka rodziny. Natomiast fakt wspólnego rozliczania się z Urzędem Skarbowym nie powinien wpływać na zafałszowanie wysokości rzeczywistego dochodu rodziny, tym bardziej, że żadne z małżonków nie przekroczyło pierwszego progu podatkowego. Ponadto Urząd Skarbowy dokonał proporcjonalnego odliczania od podatku jego oraz żony ulgi mieszkaniowej w wysokości 118,38 zł, co z kolei w ocenie skarżącego również przyczyniło się do zawyżenia dochodu żony. Końcowo podniósł, iż w przypadku nieuwzględnienia powyższych argumentów wnosi o przyznanie wnioskowanego zasiłku z uwagi na niewielkie przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego - 0,21 zł na jedną osobę. Wykazanie dochodu w wysokości 504,21 zł na członka rodziny po zaokrągleniu do pełnych złotych wynosi 504 zł, a taka granica dochodu została określona w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Natomiast w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2007r. skarżący wniósł o rozpatrzenie skargi w oparciu o nowe okoliczności sprawy, tj. wydane w dniu [...] stycznia 2007r. zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Ł. zawierające prawidłowo ustalone dochody jego oraz żony uzyskane w roku 2005. K. P. podał, iż z treści tego dokumentu wynika, iż w jego rodzinie nie nastąpiło przekroczenie kwoty dochodu wynoszącej 504 zł na osobę i w związku z powyższym przysługuje mu prawo do otrzymania świadczeń rodzinnych zgodnie z jego wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało swoją argumentację decyzji wyrażoną w jej uzasadnieniu i wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd w Białymstoku zważył, co następuje: Zarzuty skargi nie są zasadne. Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. jak w omawianej sprawie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem), ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Dopiero orzeczenie sądu administracyjnego stanowi podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jego wydawania. Przeciwnie w ocenie Sądu kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonej decyzji. Kryteria nabywania prawa do świadczeń rodzinnych wraz z należnymi dodatkami, zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania tych świadczeń zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Wyjątkowo powyższe świadczenie może przysługiwać nawet wtedy, gdy dochód będzie wyższy od wskazanego w przepisie kryterium dochodowego, ale pod warunkiem, że przekroczenie nie będzie większe od najniższego zasiłku rodzinnego, a świadczenie przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym (ust. 3 cytowanego przepisu). Jednocześnie ustawodawca przewidział, iż w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie uzyskanego dochodu przez rodzinę pomniejszonego o utracony dochód (ust. 4 art. 5 ustawy). W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku złożonego w dniu 28 września 2006r. do organu I instancji było żądanie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na jedno dziecko wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skarżący dołączył do wniosku wymagane prawem dokumenty, w tym zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w Ł. opatrzone datą [...] września 2006r. "o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniem podatkiem dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych". Mając na względzie powyższe stwierdzono, iż trzyosobowa rodzina wnioskodawcy uzyskała w roku kalendarzowym poprzedzającym złożenie wniosku - łączny dochód w wysokości 34.708 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dało kwotę 2.892,36 zł miesięcznie. Odliczając od tej kwoty tzw. utracony dochód w związku z korzystaniem przez wnioskodawcę z urlopu wychowawczego, miesięczny dochód rodziny wyliczono na - 1512,62 zł, co z kolei w przeliczeniu na jedną osobę dało kwotę 504,21 zł. Powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności zaś zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] września 2006r. o dochodach rodziny wnioskodawcy osiągniętych w 2005r., to jest w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy. Zdaniem Sądu także sposób dokonania wyliczenia oraz otrzymane w wyniku ich kwoty uznać należy za prawidłowe i zgodne z zasadami wynikającymi z obowiązujących w tej mierze przepisów prawa – ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości Sądu stanowisko organów obu instancji, iż dochód rodziny wnioskodawcy przekroczył kryterium ustawowe uprawniające do przyznania żądanych świadczeń i to niezależnie od faktu, iż przekroczenie to było stosunkowo niewielkie (art. 5 ust. 1 ustawy). Zgodzić się również należy z poglądem organów, iż w ustalonym stanie faktycznym, wnioskodawca nie mógł otrzymać żądanego zasiłku na zasadzie wyjątku od reguły, to jest pomimo przekroczenia górnej granicy kryterium dochodowego. Wnioskodawca nie spełnił bowiem drugiej przesłanki wymienionej w art. 5 ust. 3 ustawy, a mianowicie warunku przysługiwania zasiłku rodzinnego w poprzednim w okresie zasiłkowym. Zgodnie z oświadczeniem K. P. zawartym we wniosku o przyznanie świadczenia nie pobierał on tego zasiłku w poprzednim okresie z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Konsekwencją zaś powyższych okoliczności jest niemożność przyznania skarżącemu dodatku z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (art. 8 pkt 2), gdyż uprawnienia do dodatków są ściśle skorelowane z prawem do zasiłku rodzinnego. Zasadą jest bowiem, iż dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują temu uprawnionemu, który ma prawo do samego zasiłku rodzinnego i odwrotnie, gdy nie przysługuje ten zasiłek nie przysługuje też jakikolwiek dodatek do niego. Na ustalenie wysokości dochodów na potrzeby zasiłku rodzinnego nie ma natomiast wpływu sposób rozliczania się małżonków z urzędem skarbowym. Stąd podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego zafałszowania rzeczywistych dochodów jego rodziny z uwagi na wspólne rozliczanie małżonków z urzędem skarbowym uznać należy za całkowicie bezpodstawne. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę podlega zaokrągleniu do pełnych złotych. Powyższe nie wynika bowiem z żadnej z zasad czy też procedury wyliczenia kwoty dochodu zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Przeciwnie już sam sposób zredagowania przepisu art. 5 ust 1 ustawy określającego kryterium dochodowe, wyraźnie stanowi o kwocie 504,00 zł, co dowodzi, iż należy ją ustalać z dokładnością do groszy (por. W. Kardasz i inni Komentarzu do ustawy o świadczeniach rodzinnych, wydaw. Prawnicze "Legs", 2005, str. 28). Końcowo podnieść należy, iż organy przyznające świadczenia rodzinne zobowiązane są do ustalania wysokości zasiłków na podstawie dołączonych do sprawy dokumentów o uzyskiwanych dochodach, wystawianych przez uprawnione do tego instytucje. Natomiast wszelką wątpliwość wskazane organy nie mają kompetencji do badania prawidłowości danych zawartych w tych dokumentach, w szczególności zaś weryfikacji dochodów podlegających opodatkowaniu podanych w zaświadczeniu urzędu skarbowego. Podnoszone natomiast przez skarżącego w piśmie z dnia [...] lutego 2006r. "nowe okoliczności, w postaci wydania w dniu [...] stycznia 2007r. zaświadczenia Urzędu Skarbowego w Łomży o właściwych i prawidłowych dochodach rodziny, będących podstawa do ich obliczenia na potrzeby wnioskowanych świadczeń", stanowić mogę podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie. Przy czym organem właściwym w sprawie wznowienia jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Stąd powyższe okoliczności nie mogły mieć wpływu na ocenę poprawności kwestionowanej w niniejszym postępowaniu sądowym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2006r. i w konsekwencji nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd. Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił ocenę prawną sprawy dokonaną przez organ II instancji, a skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z dn. 30.08.2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).