II SA/Bk 611/08
WyrokWSA w Białymstoku2009-05-26
Skład orzekający: Stanisław Prutis, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest właściwe do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa wydanej na podstawie przepisów z lat 50. i 60. XX wieku?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest właściwe do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Właściwość organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku decyzji wydanych na podstawie wskazanej ustawy, właściwym organem do weryfikacji jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a w przypadku decyzji organu I instancji – wojewoda.Stan faktyczny
Skarżąca T.K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z 1980 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, wskazując na rażące naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. dwukrotnie odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji, uznając, że nie doszło do naruszenia prawa. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Białymstoku, zarzucając SKO naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niesłuszne przyjęcie, że decyzja z 1980 r. nie zawiera przesłanki nieważności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającej ją decyzji tegoż Kolegium, a także stwierdził, że decyzje te nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2008 roku o numerze [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi V.C. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.-
Decyzją z dnia [...].07.2008r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Pani T.K., utrzymało w mocy decyzję tegoż Kolegium z dnia [...].05.2008r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. dnia [...].02.1980r. Nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa, jako opuszczonego, gospodarstwa rolnego o pow. 2,50 ha położonego w Z. i P. stanowiącego własność W.K.
Przebieg postępowania przedstawiał się następująco:
Decyzją z dnia [...] lutego 1980 NR [...] wydaną z upoważnienia Naczelnika Miasta i Gminy w S. orzeczono o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania, gospodarstwa rolnego o pow. 2,50 ha położonego w Z., gm. S., zapisanego w rejestrze gruntów wsi pod poz. 49 oraz o pow. 0,45 ha położonego w P. gm. K., zapisanego w rejestrze gruntów wsi pod poz. 197 – opuszczonego samowolnie przez dotychczasowego właściciela W.K.
W dniu 25 kwietnia 2007r. Pani T.K. wystąpiła z wnioskiem, skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. , o unieważnienie ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S., wskazując, że przyczyną opuszczenia gospodarstwa przez właściciela była trudna sytuacja rodzinna i mieszkaniowa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu wniosku i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] maja 2008r. odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji.
Z uzasadnienia decyzji wynika, iż Kolegium nie dopatrzyło się, aby zaskarżona decyzja dotknięta była jakąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, skutkujących jej nieważnością. Występowały bowiem, określone w ustawie z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U.Nr 39, poz. 174 z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U.Nr 39 poz. 1r 39 poz. rządzeniu Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnyvch 98), podstawy do wydania kwestionowanej decyzji. Ponadto organ zauważył, że z kierowanych przez W.K. do Wojewody P. pism wynika wręcz, że domagał się on przejęcia przez Państwo przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Prawidłowość tej decyzji zakwestionowała Pani T.K., składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawczyni podniosła, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. dnia [...] lutego 1980r. została podjęta z rażącym naruszeniem prawa materialnego – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5.08.1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 39, poz. 198 ze zm.). W rozporządzeniu określono definicję "opuszczonego gospodarstwa rolnego", lecz nie określało ono długości trwania przesłanek (tj. nie zamieszkiwania i nie uprawiania gospodarstwa). Natomiast przejęte gospodarstwo położone było w odległości 7 km od nowego miejsca zamieszkania, do którego właściciel wraz z rodziną przeprowadził się w 1975r. w poszukiwaniu pracy. Mimo to podejmowane były starania przy pomocy brata C.K. by grunty nie odłogowały. Decyzja Naczelnika podjęta została już na początku 1980r. bez należytego i wnikliwego zbadania sprawy. Decyzja ta właściwie nie posiada uzasadnienia, podając lakonicznie, że właściciel wyjechał i ziemia nie jest uprawiana. Odnosząc się do twierdzenia Kolegium zawartego w uzasadnieniu decyzji, że jakoby właściciel sam wystąpił o odebranie mu gospodarstwa, wnioskodawczyni wyjaśnia, iż ze względów ekonomicznych konieczna była przeprowadzka do większej miejscowości – S., a posiadanie gospodarstwa rolnego w ówczesnym stanie prawnym stało na przeszkodzie w uzyskaniu niektórych świadczeń (np. mieszkania, zasiłków rodzinnych itp.).
Ponadto wnioskodawczyni podkreślała, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Chodzi tu o skutki ekonomiczne lub gospodarcze, jakie wywołała ta decyzja dla rodziny męża. Odebranie własności w każdym stanie prawnym, a zwłaszcza świetle Konstytucji RP i obecnie obowiązujących przepisów narusza w sposób rażący prawa obywatelskie, a w szczególności prawo własności oraz zasadę praworządności Państwa. Jednocześnie strona zauważą, że nie może ponosić skutków upływu czasu i braku oryginalnych akt sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji. Stwierdziło, że nie zostały spełnione przesłanki art. 156 § 1 pkt 2 kpa tj. decyzja została wydana na podstawie obowiązujących, w dacie przejęcia gospodarstwa, przepisów i nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy przejmowaniu gospodarstwa na rzecz Państwa.
Materialnoprawną podstawę decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174, zm. Dz U. z 1961r. Nr 32, poz. 161), zgodnie z którym gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli, mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie zostanie uznane za niezbędne. Zgodnie zaś z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U Nr 39, poz. 198 z późn. zm.) za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Skarżąca przyznała, że W.K. dobrowolnie opuścił gospodarstwo rolne w 1975 r., wyjeżdżając do B. , a następnie do S., w poszukiwaniu pracy. Właściciel był zainteresowany przekazaniem gospodarstwa na rzecz Państwa ze względów ekonomicznych, m. in. dla uzyskania świadczeń socjalnych (mieszkania, zasiłków rodzinnych itp.). Aczkolwiek samo zainteresowanie właściciela przekazaniem gospodarstwa na rzecz Państwa nie ma istotnego znaczenia dla ustalenia czy decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, tym niemniej pośrednio również potwierdza, iż nastąpił fakt opuszczenia gospodarstwa rolnego. Ponadto jak wynika z weryfikowanej decyzji gospodarstwo to nie było uprawiane od 1975 r. ("grunta odłogują i nie są wykorzystywane rolniczo"). Stwierdzenie strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż właściciel przy pomocy brata C.K. starał się, by grunty nie odłogowały, nie może być uznane za tożsame z potwierdzeniem faktu uprawiania gospodarstwa, zwłaszcza mając na uwadze zamiar pozbycia się gospodarstwa przez W.K. W świetle powyższego, w ocenie Kolegium, nastąpiły podstawowe przesłanki o jakich mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy oraz § 1 ust.1 rozporządzenia do przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa. Nie można zatem uznać, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa, zwłaszcza o charakterze rażącym.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zajęto się też kwestią właściwości organu do rozpoznania tego rodzaju spraw w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji. Kolegium doszło do wniosku, że jest organem właściwym do rozpoznania sprawy niniejszej, posługując się następującą argumentacją:
Przejecie nieruchomości rolnej na rzecz państwa nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39 poz. 174 Dz. U. z 1961r. Nr 32 poz. 161) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U Nr 39, poz. 198 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy o przejęciu gospodarstwa rolnego orzekało prezydium powiatowej rady narodowej. Wskutek kolejnych zmian przepisów kompetencyjnych, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 maja 1974r. w sprawie przekazania niektórych spraw z zakresu właściwości organów administracji państwowej wyższego stopnia do właściwości organów administracji państwowej niższego stopnia (Dz. U. Nr 22, poz. 131), do właściwości naczelnika gminy przeszły sprawy należące dotychczas do naczelnika powiatu, m. in. uregulowane w w/w ustawie z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r.
Powołany art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. utracił moc w dniu 1 lipca 1982r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79), według której przy istnieniu przesłanek z art. 39 ust. 1 i 2 organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego mógł wydać decyzję o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub orzec o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi. Obecnie, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191) przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowoutworzonych gmin oraz organy administracji rządowej.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji
określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) sprawy z zakresu art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79) przeszły do właściwości organów gminy jako zadania zlecone. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U Nr 162, poz. 1124) organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach administracyjnych, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W przedmiotowej sprawie brak jest takiego przepisu szczególnego, który wskazywałby inny organ, a zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku złożonego przez T.K. w przedmiotowej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jako organ wyższego stopnia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2005r. I OW 233/05 LEX Nr 196667).
Kolegium potwierdziło okoliczność, że oprócz spornej decyzji z dn. [...] lutego 1980 r. Naczelnika Miasta i Gminy S., nie zachowały się akta administracyjne tej sprawy, co jednak (w ocenie organu) nie stanowiło przeszkody do rozpoznania sprawy na podstawie treści istniejącej decyzji.
Pani T.K. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o uchylenie decyzji SKO w Białymstoku z dnia [...].07.2008r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niesłuszne przyjęcie przez organ, że kwestionowana decyzja z dnia [...].02.1980r. nie zawiera przesłanki nieważności. Zdaniem Skarżącej, decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. przedwcześnie, gdyż W.K. pomimo przeprowadzki w 1975r. do innej nieodległej miejscowości dbał o to, by gospodarstwo było uprawiane. Skarżąca podnosi, iż W.K. opuścił gospodarstwo pod przymusem ekonomicznym. Nie godzi się z odebraniem własności bez odszkodowania, co nastąpiło (w przekonaniu Skarżącej) w sprzeczności z zasadą praworządności Państwa.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Decyzja jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości nie mogła pozostać w obrocie prawnym, przez co skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej zawarte.
Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. - sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Możliwe sposoby rozstrzygnięć sądu administracyjnego w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną przewiduje art. 145 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję: bądź uchyla ją w całości lub części, bądź stwierdza jej nieważność w całości lub w części w razie zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 kpa lub w innych przepisach. W przypadku bezzasadności skargi Sąd administracyjny skargę oddala (art. 151 cyt. ustawy).
W myśl art. 156 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Tymczasem ewidentnie uchybiono przepisom o właściwości, bowiem w sprawie rozstrzygał organ nie będąc do tego właściwym. W tych okolicznościach, wobec ujawnienia uchybień powodujących stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zbędnym stało się merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutów skargi. Sąd przed wypowiedzeniem się co do merytorycznych zarzutów skargi zobligowany jest najpierw do skontrolowania, czy nie zachodzą wady kwalifikowane decyzji, a wobec stwierdzenia takich uchybień należało z obrotu prawnego wyeliminować wadliwe akty.
Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez naczelnika właściwej gminy na podstawie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r.
o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną
i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107 ze zm.) nie jest samorządowe kolegium odwoławcze.
W tym zakresie tutejszy Sąd Administracyjny podziela argumentację przytoczoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 sierpnia 20008 r., I OW 33/08, rozstrzygającym spór kompetencyjny między Samorządowym Kolegium Odwoławczym a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi o właściwość
w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 2 ustawy
z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu
i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.). Rozstrzygając zaistniały spór Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił przyjętą w doktrynie i orzecznictwie zasadę, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji, a w razie zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość
w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi
w postanowieniach: z dnia 14.12.2004 r., sygn. akt OW 98/04; z dnia 29.11.2005 r., sygn. akt I OW 226/05 oraz I OW 236/05; z dnia 30.03.2006 r., sygn. akt I OW 269/05; z dnia 04.07.2006 r., sygn. akt I OW 8/06; oraz z dnia 4 czerwca 2008 r.,
I OW 27/08 wykształcił się jak dotąd jednolity pogląd, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym nowelą z 15 lipca 1961 r. (Dz. U. z 1961 r., Nr 32, poz. 161), jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Natomiast w postanowieniu NSA z dnia 22.12.2008 r., sygn. akt: I OW 95/08 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) wskazano, że właściwość organów administracji rządowej do weryfikacji wydanych wówczas decyzji należy badać w ten sposób, że zasadnicze znaczenie musi mieć to, czy ostateczna decyzja w stosunku do której toczy się obecnie postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, została wydana przez organ "szczebla podstawowego czy wojewódzkiego", inaczej mówiąc - przez organ I czy II instancji. Jeżeli decyzję ostateczną wydał organ I instancji, organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności będzie wojewoda. Jeżeli zaś decyzja będąca przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności została wydana przez organ II instancji, organem właściwym do orzekania
o nieważności będzie minister.
Analizując orzecznictwo NSA w kwestii właściwości organów do rozpoznawania tego typu spraw (tj. stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstw rolnych) należało w przedmiotowej sprawie uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest właściwe do rozpoznania wniosku T.K. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. dnia [...].02.1980r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego.
Błędny jest wywód Kolegium, poczyniony w uzasadnieniu decyzji, co do zachowania własnej właściwości.
W ocenie sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie jest właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Zatem, w trybie art. 65 § 1 k.p.a. winno przekazać sprawę Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ewentualnie uznając, iż właściwy jest Wojewoda P. – temu organowi.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że poprzez wydanie skontrolowanych decyzji naruszony został obiektywnie określony porządek prawny a przez to i interes prawny skarżącej wyprowadzony z norm prawa materialnego i dlatego skargę należało uwzględnić poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jak
i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Sąd bada legalność wydawanych przez organy administracji aktów prawnych pod względem zgodności z prawem materialnym jak i procesowym. Naruszenie przepisów o właściwości organów do rozpoznania danej sprawy stanowi kwalifikowane naruszenie prawa materialnego, wobec czego jedynym możliwym rozstrzygnięciem sądu było stwierdzenie nieważności obu decyzji SKO.
Konsekwencją stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej było stwierdzenie, że decyzje te nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r., w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240zł. powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80zł. oraz zwrot opłaty skarbowej – 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło