II SA/Bk 620/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na pismo Prezesa Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko asystenta sędziego p o s t a n a w i a odrzucić skargę Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Prezes Sądu Rejonowego w S. w dniu [...] maja 2016 r. ogłosił konkurs na jedno wolne stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w S. Pierwszy etap konkursu odbył się w dniu [...] czerwca 2016 r. Do drugiego etapu zakwalifikowały się cztery osoby w tym skarżący D. W. Po przeprowadzeniu drugiego etapu pisemnego do ostatniego etapu zakwalifikowały się trzy osoby w tym także skarżący. Ostatecznie konkurs wygrała M. M. o czym Prezes poinformował w ogłoszeniu z dnia [...] lipca 2016 r. W dniu [...] lipca 2016 r. D. W. złożył do Prezesa Sądu Okręgowego w S. skargę na przedmiotowe postępowanie konkursowe. Organ odpowiedzi na tę skargę udzielił w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]. W piśmie tym skargę uznano za niezasadną i podtrzymano wynik konkursu D. W. pismo to, działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., zaskarżył do sądu administracyjnego. Zarzucił naruszenie: - art. 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2013 r. w sprawie przeprowadzania konkursu na stanowisko asystenta sędziego, poprzez powołanie do komisji dwóch sędziów Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego podlegających wyłączeniu z uwagi na przystąpienie do konkursu w charakterze uczestnika M. M., pracownika Sądu w tym wydziale, co mogło przyczynić się do nierzetelnego końcowego wyniku konkursu w tym zawyżenia punktacji w pracy pisemnej oraz rozmowy kwalifikacyjnej; - art. 7 ust. 1 rozporządzenia, poprzez przeprowadzenie drugiego i trzeciego etapu konkursu tego samego dnia bez uprzedniego ogłoszenia trzeciego etapu co przyczyniło się do wprowadzenia w błąd uczestników konkursu, co w konsekwencji mogło przełożyć się na nieprzygotowanie uczestników do rozmowy kwalifikacyjnej; - art. 7 ust. 10 rozporządzenia, poprzez nieuzasadnione pomniejszenie skarżącemu ilości punktów na trzecim etapie konkursu, mimo że po drugim etapie osiągnął drugi wynik oraz najlepszy wynik w teście a komisja przy sprawdzaniu predyspozycji kandydata wzięła pod uwagę jako najważniejsze kryterium ocenę z dyplomu, nie biorąc jednocześnie pod uwagę nabytego doświadczenia, kwalifikacji oraz niezbędnej wiedzy do wykonywania zawodu, - art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodnego z dokumentów pracowniczych M. M. które jednoznacznie wskazują bezpośredni stosunek służbowy pomiędzy M. M. a dwoma członkami komisji. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji (zarządzenia) i rozpisanie nowego konkursu, ewentualnie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (zarządzenia) i rozpisanie nowego konkursu oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi odnosząc się do właściwości sądu administracyjnego skarżący wywiódł, że postępowanie konkursowe zostało zakończone zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego. Zgodnie z art. 41a i 41b ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych strona ma prawo odwołać się od zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego do wyższej instancji Prezesa Sądu Okręgowego, który rozstrzyga spór. Skarżący powołując się na wyrok WSA w Lublinie z 22 grudnia 2014 r., III SA/Lu 617/14 wyraził pogląd, że konkurs jest postępowaniem, którego zadaniem jest wyłonić odpowiedniego kandydata na wolne stanowisko. Zatem jest to postępowanie stricte administracyjne, które powiązane jest z pracą Sądu jako urzędu. Każdy kandydat składając aplikację na stanowisko rozpatrywany jest indywidualnie pod przyjętymi normami, właściwościami stanowiska oraz obowiązującymi przepisami. Organ w odpowiedzi na skargę podał, że skarga z dnia [...] lipca 2016 r. rozpoznana została na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi w sprawie niniejszej uczyniono odpowiedź Prezesa Sądu Okręgowego na skargę D. W., dotyczącą przeprowadzonego konkursu na stanowisko asystenta sędziego. Celem skarżącego jest unieważnienie tego konkursu i przeprowadzenie nowego. Zdaniem skarżącego kwestionowane pismo podlega kognicji sądu administracyjnego na zasadzie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należało w pierwszej kolejności rozważyć czy wyłonienie kandydata na stanowisko asystenta sędziego jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego. Na zasadzie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie akty lub czynności, które łącznie spełniają następujące przesłanki: a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1–3 P.p.s.a.; b) są podejmowane w sprawach indywidualnych; c) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ działalność administracji została poddana sądowej kontroli tylko w zakresie sprawowania administracji publicznej, d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Sposób naboru kandydatów na stanowisko asystenta sędziego został uregulowany w rozdziale 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 133; dalej powoływana jako ustawa) oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2013 r. w sprawie przeprowadzania konkursu na stanowisko asystenta sędziego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1228; dalej powoływane jako rozporządzenie). Zgodnie z art. 155 § 2a ustawy nabór kandydatów na stanowisko asystenta sędziego następuje w drodze konkursu, który ma na celu wyłonienie kandydata o największej wiedzy i najwyższych kwalifikacjach, predyspozycjach i zdolnościach ogólnych, niezbędnych do wykonywania obowiązków asystenta sędziego. Przepis art. 155a §1 i 3 ustawy stanowi, że konkurs, organizuje właściwy prezes sądu a przeprowadza go komisja konkursowa powołana przez prezesa. Szczegółowy sposób i tryb przeprowadzania konkursu, w szczególności skład komisji konkursowych oraz sposób i tryb ich działania, etapy i przebieg konkursu, a także zakres i sposób udostępniania informacji kandydatowi określony został ww. rozporządzeniu. Zgodnie z § 8 rozporządzenia po zakończeniu konkursu komisja oblicza niezwłocznie liczbę punktów uzyskanych przez poszczególnych kandydatów i wskazuje kandydata, który uzyskał najwyższą liczbę punktów. Z przepisu § 9 ust. 1 wynika, że do zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego zostają zakwalifikowani kandydaci, którzy w trakcie konkursu uzyskali najwyższą liczbę punktów. Przepis § 10 ust. 1 pkt 1- 3 i ust. 2 stanowi, że sekretarz komisji sporządza protokół przebiegu konkursu obejmujący w szczególności: imiona i nazwiska kandydatów, którzy przystąpili do konkursu; wyniki uzyskane przez poszczególnych kandydatów; wskazanie kandydata zakwalifikowanego do zatrudnienia albo listy kandydatów zakwalifikowanych do zatrudnienia, a jeżeli komisja wyłoniła rezerwową listę kandydatów - także wskazanie tej listy. Protokół przebiegu konkursu wraz z dokumentacją komisja przekazuje niezwłocznie prezesowi sądu. Zgodnie z § 12 ust. 1 i 3 informację o wynikach konkursu prezes sądu umieszcza w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie sądu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Kandydatowi, po okazaniu dokumentu tożsamości, udostępnia się do wglądu w sekretariacie prezesa sądu protokół przebiegu konkursu w części obejmującej jego wyniki. Z powyższego wynika, że przepisy dotyczące sposobu naboru kandydatów na stanowisko asystenta sędziego nie przewidują możliwości kwestionowania jego wyników. W obowiązującym systemie prawnym istnieją unormowania przewidujące unieważnienie konkursu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku konkursu przeprowadzonego celem wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki. Zgodnie z § 11 pkt 1 – 4 rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2013 r., poz.832), organ prowadzący szkołę lub placówkę unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie w razie stwierdzenia: nieuzasadnionego niedopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego; przeprowadzenia przez komisję postępowania konkursowego bez wymaganego udziału 2/3 jej członków; naruszenia tajności głosowania, z zastrzeżeniem § 5 ust. 1; innych nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Również w orzecznictwie dopuszczano możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego poszczególnych czynności podejmowanych w toku postępowań kwalifikacyjnych np. w powołanym w skardze wyroku WSA w Lublinie stwierdził dopuszczalność skargi na czynność prezesa sądu rejonowego polegającą na ustaleniu listy kandydatów dopuszczonych do konkursu na stanowisko referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 13 stycznia 2011 r., III SA/Gd 573/10 dopuścił skargę na czynność prezes sądu apelacyjnego odmawiającą dopuszczenia skarżącego, będącego asystentem sędziego, do egzaminu sędziowskiego. W wyroku z dnia 31 sierpnia 2004 r., OSK 460/4 NSA zawarł tezę zgodnie z którą postępowanie konkursowe prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej zmierzające do wyłonienia kandydata na wyższe stanowisko w służbie cywilnej jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej, a stanowisko Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie przebiegu postępowania konkursowego jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa i podlegało zaskarżeniu do NSA na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), po wezwaniu Szefa Służby Cywilnej do usunięcia naruszenia prawa w terminie wskazanym w art. 34 ust. 3 ww. ustawy (pub. LEX nr 156420). Zauważyć jednak należy, że powyższe tryby konkursowe służyły wyłonieniu kandydatów, w zawadach w których podstawą zatrudnienia jest stosunek pracy z mianowania, czyli co do zasady stosunek pracy oceniany z punktu widzenia prawa publicznego. Zasady zatrudnienia asystenta sędziego, poprzez odesłanie zawarte w § 9 art. 155 ustawy o ustroju sądów powszechnych, regulują przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 1241 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy stosunek pracy z urzędnikiem (odpowiednio z asystentem sędziego) nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej należy odwołać się do orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących konkursów mających wyłonić kandydatów z którymi ma być nawiązany stosunek pracy na podstawie umowy o pracę. W postanowieniu z dnia 31 marca 2011 r., II SA/Bk 136/11, WSA w Białymstoku sformułował tezę, że nabór na stanowisko wizytatora w okręgowym zespole nadzoru pedagogicznego jest zwykłą procedurą wyboru kandydata na stanowisko pracy, dla której ustawodawca nie przewidział możliwości odwoływania się do sądu administracyjnego od wyników przeprowadzonej rekrutacji. Zatem sposób zakończenia przedmiotowego postępowania "konkursowego", wynikające z tego tytułu spory, jak również sposób procedowania w trakcie tego "konkursu", nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Z kolei WSA w Gdańsku postanowieniem z 21 maja 2015 r., III SA/Gd 951/14 odrzucił skargę na konkurs przeprowadzony przez prezesa sądu rejonowego w przedmiocie zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego (oba orzeczenia pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy mamy do czynienia z trybem konkursowym poprzedzającym nawiązanie stosunku pracy na podstawie umowy o pracę (a więc stosunku pracy stricte cywilnego), wszelkie spory z nim związane rozstrzygać powinien sąd powszechny a nie administracyjny. Taki tryb konkursowy nie ma charakteru postępowania administracyjnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że sposób zakończenia postępowania konkursowego na stanowisko asystenta sędziego jak i poszczególne czynności komisji konkursowej, pozostają poza zakresem art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., albowiem nie mają charakteru publicznoprawnego. Powyższe stanowisko Sądu potwierdza uchwała NSA z 13 kwietnia 2015 r., I OPS 5/14, pub. Lex nr 1665184 w której przyjęto, że uchwała komisji konkursowej o odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora szkoły, podjęta na podstawie § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz.U. nr 60, poz. 373 ze zm.), nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Odnotować przy tym należy, że uchwała ta dotyczy postępowania konkursowego w wyniku którego ma dojść do powierzenia stanowiska dyrektora szkoły – art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.). Dyskusyjny jest w nauce i orzecznictwie charakter czynności powierzenia i dotyczy między innymi kwestii kwalifikacji prawnej czynności powierzenia stanowiska jako należącej do sfery prawa administracyjnego bądź prawa pracy (szerzej M. Pilich w komentarzu do art. 36, pub. Lex). Oznacza to, że NSA w przedmiotowej uchwale wyłączył kognicję sądu administracyjnego także w trybach konkursowych poprzedzających nawiązanie stosunku pracy na podstawie czynności powierzenia, odnośnie której istnieją wątpliwości co do jej charakteru prawnego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.