II SA/Bk 621/07
WyrokWSA w Białymstoku2007-11-27
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Małgorzata Roleder, Anna Sobolewska-Nazarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, wydana z naruszeniem przepisów o doręczeniu decyzji stronom postępowania, może zostać uznana za wywołującą nieodwracalne skutki prawne, co uniemożliwiałoby stwierdzenie jej nieważności w całości?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ ten zbyt pobieżnie rozpoznał kwestię nieodwracalności skutków prawnych decyzji z 1979 r. Nawet w odniesieniu do gruntów pozostających w zarządzie Skarbu Państwa, późniejsze scalenia geodezyjne i wygaśnięcie instytucji prawnej stanowiącej podstawę nabycia własności przez Państwo przesądzają o nieodwracalności skutków prawnych całości decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która uchyliła własną decyzję i stwierdziła nieważność decyzji Naczelnika Gminy G. z 1979 r. w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Skarb Państwa – Nadleśniczy Nadleśnictwa W. zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących nieodwracalności skutków prawnych. SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko, wskazując na możliwość odwrócenia skutków prawnych decyzji.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. i stwierdził, że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Nadleśniczy Nadleśnictwa W. w W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego Skarbu Państwa - Nadleśniczy Nadleśnictwa W. w W. S. kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] maja 2007 roku znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło, iż decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979r. Nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, w stanie wolnym bez obciążeń, jako opuszczone gospodarstwo rolne, położone w obrębie wsi Dz., gm. G. zapisane w rejestrze gruntów na Ch. N. c. T., wydana została z naruszeniem prawa. W punkcie 2 decyzji Kolegium stwierdziło, iż decyzja Naczelnika Gminy G. wywołała nieodwracalne skutki prawne, dlatego też nie stwierdza się jej nieważności.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła do organu nadzoru W. B. wnosząc o stwierdzenie nieważności weryfikowanej decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979r. Nr [...] w części, w jakiej przejęta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość pozostaje własnością Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych - Nadleśniczy Nadleśnictwa W. bądź też Gminy G., w pozostałej części wnosiła - o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pani W. B. podniosła, iż pozostała część gospodarstwa rolnego, która nie została sprzedana w trybie cywilno-prawnym, powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłego właściciela. A zatem w tej części weryfikowana decyzja winna podlegać stwierdzeniu nieważności. Wskazała ponadto, iż w świetle orzecznictwa administracyjnego rozdysponowanie nieruchomości decyzją administracyjną, a za taką należy uznać także decyzję scaleniową, nie powoduje nieodwracalności wywołanych przez nią skutków prawnych, o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Nieodwracalności skutków prawnych nie można utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji. Z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności Jeśli zaś skutki prawne decyzji administracyjnej mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego oznacza to, iż nie mają one charakteru nieodwracalnego (art. 156 § 2).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając jako organ nadzoru po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...] orzekło o uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] maja 2007 roku nr [...]. Ponadto w punkcie 2 stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979 r. Nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, w stanie wolnym bez obciążeń, jako opuszczone gospodarstwo rolne, położone w obrębie wsi Dz., gm. G. zapisane w rejestrze gruntów na Ch. N. c. T. S. w części dotyczącej:
– działki nr geod. [...] o pow. 1,87 ha, wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 39,0394 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...],
– działki Nr geod. [...], w części wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 21,1686 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...],
– działki Nr geod. [...], w części wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 2,01 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...],
– działki Nr geod. [...], w części wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 2,01 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...].
W pozostałej części Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło wydanie decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...]sierpnia 1979 r. Nr [...] z naruszeniem prawa, z uwagi na fakt, iż decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru powołał się na następujące ustalenia i wskazał następującą argumentacje prawną:
Na wstępie organ podniósł, iż w przedmiotowej sprawie miał on obowiązek zbadać decyzję Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979r. Nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, w stanie wolnym bez obciążeń, jako opuszczone gospodarstwo rolne, położone w obrębie wsi Dz., gm. G. zapisane w rejestrze gruntów na Ch. N. c. T., pod kątem przepisów obowiązujących w dacie jej wydania tj. ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39 poz. 174 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).
Przytaczając treść art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), § 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenie rozporządzenia, a także mając na uwadze przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Przejęcie na rzecz Skarbu Państwa decyzją administracyjną Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979r. Nr [...] nastąpiło bowiem bez ustalenia w toku sprawy właścicieli przejmowanego gospodarstwa tj. spadkobierców zmarłej dnia [...].07.1966 roku N. Ch., a decyzja ta nie została doręczona osobom będącym stronami w sprawie. Upływ okresu na jaki wywieszono obwieszczenie o decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979 r. nie wywołał skutku w postaci doręczenia stronom w/w decyzji.
Ponadto organ wskazał, iż Naczelnik Gminy G. przejmując na rzecz Skarbu Państwa w/w decyzją nieruchomość rolną stanowiącą własność N. Ch. stwierdził w uzasadnieniu decyzji, iż właściciel przejmowanej nieruchomości kilkanaście lat temu wybył do B. a od około 10 lat nie żyje. Grunty gospodarstwa do roku 1975 leżały odłogiem, obecnie gospodarowane są przez SKR G. Budynki na gospodarstwie nie występują. Organ ten zatem nie zbadał kto na dzień przejęcia był faktycznie właścicielem przejmowanej nieruchomości. Wobec czego nie doręczył jej stronom postępowania korzystając natomiast z instytucji ogłoszenia w lokalu Gminy w G. Skoro więc, spadkobiercy po zmarłej N. Ch. nie byli znani organowi co "do osoby" niemożliwym było zastosowanie w sprawie instytucji ogłoszenia publicznego jako formy doręczenia osobie nieznanej jedynie z miejsca pobytu. Dlatego nieprawidłowe, czyli niezgodne z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego doręczenie pisma (które jest istotną czynnością postępowania) należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń pism które spowodowało, pozbawienie strony możliwości obrony swych praw.
Mając na uwadze wskazane wyżej uchybienia Kolegium uznało, iż decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979r. Nr [...] zawiera wadę określoną w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa skutkującą jej nieważnością. Organ jednak uznał, że samo zaistnienie przesłanki pozytywnej stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie wystarcza do stwierdzenia jej nieważności. Konieczne jest bowiem zbadanie, czy nie istnieje jedna z negatywnych przesłanek określonych w art. 156 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem nie stwierdza się nieważności decyzji administracyjnej ze względu na upływ terminu oraz gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Organ podkreślił przy tym, iż w kodeksie postępowania administracyjnego nie ma definicji nieodwracalnych skutków prawnych, jednak sprecyzowania tego pojęcia dokonała zarówno doktryna jak i orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając na uwadze przytoczone w uzasadnieniu swego stanowiska orzecznictwo organ stwierdził, że z uwagi na zbycie części przejętego gospodarstwa rolnego na rzecz osób trzecich - decyzja o przejęciu tego gospodarstwa będąca przedmiotem niniejszego postępowania, wywołała w części nieodwracalne skutki prawne. Szczególnie, że z ustaleń Kolegium poczynionych w toku postępowania wynika również, iż działki wchodzące w skład przejętego na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego N. Ch. były objęte dwukrotnie scaleniami. W trakcie scaleń gruntów obrębu Dz., gm. G. w roku 1981 (decyzja Wojewody B. nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 roku w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów, położonych na terenie wsi Dz. i części wsi G., gm. G., woj. b.) i w roku 1994 (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w B. nr [...] z dnia [...] listopada 1994 roku o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi: Dz., G., W. i P., gm. G., wsi P., gm. Ch. oraz wsi P., gm. N., wsi P., gm. M. oraz wsi C. Gm. S. znacząco przekształcono strukturę obszarową przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Wobec czego żadna z działek wchodzących w skład gospodarstwa zapisanego na N. Ch. nie pozostała w starym stanie. Weszły one natomiast w skład nowo wydzielonych działek i zostały zbyte w drodze umów cywilno-prawych na rzecz osób trzecich, które chroni rękojmia wiary ksiąg wieczystych.
Ponadto organ podniósł, iż działka nr geod. [...] o pow. 1,87 ha, wchodzi obecnie w skład działki oznaczonej nr geod. [...] o pow. 39,0394 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa i znajduje się w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśniczy Nadleśnictwa W. Wobec czego w ocenie organu możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej tej działki ze względu na nie zaistnienie tu nieodwracalność skutków prawnych. Podobnie część działki nr geod. [...] o pow. 0,36 ha, wchodzi obecnie w skład działki oznaczonej nr geod. [...] o pow. 21,1686 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa i znajduje się w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśniczy Nadleśnictwa W. Również część działek o nr geod. [...] i nr geod. [...] wchodzi obecnie w skład działki oznaczonej nr geod. [...] o pow. 2,01 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa i znajduje się w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśniczy Nadleśnictwa W. W tym stanie faktycznym również możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej części tej działki, ze względu na nie zaistnienie tu nieodwracalność skutków prawnych.
W związku z powyższym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B z dnia [...] maja 2007 r., znak: [...] Kolegium uchyliło w całości i stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia w wskazanym wyżej zakresie.
W skardze na tę decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego przez Skarb Państwa – Nadleśniczy Nadleśnictwa W. w W. S. zarzucono naruszenie art. 156 § 2 i 158 § 2 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Podkreślono, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze mimo obszernego uzasadnienia swej decyzji, nie podało żadnego argumentu uzasadniającego przekonanie o odwracalności skutków prawnych decyzji Naczelnika Gminy G. Zdaniem Skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma możliwości władczych odwrócenia stanu prawnego na mocy przyznanych mu przez prawo kompetencji, gdyż nie może ono nakazać (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa) podziału nieruchomości, które dotknięte są skutkiem prawnym wydanej decyzji (nieruchomości te zostały scalone). Pomijając także aspekt technicznej niewykonalności przedmiotowej decyzji (brak podania powierzchni poszczególnych nieruchomości które miały by zostać wydzielone), nie będzie możliwe – w ocenie skarżącego - przeprowadzenie przez SKO w B. postępowania o podział nieruchomości, gdyż brakuje ku temu podstaw prawnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo Kolegium odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazało, iż wyżej wymienione działki będące przedmiotem przejęcia decyzją Naczelnika Gminy G. pozostają we władaniu Skarbu Państwa, gdyż stanowią własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W.
Odnosząc się do podnoszonego w skardze stwierdzenia, iż decyzja Naczelnika Gminy G. wywołała nieodwracalne skutki prawne z uwagi na fakt, iż przejęte grunty były przedmiotem scalenia, organ wskazał, że "nieodwracalnego skutku prawnego nie można wyprowadzić ze scalenia geodezyjnego gruntu wywłaszczonego z innymi gruntami. Nie stanowi to skutku prawnego, a można to rozpoznawać jedynie w zakresie skutków faktycznych, które mogą być odwrócone" (zob. wyrok NSA W-wa, z dnia 13 grudnia 2005 r., I OSK 268/05,LEX nr 188815).
Na tej podstawie organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie możliwe jest odwrócenie skutków prawnych decyzji Naczelnika Gminy G. w stosunku do wyżej wymienionych działek z uwagi na fakt, iż obecnie stanowią własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych. Nie ma ponadto żadnych przeszkód prawnych i technicznych do geodezyjnego wydzielenia tych działek, wchodzących w skład obecnie istniejących działek stanowiących własność Skarbu Państwa. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na to, iż w niniejszej ustawie przedmiotem postępowania są grunty leśne, a zatem podział nieruchomości nie podlega przepisom ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), a więc nie wymaga zatwierdzenia aktem administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu - częściowo z przyczyn wskazanych przez skarżących, ale również także z innych względów. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny rozstrzyga o skardze w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy przepis uprawnia Sąd do oceny sprawy także również innych aspektach, niż to ujmują zarzuty zawarte w skargach.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę decyzji, postanowień, aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.
Skarga jest uzasadniona przede wszystkim z racji zbyt pobieżnego rozpoznania sprawy przez organ nadzoru oraz zbyt powierzchownej analizy nieodwracalności skutków prawnych decyzji o przejęciu nieruchomości N. Ch. również w odniesieniu do tych gruntów, które dziś stanowią własność Skarbu Państwa tj.
– działki nr geod. [...] o pow. 1,87 ha, wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 39,0394 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...],
– działki Nr geod. [...], w części wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 21,1686 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...],
– działki Nr geod. [...], w części wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 2,01 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...],
– działki Nr geod. [...], w części wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej Nr geod. [...] o pow. 2,01 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W., dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Kw Nr [...].
Na marginesie przy tym należy wskazać, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w zasadzie nie przytoczył żadnych argumentów na poparcie swego stanowiska w zakresie odwracalności skutku prawnego, poza przytoczeniem orzecznictwa w tej mierze i wskazaniem, że przejęte grunty stanowią własność Skarbu Państwa. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ nieco rozwinął swoją argumentację. Niemniej jednak zdaniem Sądu konkluzja, iż niewystąpienie nieodwracalnego skutku prawnego w stosunku do gruntów znajdujących się obecnie we władaniu Skarbu Państwa - w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśniczy Nadleśnictwa W. wysnuta z faktu, iż znajdują się one we władaniu Skarbu Państwa i nie zostały zbyte na rzecz osób trzecich, a ponadto, że samo scalenie geodezyjne gruntu nie wywołuje nieodwracalnego skutku, jest zbyt prosta i nie uwzględnia ani złożoności późniejszych przekształceń przedmiotowych przejętego gruntu ani zmiany stanu prawnego.
Należy mieć na uwadze bowiem, iż w wyroku z dnia 23 listopada 1987r. (sygn. I SA 1406/86) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nieodwracalność skutków prawnych (art. 156 § 2 in fine kpa) oznacza w szczególności sytuacje, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, które prawo dotyczyło, lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa. W odniesieniu do niniejszej sprawy należy zauważyć w kontekście powyższej tezy, że na skutek procesów scaleniowych przejęte przez Skarb Państwa grunty N. C. stanowią na dzień dzisiejszy jedynie część innych nieruchomości. Nie ma zatem w odniesieniu do gruntów, którymi włada Skarb Państwa pełnej tożsamości przedmiotu z tym przedmiotem, o którym orzekała decyzja z [...] sierpnia 1979 roku nr [...]. Przejęte przez Skarb Państwa grunty w większości weszły w skład innych nieruchomości stając się teraz ich częścią. Nadto, co nie ulega wątpliwości, wygasła już instytucja, która stanowiła dla Skarbu Państwa podstawę nabycia własności gruntu opuszczonego albowiem ustawa z 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną osadnictwem rolnym (Dz. U z 1957r., nr 39, poz. 174) została uchylona z dniem 1 lipca 1982 r. przez art. 51 pkt 1 ustawy z 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Ta ostatnia ustawa z 1 lipca 1982r. utraciła moc z dniem 25 marca 1995r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78), zaś nowa ustawa nie przewidziała już możliwości przejęcia gruntów na rzecz Państwa z powodu ich opuszczenia, bądź wyłączenia z produkcji bez zezwolenia. Ponieważ konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji jest utrata jej mocy obowiązującej od dnia wydania (powstaje skutek prawny ex tunc), a sprawa w której została wydana dotknięta nieważnością decyzja, wraca do stadium w jakim była przed wydaniem decyzji, stwierdzić należy, że aktualnie nie byłoby podstawy prawnej do jej rozpatrzenia, co wydaje się przesądzać o nieodwracalności skutków prawnych całości decyzji z 1979r.
Abstrahując od powyższych rozważań podnieść ponadto należy, iż wydając zaskarżoną decyzję organ powinien był również rozważyć prawidłowość zapisów zawartych w sentencji tej decyzji, a mianowicie wskazanie, iż "stwierdza się nieważność decyzji (...) w części dotyczącej działki (...) wchodzącej obecnie w skład działki (...), mając na uwadze, to iż każda decyzja musi nadawać się do wykonania. Organ administracji publicznej obowiązany jest bowiem stwierdzić nieważność decyzji która była niewykonalna w dniu jej wydania (art. 156 § 1 pkt 5 kpa). Trudno natomiast byłoby wykonać zaskarżoną decyzje w sytuacji kiedy nie określono konkretnie powierzchni gruntów, które skarżący musiałby zwrócić.
Mając powyższe na uwadze Sąd przede wszystkim z uwagi na podzielenie zarzutu braku należytego rozważenia przez organ kwestii nieodwracalności skutków prawnych całości decyzji z 1979 roku, orzekł o jej uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Z uwagi na uchylenie decyzji Sąd z urzędu zamieścił w wyroku punkt stwierdzający niemożność jej wykonania do czasu uprawomocnienia się wyroku
(art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz – uwzględniające wniosek zawarty w skardze – orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na koszty postępowania sądowego złożył się wpis od skargi w wysokości 200 złotych. Nie orzeczono natomiast o zwrocie wynagrodzenia radcy prawnego, który reprezentował skarżącego na rozprawie z uwagi na brak wniosku w tym zakresie.
Zgodnie bowiem z art. 210 § 1 cytowanej ustawy strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów postępowania (do których zalicza się również wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego – art. 205 § 2 cytowanej ustawy), jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego takiego wniosku nie składał, toteż Sąd nie przyznał mu wynagrodzenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło