II SA/Bk 622/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 01 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. i A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. i A. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania czynności faktycznych p o s t a n a w i a - przyznać M. K. i A. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych, - w pozostałym zakresie odmówić M. K. i A. K. przyznania prawa pomocy. , Małż. M. i A. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny są emerytury wnioskodawców w łącznej wysokości 3.730,48 zł, w tym: emerytura M. K. wynosi 1.442,07 zł, A. K. otrzymuje świadczenie w wysokości 2.288,41 zł. W skład majątku skarżących wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m². Małż. K. nie posiadają zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 7 - 8). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 18 lipca 2014 r. (k. 16 - 17) wnioskodawcy wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki, w tym: rata spłaty kredytu – 359,49 zł; energia elektryczna – 118,08 zł; telefony – 111,66 zł; Internet – 50 zł; odpady – 13 zł; woda i ścieki – 31,75 zł; podatek od nieruchomości – 17,70 zł; opał – 167 zł; gaz – 54 zł; opłaty medialne – 50 zł; lekarstwa 300 – 500 zł; dojazd do lekarzy i rehabilitacja – 100 zł; ubezpieczenia na życie i mieszkania – 77,34 zł; ubezpieczenie samochodu – 42 zł; koszty eksploatacji pojazdu – 250 zł; pomoc rodzinie bezrobotnej córki – 500 zł; utrzymanie lokalu i posesji – 150 zł; ubiór i higiena – 200 zł; rozrywka – 100 zł; koszty zakupu żywności - 280,30 zł. Małż. K. podkreślili, iż z powodu braku środków na zakup żywności i lekarstw często zmuszeni są do pożyczania pieniędzy. W najbliższej przyszłości skarżący będą remontować mieszkanie z powodu popękanego sufitu i ścian. Dodatkowo A. K. będzie poddany operacji k. (k. 20 – 21). Do akt sprawy wnioskodawcy dołączyli: decyzje ZUS o waloryzacji emerytur (k. 22 – 23); potwierdzenia dokonania opłat (k. 24 – 27). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przyznane zwolnienie z połowy kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawcy wykazali, iż miesięczny dochód rodziny wynosi łącznie 3.814,63 zł brutto (3.172,32 zł netto), w tym emerytura M. K. to 1.474,60 zł brutto (1.236,89 zł netto); A. K. otrzymuje świadczenie w kwocie 2.340,03 zł brutto (1.935,43 zł netto) k. 23 - 24. Wykazane wydatki są równe osiąganemu dochodowi, przy czym wnioskodawcy wskazali na istnienie konieczności pożyczania środków finansowych na pokrycie bieżących wydatków. Majątek skarżących stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m². Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł (k. 11), przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia tj. z połowy kosztów sądowych, wysokość wymaganego wpisu wyniesie 250 zł. W tym miejscu należało, zatem skonstatować, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł fakt posiadania przez małż. K. stałych źródeł dochodu w postaci emerytur w łącznej wysokości 3.814,63 zł brutto (3.172,32 zł netto). Wykazane wydatki są równe uzyskiwanemu dochodowi, jednak w wyniku ich analizy ustalono, że nie wszystkie z nich mają charakter wydatków niezbędnych np. wydatki na rozrywkę. Dodatkowo oszczędności na pokrycie części kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego powinny być wygospodarowywane z pozostałych comiesięcznych wydatków rodziny np. utrzymanie lokalu i posesji. Uzyskane w ten sposób środki powinny być przeznaczone na pokrycie połowy kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Natomiast uiszczenie przez małż. M. i A. K. pełnych kosztów sądowych, w tym całego wpisu od skargi w wysokości 500 zł, mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym rodziny. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Ponadto, koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-