II SA/Bk 624/16
WyrokWSA w Białymstoku2016-12-01
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Mieczysław Markowski, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód z gospodarstwa rolnego, ustalony na podstawie powierzchni przeliczeniowej i normatywnej stawki dochodu, powinien być uwzględniony przy ocenie kryterium dochodowego do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej, nawet jeśli faktyczne dochody z gospodarstwa są niższe lub zerowe?Ratio decidendi
Dochód z gospodarstwa rolnego, ustalony na podstawie powierzchni przeliczeniowej i normatywnej stawki dochodu zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, jest obligatoryjnie uwzględniany przy ocenie kryterium dochodowego do przyznania zasiłku celowego, niezależnie od faktycznie osiągniętych dochodów. Przepis ten ma charakter fikcji prawnej i jest zgodny z Konstytucją RP. Organy prawidłowo ustaliły, że dochód skarżącego przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, co uniemożliwiło przyznanie zasiłku celowego.Stan faktyczny
Skarżący J. G. ubiegał się o zasiłek celowy na uczestnictwo w sanatorium uzdrowiskowym z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego (661,28 zł) przekroczył ustawowe kryterium dochodowe (634 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając ustalenia organu I instancji i podkreślając, że dochód z gospodarstwa rolnego jest ustalany normatywnie. Skarżący w skardze podtrzymał swoje zarzuty, kwestionując sposób wyliczenia dochodu i wskazując na swoją trudną sytuację.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Skarżący J. G. wystąpił w dniu [...] czerwca 2016 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie zasiłku celowego na uczestnictwo w sanatorium uzdrowiskowym, argumentując swój wniosek bardzo trudną sytuacją materialną i zdrowotną, której obecnie nie jest w stanie przezwyciężyć.
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] wydaną przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dochód skarżącego, pochodzący z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,7475 ha przeliczeniowego w miesiącu maju 2016 r. wyniósł 791,28 zł, a po pomniejszeniu go o składkę KRUS - 130,00 zł - stanowi 661,28 zł i przekracza o 27,28 zł kwotę ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uprawniającego do otrzymywania zwyczajnych zasiłków celowych z pomocy społecznej. Jednocześnie organ w sytuacji strony wnioskującej nie stwierdził przesłanek do udzielenia specjalnego zasiłku celowego w myśl art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.
Organ ustalił, że skarżący przebywał w dniach od [...] kwietnia 2016 r. do
[...] maja 2016 r. w sanatorium w J. i nie ponosił kosztów pobytu
i wyżywienia. Obecnie posiada skierowanie z NFZ P. Oddział Wojewódzki Wydział ds. Służb Mundurowych Dział Lecznictwa Uzdrowiskowego do sanatorium
w G., w terminie od [...] lipca 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r. i poniesie koszty przejazdu i częściowej odpłatności za wyżywienie oraz koszty zakwaterowania zależne od standardu miejsca zakwaterowania, za okres pobytu może być pobierana oplata miejscowa, nie wyższa niż 4,27 zł dziennie.
Następnie organ podał, że skarżący w kwietniu 2016 r. otrzymał z KRUS przedłużony zasiłek chorobowy w wysokości 1.150,00 zł wraz z kosztami stawiennictwa w kwotach 19,00 zł i 130 zł. Świadczenie za okres od [...].05.2016 r. do [...].05.2016 r. w kwocie 270,00 zł miało być wypłacone do [...].05.2016 r. Skarżący nie wyjaśnił, na co przeznaczył pieniądze podając, że to jego sprawa. Organ ustalił ponadto, że w kwietniu przed wyjazdem do sanatorium skarżący sprzedał trzy sztuki trzody chlewnej za kwotę 1.118,06 zł, a pieniądze, jak wyjaśnił przeznaczył na potrzeby związane z dojazdem do sanatorium i inne. Łącznie w kwietniu z podanych tytułów otrzymał kwotę 2.687,06 zł. W ocenie organu wskazana kwota pozwala na poniesienie kosztów związanych z wyjazdem i pobytem w sanatorium. Z wywiadu środowiskowego z dnia 8 kwietnia 2016 r. wynika też, że otrzymuje on pomoc od rodziców w formie opłat za energię, KRUS, gaz , żywność.
Z powyższą decyzją nie zgodził się J. G. i złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Podał, że decyzja jest nierzetelna i nieuczciwa, narusza Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie uwzględnia ustawy o pomocy społecznej. Ponowna odmowa prawa pomocy na rehabilitację spowodowała, że musiał zrezygnować ze skierowania do sanatorium, na które czekał półtora roku ze wskazań lekarza, co pozbawia go poprawy zdrowia
i możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy. Dalsze leczenie sanatoryjne było wskazane. Organ I instancji celowo manipuluje informacjami na temat odpłatności za zabiegi sanatoryjne. Bezprawna odmowa prawa do pomocy społecznej, gdzie zagrożona jest jego egzystencja, jest naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, w tym ustawy zasadniczej. Końcowo wskazał, ze nadal jest w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Nie jest w stanie pracować zawodowo a ponadto ma gospodarstwo, które musi obrabiać i próbować chować zwierzęta. Od grudnia nie ma żadnych dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, które pogłębiła jeszcze susza w 2015 r. i ciągłe upadki zwierząt, których nie bierze się pod uwagę. Poza tym źle został wyliczony dochód z gospodarstwa. Brakuje mu pieniędzy na naprawę trzydziestoletnich maszyn, remont domu, doprowadzenie bieżącej wody, co szczególnie jest uciążliwe i odbija się negatywnie na jego zdrowiu. Brakuje mu pieniędzy na dojazdy do lekarzy specjalistów, do sanatorium, na rehabilitację.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] po rozpoznaniu powyższego odwołania orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium wskazało na wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustawowe przesłanki uprawnienia do pomocowych świadczeń pieniężnych i zależność ich przyznawania od spełnienia tzw. kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej nie może przekraczać kwoty 634 złotych miesięcznie. Jednocześnie wskazało na definicję dochodu zawartą w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz cele przyznania zasiłku celowego wskazane art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Następnie Kolegium stwierdziło, że źródłem dochodu skarżącego jest gospodarstwo rolne o powierzchni 2,7475 ha przeliczeniowych, które przyniosło skarżącemu w maju 2016 r. dochód w kwocie 661,28 złotych (2,7475 ha przeliczeniowego x 288 złotych minus składki KRUS w kwocie 130 złotych). Kwota dochodu przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe. Nawiązując do zarzutu odwołania Kolegium wskazało, że powierzchnia hektarów przeliczeniowych do ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego została przyjęta z decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] ustalającej skarżącemu łączne podatkowe zobowiązanie pieniężne z tytułu posiadanych gruntów rolnych i leśnych oraz nieruchomości budynkowych, podkreślając, że skarżący nie przedłożył żadnego dowodu wykazującego inną powierzchnie hektarów przeliczeniowych własnego gospodarstwa rolnego.
Jednocześnie Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji o braku przesłanek do udzielenia skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej z uwagi na niewystąpienie w życiu skarżącego nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych dla niego, niecodziennych zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności.
Kolegium wskazało, że z racji rozpatrywania licznych wniosków skarżącego w omawianym przedmiocie z urzędu wiadomym mu jest, że obecna sytuacja skarżącego nie jest sytuacją niespodziewaną czy niezwykłą, jest to sytuacja stała, trwająca co najmniej od 2013 roku. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,05 ha fizycznych, w tym użytki rolne stanowią 6,15 ha, co stanowi 2,7475 ha przeliczeniowych (informacja Wójta Gminy W. z [...] maja 2016 r. -
w aktach sprawy), które odziedziczył po dziadkach, powinien i może dołożyć starań, aby osiągać z niego większy dochód lub podjąć pracę poza gospodarstwem. Umiarkowany stopień niepełnosprawności skarżącego (orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności ważne do [...].07.2018 r.) nie wyklucza pracy w ogóle i nie wskazuje, że jest on także niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym. Natomiast posiadanymi środkami należy starać się tak gospodarować, żeby zapewnić sobie najniezbędniejsze potrzeby kosztem innych mniej ważnych, skoro nie wystarcza na wszystkie. Celem opieki społecznej nie jest urządzanie życia osobom mogącym pracować, które nie są zbyt odpowiedzialne za siebie i swoje warunki życia. Pomoc społeczna nie może rekompensować prób i skutków nieudolnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, które nie przynosi dochodów, bo ciągle występują w nim upadki zwierząt. Ryzyko strat wynikające z prowadzonej działalności obciąża co do zasady prowadzącego działalność.
Nadto Kolegium zwróciło uwagę, że osobami zobowiązanymi do pomocy krewnym znajdującym się w niedostatku są w pierwszej kolejności ich najbliżsi krewni (rodzice, rodzeństwo). Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać za sytuację typową, że to osiemdziesięcioletni rodzice pomagają mężczyźnie w wieku aktywności zawodowej (nawet pomimo jego przejściowych kłopotów zdrowotnych), wykształconemu, który posiada w ocenie organów obu instancji możliwości do całkowitego zaspokajania swoich potrzeb we własnym zakresie, ale ich nie wykorzystuje. Skarżący ma możliwości podjęcia pracy poza gospodarstwem, ale z nich nie chce skorzystać. Zasadą jest również w ocenie Kolegium, że o jakość swojego życia, jego standard, poprawę stanu zdrowia w ramach rehabilitacji czy leczenia sanatoryjnego trzeba się starać przede wszystkim w ramach własnych możliwości. Niezbędne potrzeby bytowe interpretuje się jako stworzenie warunków do godnej egzystencji. W ocenie Kolegium trudno uznać, że zapewnienie pokrycia dojazdów na odbycie zabiegów rehabilitacyjnych, o których mowa w odwołaniu, czy uczestnictwo w sanatorium uzdrowiskowym, to niezbędne potrzeby bytowe. Same zabiegi w sanatorium uzdrowiskowym są świadczone bezpłatnie, jedynym wydatkiem dla kuracjusza stają się koszty zakwaterowania i wyżywienia, więc jeżeli chce się je odbywać, trzeba zabezpieczyć sobie własne środki na dojazd i pobyt w sanatorium.
W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego J. G. powtórzył zarzuty odwołania, podkreślając swoją trudną sytuację, niesprawiedliwy rozdział świadczeń z pomocy społecznej oraz wskazując na szczególność swego położenia.
W piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylnie zaskarżonych decyzji, dodatkowo zarzucając im naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 11, 77 i 80 kpa oraz przepisów prawa materialnego, tj.: art. 41 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie, co wyraziło się w przekroczeniu granic uznania administracyjnego oraz art. 8 ust. 3 i ust. 9 ww. ustawy w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy
z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez błędna jego wykładnię polegającą na wliczeniu do dochodu skarżącego dochodu z gospodarstwa rolnego, podczas gdy odwołujący otrzymywał zasiłek chorobowy. W takiej sytuacji do dochodu osoby, która wskutek choroby jest niezdolna do pracy należy uwzględnić wyłącznie zasiłek chorobowy, z pominięciem utraconego dochodu, jaki uzyskałby
z pracy w gospodarstwie rolnym, gdyby nie zachorowała. Zdaniem pełnomocnika ustawodawca wyłączył względem chorego rolnika źródło dochodu określone w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, nie wyłączył jednak źródła w postaci zabezpieczeniowego substytutu dochodu z pracy w gospodarstwie w postaci świadczenia z rolniczego ubezpieczenia chorobowego, jakim jest zasiłek chorobowy. To świadczenie podlega zatem uwzględnieniu w sumie dochodów osoby, z mocy
art. 11 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 2 u.p.d.f. i art. 8 ust. 3 u.p.s. Zasiłek chorobowy za każdy 1 dzień niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wynosi 10,00 zł (kwota ta obowiązuje od 24.06.2009 r.). W tym stanie rzeczy skarżący otrzymując 300 zł miesięcznie w żaden sposób nie przekroczył dochodu, który byłby podstawą do wypłaty zasiłku celowego, który dla niego wynosi 634 zł
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę podtrzymało w całości prezentowane w sprawi stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016r., poz. 930 ze zm.). Ustawa powyższa określa przesłanki przyznawania poszczególnych świadczeń
z pomocy społecznej oraz wskazuje na cele instytucji polityki społecznej państwa.
Z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby i rodziny nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Celem pomocy społecznej nie jest wyręczanie strony w zaspakajaniu wszelkich potrzeb życiowych lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia
w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem pomocy społecznej nie może się zatem stać zapewnienie wnioskodawcom stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów ustawy pozostawałaby w sprzeczności z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej nadał funkcję wspierania własnych wysiłków strony w przezwyciężaniu trudności życiowych, a nie wyręczania jej aktywności. Zgodnie przy tym z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom polityki społecznej państwa i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Co do zasady prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje – jak stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy - osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty tzw. kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 634 złote (zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jako suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób;
Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej,
w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków
i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy uznać należy, że organy administracji obu instancji prawidłowo przyjęły, że dochód skarżącego
z miesiąca maja 2016 r., tj. miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, przekroczył kwotę ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, gdyż wyniósł kwotę 661,28 złotych. Źródłem utrzymania skarżącego jest gospodarstwo rolne o powierzchni 2,7475 hektarów przeliczeniowych. Dochód
z posiadanego gospodarstwa rolnego ustala się według reguły wskazanej w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, tj. jako iloczyn ilości hektarów przeliczeniowych
i normatywnej kwoty dochodu z 1 hektara przeliczeniowego, ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia. Od 1 października 2015r. normatywna kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego wynosi 288 złotych (vide: § 1 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). Po przemnożeniu ilości posiadanych hektarów przeliczeniowych poprzez normatywną wielkość dochodu z 1 hektara przeliczeniowego a następnie zminusowaniu iloczynu o składki KRUS, dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego w miesiącu maju 2016 r. wyniósł 661,28 złotych (2,7475 ha x 288,00 złotych – 130,00 złotych). Podstawę dla określenia wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych stanowi bądź zaświadczenie właściwego organu gminy bądź nakaz płatniczy (decyzja wymiarowa w sprawie zobowiązania pieniężnego). W stosunku do skarżącego organem właściwym w sprawie naliczenia łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu posiadanych gruntów rolnych i leśnych oraz nieruchomości budynkowych, był Wójt Gminy W., równocześnie będący organem I instancji właściwym do wydawania decyzji w sprawach przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Wiedza zatem organu o aktualnej wielkości hektarów przeliczeniowych gospodarstwa rolnego Skarżącego była oparta o dane do naliczenia łącznego zobowiązania pieniężnego oraz o informację Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2016 r. Z akt sprawy wynika, że wzrost liczby hektarów przeliczeniowych gospodarstwa rolnego Skarżącego od [...] stycznia 2016 r. z wielkości 2,3875 ha do 2,7475 ha jest następstwem nowych ustawowych zasad przeliczania gruntów rolnych zabudowanych na hektary przeliczeniowe. W toku postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, Skarżący nie podważył prawidłowości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w oparciu o nową wielkość hektarów przeliczeniowych. W związku z tym, iż prawidłowo wyliczona kwota dochodu jest wyższa od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej o 27,28 złotych, orzekające w sprawie organy nie miały podstaw do przyznania Skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi kwestionujących sposób wyliczania dochodu z gospodarstwa rolnego należy przypomnieć, że zawarta w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej regulacja dotycząca sposobu obliczania dochodu gospodarstwa rolnego ma charakter bezwzględnie wiążący zarówno dla organów administracji jaki dla sądów. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydujący jest tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie. Wykładnia analizowanego art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie przyjmuje się, iż przepis ten zakładający swego rodzaju fikcję prawną nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości wskazanej w tym przepisie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również na możliwość sprzedaży lub dzierżawienia osobie trzeciej gospodarstwa, którego strona nie uprawia, bądź które z jakichkolwiek przyczyn nie przynosi dochodów (por. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1154/11, z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09 i z dnia
7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09, z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 724/09,
z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 928/10 – wszystkie dostępne
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dodatkowo należy zauważyć, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej był też przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt
K 18/05 (Dz.U. Nr 82, poz. 503), orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.
Zdaniem Sądu organy obu instancji zasadnie również uznały, że nie zaistniały przesłanki do przyznania Skarżącemu niezależnego od dochodu, specjalnego zasiłku celowego, przewidzianego art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek taki może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że decyzja ma charakter uznaniowy a brak zdefiniowania "szczególnie uzasadnionych przypadków" wskazuje na uprawnienie organu do oceny in concreto przyczyn wystąpienia z wnioskiem o pomoc w kategoriach szczególnej istotności dla wnioskodawcy. O ile organ I instancji bez argumentacji i wykładni pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków" stwierdził, że w sprawie niniejszej potrzeb do przyznania specjalnego zasiłku celowego się nie dopatrzył, o tyle organ II instancji w sposób, zdaniem Sądu trafny, wyjaśnił, jak należy pojęcie powyższe rozumieć
i rozumienie pojęcia odniósł do okoliczności sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zasadnie stwierdziło, że szczególnie uzasadniony przypadek stanowi sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych i wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności. Ta przesłanka ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna. Odnosząc powyższe rozumienie do okoliczności sprawy Kolegium stwierdziło, że nie jest takim nadzwyczajnym przypadkiem sytuacja, gdy strona ubiegająca się o pomoc pieniężną nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów
i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, nie aktywizuje się w kierunku pozyskiwania środków do życia we własnym zakresie a usiłuje ze świadczeń pomocy społecznej uczynić stałe źródło utrzymania.
Skład orzekający w pełni podziela dokonaną przez Kolegium interpretację pojęcia "szczególnie uzasadnione potrzeby". Wykładnia zaprezentowana przez organ znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie dla uzasadnienia uzyskania specjalnego zasiłku celowego podkreśla się: niecodzienność zdarzeń (vide: wyrok NSA z 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 1077/16 – Lex
nr 2082436), niefortunność zbiegów okoliczności wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (vide: wyrok NSA z 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 90/15 – Lex nr 2082652), nadzwyczajną drastyczność sytuacji życiowej, dotkliwą
w skutkach i głęboko ingerującą w plany życiowe strony (vide: wyrok NSA
z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 384/15 – Lex nr 2082627).
Reasumując powyższe, tj. całokształt materiału dowodowego oraz uzasadnienia decyzji organów obu instancji, nie można podzielić zarzutów skargi jakoby organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy ustawy
o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu niezasadne są także zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia art. 32 ust. 2, art. 68 i art. 69 Konstytucji RP. Skarżący nie wykazuje bowiem, na czym miałoby polegać dyskryminowanie jego osoby przez organy orzekające w sprawie. Pozostałe zarzuty podniesione w skardze także okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i użyte. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło