II SA/Bk 627/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Andrzej Melezini, st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego M. M. w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe w sprawie. , Zaskarżoną decyzją z [...].03.2012 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z [...].01.2012 r. znak [...], którą odmówiono uchylenia – we wznowionym postępowaniu – ostatecznej decyzji Starosty Powiatu B. z [...].10.2009 r. znak [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość nr [...] o powierzchni 0,0647 ha położoną w B. przy ul. [...]. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco: Decyzją z dnia [...] września 2008 r. ustalono lokalizację inwestycji drogowej na działce nr [...] o powierzchni 0,0647 ha położonej w B. przy ul. [...]. Z momentem uzyskania przez decyzję lokalizacyjną przymiotu ostateczności własność działki przeszła na rzecz Miasta B. Przed wydaniem decyzji działka stanowiła własność Skarbu Państwa, pozostawała w użytkowaniu wieczystym P. Spółki akcyjnej w W., które w dniu [...] września 1994 r. zawarły umowę jej dzierżawy z M. M. prowadzącym działalność gospodarczą. Dzierżawa została zawarta na czas określony do [...] sierpnia 2014 r. Decyzją z [...] października 2009 r. Starosta B. zobowiązał Prezydenta Miasta B. do wypłaty odszkodowania na rzecz: byłego właściciela – Skarbu Państwa w kwocie 116.226,00 zł oraz użytkownika wieczystego – P. Spółki akcyjnej w kwocie 449.812 zł. W dniu [...] grudnia 2009 r. M. M. złożył do Starosty B. wniosek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...]. Wskazał, że jako jej były dzierżawca posiada interes prawny w prawidłowym określeniu wysokości rekompensaty, bowiem będzie mu przysługiwało odszkodowanie za straty związane z przedwczesnym zakończeniem dzierżawy. W odpowiedzi na wniosek Starosta poinformował wymienionego o dacie i treści wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. Przedmiotową informację doręczono w dniu [...] stycznia 2010 r. W dniu [...] lutego 2010 r. M. M. złożył na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] października 2009 r. ustalającą odszkodowanie za przejętą działkę. Starosta B. postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. wznowił postępowanie, a decyzją z [...] stycznia 2012 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 19 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych – odmówił uchylenia decyzji Starosty Powiatu B. z [...] października 2009 r. ustalającej odszkodowanie za przejętą działkę. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 19 ust. 2 specustawy drogowej decyzja o lokalizacji inwestycji drogowej dotycząca nieruchomości dzierżawionej stanowi podstawę wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym umowy dzierżawy, natomiast dzierżawcy za straty powstające na skutek rozwiązania umowy przysługuje odszkodowanie. Zdaniem organu przepisy specustawy drogowej nie regulują jednak trybu ustalania odszkodowania dzierżawcom, z czego należy wnosić, że sprawy te zostały przekazane sądom powszechnym. W przedmiotowej sprawie rozliczenie pomiędzy dzierżawcą a użytkownikiem wieczystym powinno zatem nastąpić w drodze cywilnoprawnej, co wyklucza uchylenie rozstrzygnięcia ustalającego odszkodowanie. Decyzją z [...] marca 2012 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wywodził, że w ustawie z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ustalono procedurę przyznawania i określania wysokości odszkodowania, jak również w art. 12 ust. 4f uregulowano podmioty uprawnione do uzyskania odszkodowania za odebrane prawa rzeczowe na nieruchomości. Katalog tych podmiotów jest zamknięty, podobnie jak katalog praw rzeczowych. Nie należy do nich dzierżawa, dlatego też dzierżawca przejmowanej nieruchomości nie jest stroną postępowania o ustalenie odszkodowania, a rozliczenia z nim powinny odbywać się w drodze cywilnej, w tym wypadku z użytkownikiem wieczystym działki, którym było P. Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego M. M., a w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn.. akt II SA/Bk 316/12 oddalił skargę w tym zakresie. W swoim uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy trafnie przyjęły, iż skarżący jako dzierżawca przejętej pod drogę publiczną nieruchomości, dzierżawionej od użytkownika wieczystego tej nieruchomości, nie posiada interesu prawnego na gruncie materialnego prawa administracyjnego. Sąd wskazał ponadto, iż przepis art. 12 ust. 4f specustawy drogowej zawiera numerus clausus podmiotów uprawnionych do rekompensaty na podstawie przepisów specustawy drogowej, a więc rekompensaty ustalanej w trybie administracyjnym. Zatem tylko te podmioty posiadają indywidualny, wynikający z konkretnej normy prawa administracyjnego interes prawny. Przesądza o tym wprost przepis prawa materialnego administracyjnego, tj. art. 12 ust. 4f. Odmiennie została natomiast uregulowana sytuacja podmiotów uprawnionych z umów obligacyjnych dotyczących nieruchomości przejętej pod drogę publiczną w tym szczególnym trybie. Zgodnie z art. 19 ust. 2 specustawy drogowej jeśli przeznaczona na pasy drogowe nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego została uprzednio wydzierżawiona, wynajęta lub użyczona, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do wypowiedzenia przez właściwego zarządcę drogi umowy dzierżawy, najmu lub użyczenia ze skutkiem natychmiastowym. Za straty poniesione na skutek rozwiązania umowy przysługuje odszkodowanie. Na tej podstawie Sąd uznał, że tryb ustalania osób odpowiedzialnych za szkody powstałe w sytuacji majątkowej podmiotów uprawnionych z umów obligacyjnych, których przedmiotem była przejęta nieruchomość oraz tryb ustalania wysokości takiej rekompensaty nie został uregulowany w specustawie drogowej. W związku z tym przyjąć należy, że wyłącznym sposobem realizacji uprawnień dzierżawcy nieruchomości przejętej pod drogę w trybie przepisów analizowanej specustawy do uzyskania odszkodowania za rozwiązanie umowy dzierżawy przed terminem jest droga cywilna. W związku z powyższym w ocenie Sądu skarżący nie miał interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania za przejętą działkę. Co za tym idzie, nie było podstaw do przyznania mu statusu strony tego postępowania, a w konsekwencji nie zachodziła podstawa wznowienia wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie zaistniały powody do uchylenia we wznowionym postępowaniu rozstrzygnięcia ustalającego rekompensatę. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę kasacyjną złożył M. M. podnosząc m.in. że Sąd I instancji błędnie przyjął brak w specustawie przepisów regulujących tryb ustalania osób odpowiedzialnych za szkody poniesione przez dzierżawców oraz brak przepisów regulujących tryb ustalania rekompensaty za szkody powstałe w sytuacji majątkowej podmiotów uprawnionych z umów obligacyjnych, których przedmiotem była przejęta nieruchomość. Do skargi kasacyjnej skarżący dołączył wyrok Sądu Rejonowego w B. I Wydziału Cywilnego sygn. akt [...] oddalający powództwo M. M. przeciwko Miastu B. o zapłatę kwoty 1.000 zł, a także wyrok Sądu Okręgowego w B. II Wydziału Cywilne Odwoławczego w sprawie sygn. akt [...] oddalający apelację skarżącego w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2014 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2537/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania, z uwagi na nieprawidłowe ustalenia przez Sąd kręgu uczestników postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie przed sądem administracyjnym z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Po zapoznaniu się z okolicznościami prawnymi i faktycznymi niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że zaistniały w niej obiektywne przyczyny, o których mowa w przywołanym wyżej przepisie, uzasadniające zawieszenia postępowania sądowego. Na rozprawie w dniu 4 września 2014r. pełnomocnik skarżącego podniósł bowiem, iż przed sądem powszechnym toczy się postępowanie z powództwa M. M. przeciwko P. S.A. o odszkodowanie w przedmiotowym zakresie. Zdaniem Sądu, pomiędzy rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, a wynikiem sprawy zainicjowanej z powództwa skarżącego w postępowaniu o zapłatę przeciwko P. S.A., a toczącej się przed Sądem Rejonowym dla miasta stołecznego W. w Warszawie XV Wydziałem Gospodarczym pod sygn. akt [...] istnieje faktyczna i prawna zależność uzasadniająca zawieszenie z urzędu niniejszej sprawy sądowej w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Argumenty, które stanowią podstawę w/w powództwa cywilnego, w zakresie dotyczącym trybu ustalania osób odpowiedzialnych za szkody powstałe w sytuacji majątkowej podmiotów uprawnionych z umów obligacyjnych, których przedmiotem była przejęta nieruchomość oraz trybu ustalania wysokości takiej rekompensaty, a także ustalenie czy skarżący może dochodzić tych roszczeń w postępowaniu cywilnym, dotyczą bezpośrednio stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Ewentualne oddalenie przez sąd powszechny powództwa Skarżącego z argumentacją, że strona pozwana nie jest zobowiązana do zapłaty odszkodowania wynikającego z faktu rozwiązania umowy ze Skarżącym, przy uprzednim oddaleniu powództwa Skarżącego przez sąd powszechny przeciwko gminie B., będzie nakładać na sąd administracyjny obowiązek określenia charakteru sprawy (cywilna czy administracyjna) w zakresie dochodzenia przez skarżącego należności za straty poniesione na skutek rozwiązania umowy - w rozumieniu art. 19 ust. 2 in fine ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, i ewentualnie relacji tego przepisu do art. 12 ust. 4f cytowanej ustawy - w zakresie określenia kręgu podmiotów uprawnionych do odszkodowania i zakresu tego odszkodowania. Zatem ustalenia sądu cywilnego mogą się przekładać na to czy ewentualnie skarżący ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania za przejętą działkę. Stąd na mocy art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Zawieszone postępowanie sądowe będzie podlegało podjęciu z momentem wydania ostatecznego orzeczenia kończącego postępowania sądowe w sprawie z powództwa cywilnego.