II SA/Bk 631/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Małgorzata Roleder po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wobec sprzeciwu Rady Miejskiej w S. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2007 r. przyznającego prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Nr [...] w przedmiocie opinii o zaliczeniu do kategorii dróg lokalnych miejskich p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych J. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca stwierdził, że w okresie od [...] lutego 2006 r. do [...] marca 2007 r. przebywał na internacji w SPP ZOZ w Ch. W tym czasie prowadzone przez skarżącego gospodarstwo uległo znacznemu zaniedbaniu – nie zostały skoszone łąki, pola nie były nawożone, dalsze straty przyniosła susza, zebrane plony wystarczyły zaledwie na paszę dla zwierząt i materiał siewny. W konsekwencji wykazanych zaniedbań hodowane zwierzęta nie nadają się do sprzedaży. Skarżący oświadczył, że obecnie jedynym dochodem uzyskiwanym z produkcji rolnej jest dochód ze sprzedaży mleka w wysokości około 100 zł miesięcznie. Wnioskodawca podkreślił, iż prowadzona hodowla ziemniaków przeznaczana jest na zaspokojenie własnych potrzeb oraz, że zebrane zboża wymagają "doczyszczenia. Ze złożonego wniosku wynika, że J. B. posiada grunty rolne o powierzchni 20 ha, las o pow. 3,73 ha, dom o powierzchni 70 m² oraz 12 maszyn rolniczych mających od 20 do 30 lat. Skarżący podał, że w celu przystosowania gospodarstwa rolnego do wymogów Unii Europejskiej poniósł wydatki w łącznej kwocie 5.400 zł (doprowadzenie bieżącej wody i wybudowanie szamba). Skarżący zaakcentował również, iż miesięcznie uiszcza podatki, składki ubezpieczeniowe oraz koszty paliwa w łącznej kwocie 700 zł, dodatkowo J. B., ponosi wydatki związane z zakupem: nawozów, środków ochrony roślin, części do maszyn, lekarstw oraz koszty napraw. Skarżący wskazał, że rodzina udzieliła mu kredytu w łącznej wysokości [...] zł na wynagrodzenie adwokata występującego w dwóch sprawach, przed Sądem Rejonowym w B. i Sądem Rejonowym w S. – w celu szybszego zwolnienia z internacji. J. B. otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 370 zł. Razem ze skarżącym mieszka jego matka I. B., która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe Postanowieniem z dnia 15 listopada 2007 r. tutejszy Sąd w osobie referendarza sądowego przyznał J. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożyła Rada Miejska w S. Zdaniem skarżącej J. B. może być uznany za osobę zamożną, gdyż jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 24,7523 ha, z czego 3,75 ha zajmują lasy. Grunty rolne posiadają bardzo wysoka klasę: IIIa, IIIb, IVa, IVb, V, VI, co przekłada się na wysoki roczny dochód z gospodarstwa – 18.213,97 zł i wysoki roczny podatek – w 2007 r. - 1223 zł, (kwotę tę sprostowano pismem z dnia 3 grudnia 2007 r. wskazując, iż wysokość podatku wynosi 914 zł – k. 94), który został w całości uiszczony przez podatnika. Powyższe wskazuje, iż wnioskodawca nie ma kłopotów z płynnością finansową. Pola J. B. zostały obsiane przez sąsiadów w zamian za "odrobienie" tych prac przez niego po wyjściu ze szpitala. Nadto w S. zamieszkują dwaj bracia wnioskodawcy: R. B. i P. B., którzy w ocenie skarżącej są w stanie otoczyć opieką gospodarstwo rolne wnioskodawcy w czasie jego pobytu w szpitalu, zlecając osobom trzecim wykonanie niezbędnych prac. Nadto J. B. uzyskał dofinansowanie z tytułu płatności unijnych do gruntów. Trudno również przyjąć, iż mieszkając razem: samotny syn i chora matka w wieku 76 lat prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Stąd emeryturę I. B. – matki wnioskodawcy w wysokości 898,89 zł należy wliczyć do dochodu gospodarstwa domowego J. B.. Ustosunkowując się do treści sprzeciwu – J. B. w piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r. wniósł o odrzucenie jego jako wniesionego przez osobę nieuprawnioną lub ewentualne ponowne przyznanie prawa pomocy z uwzględnieniem dodatkowych, wyszczególnionych w piśmie argumentów. Wnioskodawca zwrócił uwagę, iż ponad połowa posiadanych przez niego gruntów jest niedochodowa, co niweczy dochód z hektarów przeliczeniowych. Podkreślił zatajenie liczby hektarów przeliczeniowych w zaświadczeniu o wysokości dochodu i zawyżenie podatku rolnego 33,8 % przez skarżącą. Podał, iż płaci podatki, albowiem nie chce znaleźć się na publicznej liście osób, którym umorzono podatki, nadto osoba, która nie płaci podatków umieszczana jest na liście dłużników i ma trudności z otrzymaniem kredytu, w tym klęskowego, natomiast w stosunku do osób, którym odroczono lub rozłożono na raty podatki gminne pobierana jest opłata prolongacyjna. Końcowo wyjaśnił, iż jest osobą niepełnosprawną i ma orzeczoną niezdolność do pracy zawodowej (zakłócenie sprawności psychoruchowej z powodu konieczności zażywania leków psychotropowych). Do wykonywania pracy na własne ryzyko, przy konieczności proszenia o przejazd maszynami drogami publicznymi przez osoby trzecie, zmusza go to, że otrzymywanej rety inwalidzkiej nie wystarczyłoby na obowiązkowe opłaty publiczne, a Gmina S. zablokowała obrót prawny nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu zauważyć należy, iż odpłatność jest jedną z podstawowych zasad postępowania przed sądem administracyjnym. Reguła ta doznaje wyjątków tylko w sytuacjach szczegółowo określonych przepisami. Są to zwolnienia ustawowe wymienione w przepisie art. 239 p.p.s.a. oraz prawo pomocy czyli zwolnienie od kosztów sądowych na wniosek strony. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, a jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione podlega ostatecznie ocenie sądu. Zdaniem Sądu w rozpatrywanym przypadku J. B. dowiódł, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego - dochód ze sprzedaży mleka oraz otrzymywanej renty w łącznej wysokości 470 zł. Wnioskodawca posiada grunty rolne o pow. 20 ha, las o pow. 3,73 ha, dom o pow. 70 m² i maszyny rolnicze - 12 sztuk. W okresie od [...] lutego 2006 r. do [...] marca 2007 r. J. B. przebywał na internacji w SPP ZOZ w Ch. Powyższy fakt spowodował, iż prowadzone gospodarstwo rolne uległo znacznemu zaniedbaniu, co doprowadziło do pogorszenia sytuacji materialnej wnioskodawcy. W skład wykazanych miesięcznych wydatków skarżącego wchodzą: podatki, składki ubezpieczeniowe oraz koszty paliwa w łącznej kwocie 700 zł, dodatkowo J. B., ponosi opłaty związane z zakupem: nawozów, środków ochrony roślin, części do maszyn, lekarstw oraz koszty napraw. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności, a przede wszystkim – niskie dochody, straty powstałe w związku z ponad rocznym pobytem w zakładzie p. oraz brak oszczędności należy stwierdzić, że J. B. spełnia warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z urzędu wiadomym jest również – z racji wielości wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez J. B. w sprawach zawisłych przed tut. Sądem - iż w roku bieżącym skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej z Unii Europejskiej w kwocie 12.111,20 zł, jednak, jak podał, w celu przystosowania gospodarstwa do wymogów Unii Europejskiej był zmuszony (pod rygorem utraty dopłat do produkcji rolnej) doprowadzić bieżącą wodę i wybudować szambo – co łącznie kosztowało 5.400 zł, pozostałe środki skarżący przeznaczył na wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego – opłaty, podatki, składki ubezpieczeniowe, zakup: nawozów, środków ochrony roślin, części, paliwa, koszty napraw (oświadczenia skarżącego złożone m.in. w sprawach sygn. akt II SA/Bk 723/07; II SO/Bk 18/07; II SA/Bk 227/07; II SA/Bk 646/07; II SA/Bk 561/07). Dodatkowym argumentem przemawiającym za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie jest jego stan zdrowia. Jak wynika ze złożonego oświadczenia J. B. jest osobą niepełnosprawną i ma orzeczoną niezdolność do pracy zarobkowej; z uwagi na konieczność przyjmowania leków psychotropowych ma zakłócenie sprawności psychoruchowej. Powyższe wskazuje na ograniczone możliwości podjęcia pracy czy modernizacji posiadanego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca mieszka z matką, ale jak podał we wniosku nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego i jej stan majątkowy – poza tym, że utrzymuje się z emerytury - nie jest mu znany. Odnosząc się natomiast do wniosku J. B. o odrzucenie sprzeciwu z powodu wniesienia go przez osobę nieuprawnioną stwierdzić należy, iż zarzut ten jest całkowicie nieuzasadniony. Zauważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), stroną w postępowaniu administracyjnym jest zawsze Gmina jako osoba prawna, pomimo tego, iż skarga dotyczy uchwały podjętej przez jej organ stanowiący, czyli Radę. Organem uprawnionym generalnie do reprezentowania gminy (miasta) na zewnątrz, w tym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wójt (burmistrz, prezydent), który może działać bez żadnego upoważnienia rady, zgodnie z art. 31 w/w ustawy. W tym stanie prawnym przyznanie kompetencji Przewodniczącemu Rady Miejskiej do wystąpienia przez Sądem w sprawie dotyczącej uchwały podjętej przez Radę jako organ stanowiący nie wyklucza ogólnej reguły zawartej w art. 31 ustawy, iż burmistrz reprezentuje gminę na zewnątrz (por. rozstrzygnięcia nadzorcze Wojewody P. z dnia 22 lutego 2005 r., PN.II.0911-9-05 i z dnia 16 lipca 2005 r., PN.II.0911-146/05). Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.