II SA/Bk 632/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k. 4). We wniosku podała, iż jest osobą chorą, w podeszłym wieku i nie jest w stanie samodzielnie uczestniczyć oraz zrozumieć niniejszej sprawy. Dodatkowo podniosła, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z chorym synem. Wnioskodawczyni wskazała, iż uzyskuje dochód miesięczny z emerytury w wysokości 930 zł. Ponadto syn wnioskodawczyni otrzymuje rentę chorobową w wysokości 444 zł. Na majątek wnioskodawczyni składa się dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość o powierzchni [...] arów w D. D. Poza tym skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani innego majątku (k. 4-6). Pismem z dnia 19 stycznia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać: ponoszone miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni i jej syna oraz w jaki sposób użytkowana jest działka wskazana we wniosku tj. czy z tego tytułu uzyskiwany jest jakiś dochód. Dodatkowo wezwano skarżącą do nadesłania dokumentów poświadczających wysokość emerytury oraz renty syna wnioskodawczyni, a także rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez ich rodzinę. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni (k. 39). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo w dniu 4 lutego 2009 r. (k. 40). W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni nadesłała pismo odnoszące się do meritum sprawy, nie ustosunkowujące się jednak w żadnej części do treści wezwania z dnia 19 stycznia 2009 roku (k.41-47). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż miesięczny dochód jej dwuosobowej rodziny wynosi około 1.374 zł (emerytura skarżącej 930 zł, renta syna 444 zł). Majątek skarżącej stanowi domu o pow. [...] m² oraz nieruchomość o powierzchni [...] arów w D. D. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z de facto brakiem odpowiedzi A. P. na cytowanie wezwanie z dnia 19 stycznia 2009 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca bowiem nie uzupełniła złożonego oświadczenia, w tym nie określiła wysokości wydatków ponoszonych na bieżące miesięczne utrzymanie jej rodziny, co zupełnie uniemożliwia merytoryczną ocenę możliwości finansowych skarżącej. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż A. P. nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.