II SA/Bk 637/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., Nr [...] Starosta B. cofnął Ł. S. (dalej powoływany także jako skarżący) uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B w związku z istnieniem przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami na okres do dnia ustania przyczyn cofnięcia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z treści orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. wystawionego przez uprawnionego lekarza P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. wynika, że u skarżącego istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T. Od powyższego orzeczenia p. Ł. S. się nie odwoływał. W związku z powyższym, w świetle art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., dalej powoływana jako u.k.p.) Starosta był zobowiązany do wydania względem strony decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawień do kierowania pojazdami. Organ podkreślił, że jest to decyzja związana, co oznacza, że nie miał on prawnych możliwości weryfikowania wystawionego orzeczenia lekarskiego i kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący i za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. oraz art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej powoływana jako k.p.a.). Zdaniem skarżącego nie zaistniały przesłanki do cofnięcia uprawnień, bowiem badanie lekarskie zostało przeprowadzone bez jakiejkolwiek podstawy i bez niezbędnych dokumentów obrazujących stan zdrowia skarżącego. Zdaniem skarżącego nie było podstaw do skierowania jego osoby na badania lekarskie. Tym samym organ naruszył zasadę praworządności, rozpatrywania wątpliwości na korzyść strony, swobodnej oceny dowodów oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty, ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazując na istotę postepowania odwoławczego oraz charakter decyzji o cofnięciu uprawnień z uwagi na przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami podkreśliło, że w sprawie bezspornym jest, że decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Starosta B. skierował p. Ł. S. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów w zakresie posiadanej kategorii prawa jazdy B, z uwagi na stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. II Wydział Karny z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt [...], iż kierował pojazdem znajdując się w stanie po użyciu alkoholu. Skierowanie to wydane było w trybie przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 75 ust.1 pkt 4 u.k.p. Przedmiotowe badanie lekarskie wykonane zostało w dniu 29 marca 2021 r. w P. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B. i zakończone wydaniem orzeczenia lekarskiego Nr [...] przez uprawnionego lekarza. Z jego treści wynika, że stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Jednocześnie wyznaczono termin kolejnego badania lekarskiego na dzień [...] marca 2022 r. Orzeczenie to nie było przedmiotem badania przez jednostkę wyższego stopnia, bowiem skarżący nie wystąpił w ustawowym terminie z wnioskiem o ponowne badanie lekarskie. Kolegium podkreśliło, że wniosek pełnomocnika strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego nie może być uwzględniony. Tryb i sposób prowadzenia badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców określony został przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2213). Szczególne rozwiązania w nim przewidziane nie podlegają procedurze administracyjnej. Ustosunkowując się do treści odwołania, Kolegium stwierdziło, iż w przedmiotowej sprawie cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami nastąpiło z uwagi na stwierdzone orzeczeniem lekarskim istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów. W oparciu o obowiązujące przepisy prawa badanie lekarskie wykonywane jest w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy i kończy się orzeczeniem wydawanym przez uprawnionego lekarza. Zarzut dotyczący zasadności skierowania na badania lekarskie, ostateczną decyzją administracyjną, na etapie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, nie może być przedmiotem niniejszego postępowania i nie ma wpływu na wynik sprawy. Ponadto podnoszenie argumentu błędnej diagnozy lekarza i oparcia na niej orzeczenia dającego podstawę do cofnięcia uprawnień nie należy do materii, którą oceniają organy administracji publicznej. Służy temu prawo złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, z którego to prawa strona nie skorzystała w przepisanym terminie. Na powyższą decyzję, pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której powtórzył zarzuty z odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego. W szczególności zarzucono naruszenie: - przepisów prawa materialnego, w szczególności: art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. poprzez uznanie, iż zaistniały przesłanki właściwe dla cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi (nr uprawnień [...] ) z uwagi na wynik badania lekarskiego, które bez żadnych podstaw i dokumentacji, stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami na okres do dnia ustania przyczyn; - przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: a) naruszenie zasady praworządności, która nakazuje przestrzeganie i stosowanie przepisów prawa powszechnie obowiązującego w sposób zgodny z celem przepisu, nie naruszając innych naczelnych zasad prawa oraz takie interpretowanie przepisów i podejmowanie na tej podstawie rozstrzygnięć, które odpowiadają istocie Rzeczpospolitej Polskiej, tj. demokratycznemu państwu prawnemu; b) naruszenie zasady praworządności, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego, uzasadnianie rozstrzygnięć w sposób jednokierunkowy, nacelowany na wykazanie racji organu, nie wskazując kontrargumentów dla racjonalnych zarzutów strony, która została pokrzywdzona działaniem organu, a więc naruszono zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych; c) naruszenie zasady wyrażonej w art. 7a k.p.a zgodnie, z którą w razie gdyby działanie organu polegało na nałożeniu na stronę obowiązku, bądź odebraniu uprawnienia, wszelkie wątpliwości pojawiające się w toku sprawy, należy rozpatrywać na korzyść strony; w toku rozpoznawania sprawy skarżącego w zakresie odebrania uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi wobec powzięcia wątpliwości co do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu i kierowania pojazdem przez skarżącego w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę, skarżący wskazywał, iż diagnoza lekarska choroby była chybiona, na co przedstawiał stosowne dowody; wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego zostały rozpoznane na jego niekorzyść, co narusza zasadę z art. 7a k.p.a.; d) naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału, ukierunkowanej na wykazanie racji organu, nieustosunkowanie się do wniosków oraz dowodów skarżącego, nie wskazanie dlaczego organ uznał, że dowody wskazane przez skarżącego nie mają wpływu na decyzję organu z dnia [...] maja 2021 r., doręczone w dniu [...] maja 2021 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B nr [...] w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami na okres do dnia ustania przyczyn, mimo iż dowody podnoszone przez skarżącego jednoznacznie obalają tezę, iż nie jest on niezdolny do kierowania pojazdami silnikowymi oraz nie jest i nie był obciążony chorobą o podłożu alkoholowym; e) naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez krzywdzące dla skarżącego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, danie wiary wyłącznie diagnozie lekarza i na tej podstawie powzięcie wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji Starosty B. oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna, bowiem zarówno decyzja wydana przez Starostę B., jak i decyzja SKO w B., zostały wydane z poszanowaniem prawa. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2020 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną wydanych przez organy decyzji stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. Stosownie do tegoż przepisu, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Trzeba wyraźnie podkreślić, że decyzja w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy należy do kręgu decyzji, których wydanie nakazuje konkretny przepis prawa i organ administracji nie może od tego obowiązku odstąpić w sytuacji, gdy spełniona zostanie przesłanka faktyczna, tj. stwierdzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzje wydawane w trybie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, stanowią akty o charakterze związanym, czyli takie, które nie zależą od uznania organu. Organ w przypadku stwierdzenia na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma bowiem nie tylko prawo, lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści. Należy również wskazać, że postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy, prowadzone jest przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje, a organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego, zarówno pod względem jego treści, jak i procedury, w której zapadło. Organy są związane orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Podkreślić należy, że stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 4 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Po przeprowadzonym badaniu lekarskim, uprawniony lekarz wydaje orzeczenie lekarskie (art. 79 ust. 2 u.p.k.). Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 (art. 79 ust. 4 u.k.p.). Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał (art. 79 ust. 6 u.k.p.). Szczegółowe warunki, tryb i sposób przeprowadzania badań lekarskich kierowców reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213). Regulacja wymieniona w przytoczonych przepisach, jednoznacznie określa tryb weryfikacji orzeczeń lekarskich zawierających przeciwwskazania do kierowania pojazdem. To właśnie w postępowaniach przed wojewódzkim ośrodkiem medycyny pracy kierujący winien podnosić kwestie dotyczącego jego stanu zdrowia, np. dodatkową dokumentację medyczną. W sprawie bezspornym było to, że ostateczną decyzją z dnia 27 listopada 2018 r. Starosta B., na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 75 ust.1 pkt 4 u.k.p. skierował skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów w zakresie posiadanej kategorii prawa jazdy B, z uwagi na stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. II Wydział Karny z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt [...], iż kierował on pojazdem znajdując się w stanie po użyciu alkoholu. Przedmiotowe badanie lekarskie wykonane zostało w dniu [...] marca 2021 r. w P. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B. i zakończone wydaniem orzeczenia lekarskiego Nr [...] przez uprawnionego lekarza. Z jego treści wynika, że stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Od powyższego orzeczenia lekarskiego skarżący skutecznie się nie odwołał, w związku z czym uzyskało ono walor ostateczności. Prawidłowe jest zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że organ administracji związany był treścią orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2021 r. stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, a orzeczenie to nie podlega jego ocenie co do zasadności wydania ich o danej treści, w tym co do stanu zdrowia skarżącego. Tym samym organ nie miał kompetencji do dokonywania kontroli zasadności wydanego orzeczenia, bądź do kwestionowania okoliczności objętych treścią takiego orzeczenia. W związku z powyższym organ zobligowany był do zastosowania art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, tj. cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. Zaznaczyć przy tym należy, że podnoszone w skardze zarzuty wskazujące na niezasadność skierowania skarżącego na obowiązkowe badania lekarskie jako kierowcy w żadnym zakresie nie rzutują na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Brak przesłanek do skierowania na przymusowe badania lekarskie skarżący mógł podnosić na etapie sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. kierującej skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów w zakresie posiadanej kategorii prawa jazdy B, a nie w przedmiotowej sprawie – cofnięcia uprawnień. Także podnoszony argument błędnej diagnozy lekarza i oparcia na niej zaskarżonego orzeczenia dającego podstawę do cofnięcia uprawnień, nie może być, o czym była mowa powyżej, oceniamy w niniejszym postępowaniu i to zarówno przez organy administracji publicznej jak i sąd. Mając powyższe na uwadze za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. W świetle powyższych rozważań za niezasadne należało także uznać zarzuty wskazane w skardze, w szczególności naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Podniesione w skardze, bez głębszego uzasadnienia, zarzuty naruszenia ogólnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego: prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, transparentność działań i obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie znalazły potwierdzenia w przeprowadzonym postępowaniu. Zdaniem sądu, organ odwoławczy ustalił stan faktyczny i prawny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz przytoczył przepisy prawa, które zdecydowały o treści decyzji. Ponadto organ odwoławczy odniósł się do istotnych okoliczności sprawy, dokonał ich analizy i wyciągnął prawidłowe wnioski zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a stosowna argumentacja znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zaznaczyć przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skargi, SKO w B. ustosunkowało się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego z [...] marca 2021 r., wskazując wprost w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wniosek ten nie może być uwzględniony. Tryb i sposób prowadzenia badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców określony został przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r., które nie podlegają procedurze administracyjnej. Tym samym Kolegium nie jest uprawnione do rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie art. 79 u.k.p. Reasumując, zdaniem sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne i nie podważyły skutecznie legalności zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonały jego prawidłowej oceny, wskazując że w przypadku stwierdzenia, na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, uprawniony organ ma bezwzględny obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami o określonej kategorii. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.