II SA/Bk 640/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia działań prawnych w celu wydania uchwały ustalającej wysokość składki członkowskiej na rzecz spółki wodnej oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Skarżący S. D. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015r. zwrócił się do Starosty M. o podjęcie działań prowadzących do uchwalenia nowej wysokości składek na rzecz Spółki Wodnej "J." w K., pozostającej w zgodzie z Prawem wodnym oraz o doręczenie mu uchwały po jej podjęciu. Wniosek skarżący uzasadnił niezgodnością dotychczasowej uchwały z Prawem wodnym. Starosta M. postanowieniem z dnia [...] lipca 2015r. odmówił wszczęcia postępowania z opisanego wyżej wniosku. Organ I instancji wskazał na treść art. 61 "a" K.p.a. oraz stwierdził, że uchwalanie wysokości składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej należy do walnego zgromadzenia spółki, natomiast starosta sprawuje nadzór nad zgodnością z prawem uchwał spółki wodnej stosownie do treści art. 179 ust. 2 Prawa wodnego. Organ podał, że po otrzymaniu kompletu dokumentów z Walnego Zgromadzenia Spółki Wodnej "J.", przeprowadzonego dnia [...] marca 2015r., w tym uchwały nr [...] w sprawie wysokości składek, nie stwierdził niezgodności z prawem tejże uchwały. Organ dodał, że uchwała w sprawie wysokości składek na rzecz spółki wodnej nie jest aktem indywidualnym, a starosta nie jest właściwym organem w sprawach określania wysokości opłaty członkowskiej w spółce wodnej. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wyraził niezadowolenie z treści postanowienia oraz wniósł o nałożenie przez organ II instancji na Spółkę Wodną "J." obowiązku podjęcia nowej uchwały indywidualnej i jej doręczenia skarżącemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r. orzekło o utrzymaniu w mocy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2015r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał na treść uregulowania z art. 61 "a" K.p.a. oraz wypracowane na tle stosowania tego przepisu orzecznictwo sądów administracyjnych, a także na treść przepisów ustawy Prawo wodne regulujących kwestię ustalania wysokości składek i opłat na rzecz spółek wodnych (konkretnie na art. 173 ust. 1 pkt 2, art. 178, 179 ust. 3 i 180 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne). Następnie Kolegium stwierdziło, że nie istnieje w obowiązującym prawie przepis umożlwiający wydawanie względem członków spółek wodnych, aktów (uchwał) indywidualnych określających wysokość składki członkowskiej. Nie istnieje też przepis umożliwiający żądanie doręczenia takich uchwał, ani upoważniający starostę do zobowiązywania spółki wodnej do podjęcia tego typu uchwały. Kolegium nawiązało do treści uzasadnienia wyroku WSA w Bydgoszczy wydanego w sprawie I SA/Bd 627/08, w którym Sąd wskazał, że z treści art. 173 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego wprost wynika, że uchwalanie wysokości składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej należy do walnego zgromadzenia wspólników takiej spółki oraz stwierdził, ze adresatem uchwał walnego zgromadzenia wspólników w tych sprawach nie jest indywidualny odbiorca a zatem uchwały nie stanowią zindywidualizowanego aktu nakładającego określone powinności i nie są orzeczeniami będącymi podstawą prawną należności kierowanych do przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Podnosząc powyższe Kolegium uznało za niedopuszczalne prowadzenie postepowania w przedmiocie nałożenia na Spółkę Wodną "J." obowiązku wydania indywidualnej uchwały w sprawie wysokości składki członkowskiej na rzecz tej spółki i stwierdziło brak podstaw do żądanego wszczęcia postępowania. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego, uzupełnionej kilkoma pisami procesowymi, S. D. zarzucił organom wieloletnie ignorowanie jego żądań prawidłowego ustalenia wysokości składki członkowskiej na rzecz spółki wodnej, uwzględniającego rodzaj urządzeń wodnych melioracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty M. z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia przez starostę działań prawnych prowadzących do uchwalenia na nowo składki członkowskiej na rzecz Gminnej Spółki Wodnej "J." w K., jest zgodne z prawem, co nie pozwala sądowi administracyjnemu na podważenie jego legalności. Trafnie organy obu instancji zauważają, że uchwalanie wysokości składek i innych opłat na rzecz spółki wodnej należy do kompetencji walnego zgromadzenia spółki wodnej. Powyższe wynika wprost z treści wskazanego przez organy art. 173 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne. Jest to wyłączna kompetencja walnego zgromadzenia wspólników spółki wodnej. Starosta nie ma żadnych merytorycznych kompetencji do ustalania wysokości składki uiszczanej przez członków spółki wodnej na jej rzecz. Wprawdzie sprawuje z mocy art. 178 ustawy Prawo wodne nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych starosta ale w ramach tego nadzoru mieści się wyłącznie ocena uchwał organów spółki wodnej, co wynika z art. 179 ust. 2 ustawy Prawo wodne. O nieważności uchwał organów spółki wodnej z powodu ich sprzeczności z prawem lub statutem orzeka starosta w formie decyzji w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu przez zarząd danej spółki wodnej uchwały organów spółki. Decyzja starosty jest ostateczna a w świetle art. 179 ust. 4 ustawy Prawo wodne, tylko spółce wodnej przysługuje uprawnienie do odwołania od takiej decyzji poprzez wniosek skierowany do starosty o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wyczerpaniu której to drogi odwoławczej, tylko spółce wodnej służy prawo wniesienia skargi na ostateczną decyzję starosty do sądu administracyjnego. Przepisy ustawy Prawo wodne nie dają indywidualnemu członkowi spółki wodnej prawa do inicjowania administracyjnego postępowania w sprawie kontroli legalności uchwały walnego zgromadzenia spółki wodnej. Jak trafnie wskazało SKO w B. nawiązując do treści stanowiska WSA w Bydgoszczy zajętego w sprawie o sygn. I SA/Bd 627/08, adresatem uchwał walnego zgromadzenia wspólników spółki wodnej nie jest indywidualny odbiorca. Są to akty o charakterze generalnym i wewnętrznym. Z uzasadnienia postanowienia Starosty M., utrzymanego w mocy przez SKO w B., wynika, że po otrzymaniu kompletu dokumentów z Walnego Zgromadzenia Spółki Wodnej "J.", przeprowadzonego dnia [...] marca 2015r., w tym uchwały nr [...] w sprawie wysokości składek, nie stwierdził niezgodności z prawem tejże uchwały. W świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy Prawo wodne, inicjowanie przez skarżącego postępowania nadzorczego nie jest dopuszczalne z przyczyn podmiotowych (nadzór jest sprawowany z urzędu) a w świetle uzasadnienia postanowienia starosty również przedmiotowych, skoro uchwała Walnego Zgromadzenia Spółki Wodnej "J." z dnia [...] marca 2015r. w sprawie wysokości składek, była przedmiotem oceny organu nadzoru co do zgodności z prawem i w wyniku tej oceny nie stwierdzono niezgodności uchwały z prawem. W systemie obwiązującego w Polsce prawa nie można znaleźć przepisu, który obligowałby organ nadzorujący działalność spółek wodnych do podejmowania innych względem spółek wodnych środków nadzoru niż przewidziane w ustawie Prawo wodne. Żądanie skarżącego, niezadowolonego z uchwalonej przez walne zgromadzenie spółki wodnej, wysokości składek, ujęte jako żądanie podjęcia działań prowadzących do uchwalenia nowej wysokości składek na rzecz Spółki Wodnej "J." w K., nie mogło więc skutecznie prowadzić do wszczęcia indywidualnego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia na nowo wysokości składek ani w sprawie podważenia zgodności z prawem dotychczasowej uchwały walnego zgromadzenia spółki, zwłaszcza gdy ta była już przedmiotem kontroli nadzorczej. Sąd nawiązując do stanowiska zajętego przez WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. II SAB/Bk 5/15 (z akt tego postępowania Sąd dopuścił dowód) podkreśla, że stosunek członkostwa w spółce wodnej posiada, pomimo nadzoru i kontroli starosty, charakter cywilnoprawny a skutkiem przyjęcia cywilnoprawnego charakteru spółki wodnej jest przyjęcie, że składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego. Ustalenie i ściąganie składek i świadczeń należnych spółce wodnej od jej członków, nie wiąże się z prawnopubliczną działalnością spółki. Obowiązek uiszczania składek wynika ze stosunku członkowskiego. Członkowi spółki wodnej przysługuje zatem powództwo do sądu powszechnego o ustalenie, że należność nie istnieje w całości lub w części, natomiast spółce wodnej (reprezentowanej przez zarząd) powództwo o zapłatę zaległych składek. Z twierdzeń skarżącego zaprezentowanych na rozprawie wynika zresztą, że z takim powództwem o zapłatę składek, wystąpiła Spółka Wodna "J." przeciwko niemu i w styczniu 2016r. ma się odbyć rozprawa cywilna. Z dopuszczonych przez sąd na rozprawie dowodów z akt wcześniejszych postępowań ze skarg S. D. (sygn. IISAB/Bk 23/10, IISAB/Bk 5/15, IISA/Bk 905/14) skierowanych przeciwko Staroście M. (sygn. IISAB/Bk 23/10), Gminnej Spółce Wodnej "J." w K. (sygn. IISAB/Bk 5/15) i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B. (sygn. IISA/Bk 905/14), wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku kilkakrotnie już wyjaśniał skarżącemu, że w trybie inicjowania postępowań administracyjnych przed każdym z wymienionych organów nie może skutecznie doprowadzić do uchwalenia na nowo wysokości składki członkowskiej na rzecz spółki wodnej. Również obecne żądanie skierowane do Starosty M. nie mogło uruchomić postępowania administracyjnego w sprawie ujętej jako "podjęcie działań prawnych w celu napisania nowej uchwały" dotyczącej składek na rzecz Spółki Wodnej "J." w K., "żeby ta uchwała była zgodna z prawem wodnym". Sytuacja braku w przepisach prawa podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, stanowi zaś oczywistą przeszkodę do wszczęcia postępowania i uzasadnia odmowę wszczęcia takiego postępowania na podstawie art. 61 "a" par. 1 K.p.a. Nawiązując do wypowiedzi skarżącego na rozprawie, sugerującej, że jego żądanie było wnioskiem o umożliwienie mu dostępu do treści uchwały, którego spółka wodna odmawia, Sąd zauważa, że twierdzenie to rozmija się z rzeczywistą treścią żądania skarżącego a nadto, że nie odpowiada prawdzie, gdyż z akt administracyjnych wprost wynika, że przy piśmie z dnia [...] czerwca 2015r. Gminna Spółka Wodna "J." przesłała skarżącemu kserokopię uchwały Nr [...] Walnego Zgromadzenia delegatów Spółki Wodnej "J." w K. z dnia [...] marca 2015r. w sprawie wysokości składki na 2015 rok. (k. 3 akt). Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).