II SA/Bk 649/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić J. W. przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 21-22). Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W.. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.522,50 zł oraz 1.475,34 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury. Wnioskodawczyni podniosła, iż za 8 miesięcy 2011 r. uzyskała dochody w wysokości 23.807,28 zł, natomiast wydatki za ten okres wyniosły łącznie 24.136,27 zł, w tym za miesiąc sierpień wyniosły 2.996,96 zł i są wyższe od dochodów o kwotę 328,99 zł. J. W. jest zadłużona w banku na kwotę 335,85 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięcioczteroletni drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi (druga grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. W. wskazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej z uwagi na wielość spraw zawisłych przed WSA i NSA. Wnioskodawczyni oświadczyła, że w roku bieżącym uiściła już 1.000 zł z tytułu kosztów wpisów sądowych, 659 zł z tytułu podróży do Warszawy w celu przeglądania akt w NSA i WSA w Warszawie. Skarżąca posiada również dług za usługi prawne około 600 zł, którego nie mogła uregulować w miesiącu wrześniu oraz oczekuje na wezwanie NSA do uregulowania wpisu od złożonych 3 spraw na przewlekłość postępowania sądowego. Dodatkowo wnioskodawczyni ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przepisów prawnych, rozmów telefonicznych i zakupu lekarstw (k. 21-22). Z uwagi na brak wskazania poszczególnych wydatków skarżącej oraz brak dokumentów źródłowych wezwaniem z dnia 05 października 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki, a także potwierdzających aktualne zadłużenie bankowe: Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni (k. 23). Wezwania zostały doręczone prawidłowo dnia 10 października 2011 r. (k. 25), pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi i w dniu 14 października 2011 r. uiściła wpis do skargi w kwocie 100 zł (k. 26). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała bowiem, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.997,84 zł miesięcznie. Wskazała również, że wydatki za miesiąc sierpień 2011 r. wynoszą łącznie 2.996,96 zł. W sumie wnioskodawczyni podniosła, iż wykazane za osiem miesięcy 2011 r. wydatki są wyższe od dochodów o kwotę 328,99 zł. W skład majątku uczestniczki postępowania wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięcioczteroletni dom drewniany oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi J. W. na cytowanie wezwania, uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca bowiem nie uzupełniła złożonego oświadczenia o żądane dokumenty, w tym nie przedstawiała poszczególnych miesięcznych wydatków, co zupełnie uniemożliwia merytoryczną ocenę możliwości finansowych skarżącej. Nadto skarżąca uiściła w dniu 14 października 2011 r. wpis od skargi w sprawie niniejszej, co wskazuje, iż mieściło się to w jej możliwościach płatniczych. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż J. W. nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.