II SA/Bk 665/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzje Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...] wydanej z upoważnienia Wójta Gminy D. w sprawie odmowy ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad teściową Panią M. K. wskazując jako podstawę prawną art. 138 §1 i art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2015 poz. 114 ze zm.) zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że w ustalonym przez organ I instancji stanie faktycznym brak było podstaw do przyznania wnioskowanego przez Panią I. K. świadczenia. Istotnie sprawuje ona opiekę nad legitymującą się orzeczeniem lekarskim o znacznym stopniu niepełnosprawności teściową M. K., spełnione jest także kryterium dochodowe. Z uwagi jednak na fakt, że nie należy ona do kręgu osób na których w myśl przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 roku ciąży obowiązek alimentacyjny, który to warunek jest konieczny do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w myśl art. 16 a ust. 1 ustawy, zasadnie organ I instancji odmówił przyznania zasiłku. Łączący wnioskodawczynię z teściową M. K. stosunek powinowactwa nie daje podstaw do przyznania zasiłku nawet w sytuacji gdy pozostałe przesłanki warunkującego jego przyznanie zostały spełnione. W ocenie organu II instancji nie zostały naruszone także przepisy postępowania ponieważ odwołanie zostało rozpatrzone od prawidłowo wydanej i doręczonej decyzji organu I instancji mimo, iż wcześniej była doręczona decyzja która była tylko projektem nie wiążącym organu. Decyzje te zaskarżyła pani I. K. domagająca się jej uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że ze względu na sytuację rodzinną, zdrowotna osób zobowiązanych do alimentacji na niej spoczywa obowiązek opieki nad niepełnosprawną teściową i faktycznie tę opiekę sprawuje. Okoliczności te nie zostały wyjaśnione w postępowaniu przed organem I instancji, doszło też do naruszenia art. 7,9 i 77 kpa. Doszło też do naruszenia art. 156 kpa ponieważ organ I instancji doręczył jej decyzję bez podpisu osoby upoważnionej do jej wydania. Późniejsze doręczenie właściwej decyzji nie konwaliduje wadliwości wcześniejszej decyzji, a rozpoznanie odwołania od projektu decyzji było niedopuszczalne skoro nie weszła ona do obrotu prawnego. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik złożył pismo procesowe w którym popierając skargę zarzucił, że organ niewłaściwie zastosował art. 16 a ust. 1 ustawy, pomijając część osób dopuszczonych przez ustawodawcę do ubiegania się o zasiłek. Organ pominął bowiem zmianę art. 16 a ust. 1 ustawy wprowadzoną ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz.U. 2014.567) i obecnie z jego brzmienia od 15 maja 2014 r. wynika, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 oraz z 2013 poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom. Zmiana ta wprost statuuje uprawnienie do uzyskania zasiłku przez kolejną kategorię osób a mianowicie małżonków w sytuacji, gdy małżonkowie ci sprawują na niepełnosprawnym opiekę i ze względu na to nie podejmują pracy. W sytuacji więc gdy małżonek na którym ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby niepełnosprawnej nie może sprawować tej opieki ze względu na swoją niepełnosprawność lub gdy taki małżonek nie żyje i obowiązek tej opieki spoczywa na drugim małżonku to w takim stanie faktycznym należy przyjąć, że małżonkowi temu przysługuje uprawnienie do zasiłku. W przeciwnym wypadku naruszona by był zasada sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP, zasada równości wyrażona w art. 32 Konstytucji RP, a także art. 18 Konstytucji stanowiący, że rodzina znajduje się pod opieką i ochroną Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 69 Konstytucji zgodnie z którym osobom niepełnosprawnym władze publiczne zapewniają pomoc w zabezpieczeniu egzystencji. W tym stanie rzeczy przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzasadnione jest nie tylko wykładnią językową art. 16 a ust. 1 ustawy, ale także jego rozumieniem uwzględniającym podstawowe zasady Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z Konstytucji oraz względami celowości i z tych względów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona albowiem organy nie naruszyły prawa stanowiącego podstawę jej wydania. Zarówno zarzuty skarżącej wskazane w skardze jak i zarzuty podniesione przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy nie dają uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W ustalonym stanie faktycznym, który Są uznaje za prawidłowy organy przyjęły, że niespełniony został przez skarżącą warunek dotyczący istnienia obowiązku alimentacyjnego w stosunku do osoby nad którą sprawuje opiekę jak tego wymaga art. 16 ust. 1 ustawy. Łączący skarżącą z teściową M. K. stosunek powinowactwa nie nakłada na nią obowiązku alimentacyjnego. Faktyczne sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną i spełnienie pozostałych warunków nie może uzasadniać przyznania jej zasiłku, przy braku spełnienia podstawowego warunku jakim jest obowiązek alimentacji. Z wykładni art. 16 ust. 1 ustawy po jego zmianie nie wynika, że małżonek faktycznie sprawujący opiekę na osobą niepełnosprawną nad którą nie może sprawować opieki małżonek zobowiązany do alimentacji ze względu na swoją niepełnosprawność jest uprawniony do uzyskania zasiłku jak to wskazuje skarżącą powołując się na istnienie takiej sytuacji w sprawie, leczy z wykładni tego przepisu w odniesieniu do małżonków wynika, że każdemu z małżonków może przysługiwać tego rodzaju zasiłek jeżeli sprawuje on opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem przy spełnieniu pozostałych warunków. Przyjęcie przez ustawodawcę kryterium obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej miało na względzie wsparcie rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej i nie może być rozciągnięte na każdą sytuację faktyczną związaną ze sprawowaniem opieki. Zawężenie kręgu osób wskazanych w art. 16 ust. 1 ustawy uprawnionych do zasiłku nie może zatem uzasadniać naruszenia zasad i przepisów konstytucji na które wskazuje skarżąca. Nie ma tez uzasadnienia zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa związany z uprzednim doręczeniem projektu decyzji. Odwołanie zostało wniesione od prawidłowej decyzji doręczonej 25,08,2016 r. nie zawierającej wad wskazanych przez skarżącą i od tej decyzji zostało rozpoznane. Z tych też względów skarga zgodnie z art. 151 ustawy prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi została oddalona.