II SA/Bk 671/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu M. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej T. S. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego: Pan A. S. zwrócił się z wnioskiem do Urzędu Gminy S. o wymeldowanie z pobytu stałego Pani T. S., zameldowanej w miejscowości Ł. [...], gm. S., woj. p. Wskazał, że w związku z orzeczonym rozwodem od półtora roku nie zamieszkuje ona pod wskazanym adresem Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] czerwca 2012r., nr [...] odmówił wymeldowania Pani T. S. z pobytu stałego. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu wymieniona w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993), tj. braku dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lipca 2012r., po rozpoznaniu odwołania Pana A. S., uchylił decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2012r. w całości i orzekł o wymeldowaniu Pani T. S. (dalej: Skarżąca) z pobytu stałego. Organ ustalił, że nieruchomość położona w miejscowości Ł. [...], gmina S. wraz z zabudowanym budynkiem stanowi własność Pana A. S. i w czasie trwania małżeństwa stanowiła jego majątek osobisty. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2011r. Sąd Okręgowy w B. w sprawie o sygn. [...] rozwiązał przez rozwód małżeństwo Pana A. S. i Pani T. S. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w wyniku konfliktów rodzinnych T. S. w listopadzie 2010r. opuściła przedmiotowy lokal. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga rozszerzenia interpretacji pojęcia "opuszczenie lokalu" i należy brać tu również pod uwagę zamiar, czy też wolę dalszego przebywania w miejscu, w którym osoba jest zameldowana i w którym dotychczas koncentrowały się jej sprawy życiowe. Organ ustalił, że Skarżąca nie mieszka w spornym lokalu, a opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Ponadto stwierdził, że po stronie Skarżącej brak jest zamiaru powrotu do tego lokalu. Powyższe uzasadnia zaś, zdaniem organu, przesłankę warunkującą wymeldowanie. Dlatego organ stwierdził, że w sprawie została spełniona przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Pani T. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wskazała, że decyzja Wojewody P. jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że nie opuściła miejsca zameldowania dobrowolnie, lecz została do tego zmuszona przez byłego męża i pozostałych domowników. Pod dotychczasowym adresem pozostały jej rzeczy osobiste i cały dorobek. Wskazała też, że poniosła wraz z mężem koszty remontu domu. Obecnie nie posiada lokalu, w którym mogłaby się zameldować wraz z córką, nad którą sprawuje opiekę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2012r. wyjaśnił, że decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu (II OSK 824/11). Podobnie WSA we Wrocławiu wskazał, że zameldowanie i wymeldowanie jest wyłącznie rejestracją danych o faktycznym miejscu pobytu osoby w lokalu. Zameldowanie nie stanowi tytułu prawnego do lokalu, a wymeldowanie nie oznacza utraty uprawnień do lokalu np. utraty prawa własności. Decyzja o wymeldowaniu nie przesądza o uprawnieniach do lokalu uzyskanego w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, jak również kwestii rozliczeń między byłymi małżonkami, gdyż spory te rozstrzygane są przez sądy powszechne (IV SA/Wr 747/11). Ustawa nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciem "opuściła miejsce pobytu", jednak również ta kwestia posiada bogaty dorobek orzeczniczy. Często wskazuje się, że opuszczenie miejsca pobytu powinno mieć charakter dobrowolny. NSA w postanowieniu z dnia 8 maja 2012r. stwierdził jednak, że jeżeli przez dłuższy czas strona, będąc zameldowana w lokalu, mieszka w innym lokalu, to tym samym daje wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu (II OSK 966/12). Z kolei w wyroku z dnia 29 lutego 2012r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązkiem organu jest ustalenie niedopełnienia przez stronę obowiązku wymeldowania w sytuacji faktycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu. Zasadniczo chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Z brzmienia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wynika jednak, by w każdym przypadku koniecznym było ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu. Mogą zaistnieć sytuacje, w których nie będzie wymagane ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie (II OSK 2398/10). Natomiast w wyroku z 22 lutego 2012r. NSA wyraził pogląd, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu (II OSK 2313/10). Sąd orzekający w tej sprawie podziela przytoczone wyżej poglądy. W okolicznościach tej sprawy nie budzi wątpliwości, że Skarżąca opuściła sporny lokal w listopadzie 2010r., a bezpośrednią przyczyną opuszczenia lokalu przez Skarżącą były konflikty małżeńskie. To nie wyklucza jednak dobrowolności opuszczenia tego lokalu. Jak wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 26 maja 2010r., sam fakt istnienia konfliktu między osobą skarżącą i uczestnikiem postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (III SA/Łd 158/10). Faktem jest też, że Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z [...] listopada 2011r. orzekł o rozwiązaniu małżeństwa Skarżącej przez rozwód. Od chwili opuszczenia lokalu Skarżąca nie zamieszkiwała już w miejscu swego zameldowania. Jak sama wskazała, zamieszkiwała w domu letniskowym siostry, a następnie na stancji w S. Istotne znaczenie w tej sprawie ma również to, że Skarżąca nie zamierza powrócić do spornego lokalu. Wprawdzie w piśmie z [...] maja 2012r. wskazuje ona, że pozostały tam jej rzeczy osobiste a także nakłady związane z remontem, to jednak twierdzi też, że zamierza ona dobrowolnie się wymeldować, gdy znajdzie miejsce, gdzie będzie mogła się zameldować na pobyt stały. Oświadczyła też, że nie zamierza składać pozwu o naruszenie posiadania. Ponadto stan rodzinny, w szczególności fakt orzeczenia rozwodu, w połączeniu z sytuacją konfliktową oraz faktem, że nieruchomość i sporny lokal pozostawały w majątku osobistym Pana A. S., praktycznie uniemożliwiają ponowne zamieszkanie Skarżącej z mężem. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że Skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Choć niewątpliwie nastąpiło to na skutek trudnej sytuacji życiowej – konfliktu małżeńskiego, to jednak Skarżąca podjęła działania polegające na opuszczeniu miejsca zameldowania, nie podjęła dotąd działań mogących świadczyć o zamiarze powrotu do lokalu a jej zamiarem jest dobrowolne wymeldowanie. Jak już natomiast wskazano, decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny, nie jest natomiast równoznaczne z przyznaniem lub odebraniem komukolwiek jakichkolwiek praw. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) oddalił skargę.