II SA/Bk 673/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi "E." Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...].05.2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz strony skarżącej "E." Sp. z o.o. w B. kwotę 320 (słownie: trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 4 pkt 2 i 3, art. 8 ust.1, 2 i 3, art. 11 ust.3, art. 14 ust.1, art. 87 ust. 1 i 3, art. 89 ust. 1 pkt 3 oraz art. 92 ust. 1 i 4 oraz art. 93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] maja 2011r. nakładającą na firmę "E." Sp. z o.o. w B. karę pieniężną w kwocie 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: W dniu 16 grudnia 2011 r. na przejściu granicznym w B. dokonano kontroli środka przewozowego marki Renault o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. W trakcie kontroli granicznej kierowca kontrolowanego pojazdu –G. M. przedstawił m.in. wypis nr [...] z licencji nr [...], udzielonej przedsiębiorcy "E." Sp. z o.o., dowód rejestracyjny ciągnika samochodowego seria [...] oraz zaświadczenie o swoim zatrudnieniu w firmie "G." Sp. z o.o. Kontrolujący na podstawie danych bazy Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego stwierdzili, że pojazd którym był wykonywany przewóz drogowy nie został zgłoszony do przez spółkę "E." do posiadanej licencji, natomiast został zgłoszony do licencji wydanej spółce "G.". Przesłuchany kierowca kontrolowanego pojazdu – G. M. wyjaśnił, że zapomniał licencji firmy "G.". Powyższe czynności zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia 16 grudnia 2010r. Pismem z dnia 22 grudnia 2010r. organ zawiadomił firmę "G." Sp. z o.o z siedzibą w B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wykonywania w dniu 16 grudnia 2010r. transportu drogowego środkiem transportu niezgłoszonym do licencji i wezwał stronę do udzielenia wyjaśnień, z jakich powodów kierowca nie posiadał wypisu z licencji udzielonej firmie G. W wyjaśnień nadesłanych przez tę Firmę wynikało, że w dniach 24-25 listopada 2010r. był wykonywany transport drogowy z B. na S. do A. i A. w K., podczas którego kierowcy omyłkowo zamienili licencje pojazdów o nr rej. [...] i [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił również, że w dniu 16 grudnia 2010r. pojazd o nr rej. [...] został zarejestrowany w Oddziale Celnym w B. w systemie TCS na kierunku przywozowym oraz w zgłoszeniu do procedury tranzytu wg dokumentu MRN z dnia [...] grudnia 2010r. Do zgłoszenia został dołączony m.in. dokument przewozowy CMR wystawiony w N. dnia [...] grudnia 2010r., w którym w polu nr 16 "Przewoźnik" została wskazana firma E. Sp. z o.o. w B. W toku postępowania organ uzyskał też informację, że pojazd o nr rej. [...], został zgłoszony do licencji o nr [...] udzielonej przedsiębiorcy "G." Sp. z o.o. W oparciu o powyższe ustalenia Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że wykonującym kontrolowany przewóz drogowy była firma "E." i pismem z 22 marca 2011r. zawiadomił ją o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wykonywania w dniu 16 grudniu 2010r. transportu drogowego środkiem transportu o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...], niezgłoszonym do licencji. Jednocześnie organ dwukrotnie wezwał stronę do udzielenia stosownych wyjaśnień w zakresie wykonywanego transportu. Oba wezwania pozostały bez odpowiedzi. W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z [...] maja 2011r. nr [...] nałożył na firmę "E." Sp. z o.o. w B. karę pieniężną w wysokości 8000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka "E." wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu Spółka wyjaśniła, że pierwotnym wykonawcą kontrolowanego transportu była spółka E., będąca posiadaczem ciągnika siodłowego o nr rej. [...]. Natomiast w trakcie przejazdu przez terytorium Polski w okolicach miejscowości M. kierowca wskazanego pojazdu A. F., na skutek informacji o śmierci ojca, zaniechał dalszej jazdy, i dalszy transport został zlecony firmie G., dysponującej ciągnikiem siodłowym o nr rej.[...]. Dalej Spółka oświadczyła, że podczas przekazywania dokumentów związanych z przewozem, w tym dokumentu rejestracyjnego naczepy doszło do omyłkowej zamiany wypisów z licencji pomiędzy kierowcami, z tych względów podczas kontroli G. M. okazał wypis z licencji dla "E.", zamiast wypisu z licencji dla "G.". Powołując się na powyższe okoliczności Spółka zarzuciła, że organ I instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wyjaśnił pojęcia międzynarodowego transportu drogowego i przewozu drogowego, procedurę udzielania licencji, oraz konsekwencje nieposiadania wypisu z licencji, powołując w tym zakresie stosowne przepisy ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym podkreślił, że stan faktyczny został wnikliwie wyjaśniony, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i dawał podstawę nałożenia na podmiot wykonujący transport tj., na firmę E. kary pieniężnej. Organ I instancji jednoznacznie ustalił też przedsiębiorcę wykonującego kontrolowany transport drogowy, a ustalenia te zostały poczynione w oparciu o dokumenty związane z wykonywanym przewozem, tj. międzynarodowy list przewozowy CMR z [...] grudnia 2010r., z którego bezsprzecznie wynika, że w analizowanej sprawie przewoźnikiem była E. sp. z o.o. wykonująca transport surówki stali na trasie N. N. w R. do W. Dalej organ odwoławczy powołał się na art. 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) wyjaśniając, że międzynarodowy list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy przewozu, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. Uznając zaś, że postawą do określenia przedsiębiorcy będącego przewoźnikiem konkretnego transportu jest wyłącznie umowa przewozu oraz wystawiony zgodnie z umową dokument CMR, organ stwierdził, że przewoźnikiem kontrolowanego przewozu była bezsprzecznie E., którą nie zgłosiła do posiadanej licencji kontrolowanego pojazdu. Dalej organ stwierdził, że kontrolowany pojazd należy do firmy G., a badanie tytułu prawnego będącego podstawą dysponowania przedmiotowym pojazdem w dniu kontroli przez spółkę E., wykracza poza ramy prowadzonego postępowania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku spółka E. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając im naruszenie: - art. 7, 77 i art. 80 kpa poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dokonanie ustaleń w oparciu o wadliwie zebrany materiał dowodowy; - art. 92 ust.1 i ust.4, art. 93 ust.1, art. 87 ust.1 ustawy o transporcie drogowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie; - art. 93 ust.7 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie; W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie w oparciu o międzynarodowy list przewozowy CMR z [...] grudnia 2010r., tymczasem przewoźnikiem kontrolowanego przejazdu była spółka G.. Świadczą o tym w szczególności wyjaśnienia G. M. - kierowcy kontrolowanego pojazdu, który jest pracownikiem spółki G., fakt zgłoszenia do licencji kontrolowanego pojazdu przez spółkę G. oraz okoliczność wpisania numeru rejestracyjnego pojazdu na dokumentach z kontroli granicznej i odprawy celnej. Dowody te, zdaniem skarżącego, świadczą bezsprzecznie, że to spółka G. była przewoźnikiem kontrolowanego przewozu, a nieposiadanie przez jej kierowcę, w chwili kontroli, wypisu z licencji było wynikiem omyłkowej zamiany licencji w trakcie przejęcia transportu przez spółkę G. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że fakt wpisania nr rejestracyjnego pojazdu na dokumentach celnych nie powoduje automatycznie, że posiadający tytuł prawny do tego pojazdu jest przewoźnikiem. Podstawą, bowiem do określenia przedsiębiorcy będącego przewoźnikiem konkretnego transportu jest umowa przewozu oraz wystawiony zgodnie z umową dokument CMR. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaakcentować, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Kryterium legalności umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że została ona podjęta z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Punktem wyjścia dla rozważań w analizowanej sprawie jest ustalenie podmiotu wykonującego kontrolowany przewóz drogowy, tj. przewoźnika drogowego i jego ewentualnej odpowiedzialności za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji. Organy orzekające obu instancji, za przewoźnika, uznały skarżącą Spółkę i ją obciążyły odpowiedzialnością z tytułu naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), cytowanej dalej: u.t.d. Stanowisko to, w ocenie Sądu, nie jest prawidłowe, co udowadnia sformułowana poniżej argumentacja. Z przepisów art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji wynika, że karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych podlega podmiot, który wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub ustaw wymienionych w pkt 1-8. Adresatem sankcji określonych w art. 92 ust. 1 u.t.d. jest więc przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 6 lipca 2011r. II GSK 716/10 przyjął, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy i podlegającym karze administracyjnej na podstawie art. 92 ust.1 tej ustawy jest przedsiębiorca, przy czym pojazdy służące do przewozów mogą być prowadzone przez zatrudnionych przez przedsiębiorców kierowców, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz (art. 5 ust. 3 pkt 4 u.t.d.). Należy jednak podkreślić, że za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca i jego organy. To na nich spoczywa ciężar odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą Z przepisu art. 5 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Jest nią, w rozumieniu art. 4 pkt 17 u.t.d., decyzja administracyjna, wydana przez określony ustawą właściwy organ, uprawniająca do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Udzielając licencji, organ administracji określa w niej w szczególności dane wymienione w art. 11 ust. 1 u.t.d. oraz wydaje wypis lub wypisy w liczbie odpowiadającej liczbie pojazdów samochodowych określonych we wniosku o udzielenie licencji (art. 11 ust. 3 u.t.d.). Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., kierowca pojazdu samochodowego, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego, jest zobowiązany posiadać przy sobie i okazywać (legitymować się) na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypisem z licencji. Konfrontując powyższe rozważania z zebranym w toku postępowania materiałem dowodowym stwierdzić należy, że organ błędnie określił, iż podmiotem wykonującym kontrolowany przewóz drogowy była skarżąca Spółka. Z podstawowego dowodu w tego rodzaju sprawach, jakim jest protokół kontroli z [...] grudnia 2010r., wynika bezsprzecznie, że przedsiębiorcą wykonującym przewóz drogowy pojazdem marki Renault o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] była firma "G." sp. z o.o. To pojazd tego przedsiębiorcy został poddany kontroli i to kierowca tego przedsiębiorcy nie posiadał w dniu kontroli wymaganego wypisu licencji. Istotne znaczenie ma również fakt, iż kontrolowany pojazd został zgłoszony do licencji na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego właśnie przez spółkę "G.". Oczywistym jest zatem, że skoro przedmiotowy pojazd został objęty licencją wystawioną na rzecz spółki G., to nie mógł być jednocześnie objęty licencją wystawioną na rzecz skarżącej Spółki. Orzekające w sprawie organy pominęły powyższe okoliczności uznając błędnie, że podstawą do określenia przedsiębiorcy będącego przewoźnikiem konkretnego transportu jest umowa przewozu oraz wystawiony zgodnie z umową dokument CMR. Dokumenty te w ocenie Sądu nie mogą być podstawą do określenia, kto jest przewoźnikiem na gruncie ustawy o transporcie drogowym. Z przepisu art. 4 pkt 15 u.t.d. wyraźnie wynika, że przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca, który posiada wymagane prawem uprawnienia do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Jest to definicja ustawowa, która nie może być modyfikowana, jak uczyniły to orzekające w sprawie organy, a jej zasadniczym elementem jest kwestia posiadania wymaganej licencji. Skoro spółka G. wykonywała w dniu 16 grudnia 2010r. przewóz drogowy pojazdem o nr rej.[...] , co potwierdza protokół kontroli z 16 grudnia 2010r., a pojazd ten został zgłoszony do licencji o nr [...] udzielonej tej Spółce, to za przewoźnika kontrolowanego przewozu mogła być uznana wyłącznie ta Spółka. Powyższej oceny nie może zmienić, przedstawiony przez organy, dokument międzynarodowego listu przewozowego CMR z [...] grudnia 2010r., albowiem zapisy w nim zawarte mają znaczenie wyłącznie w wymiarze prawa cywilnego, a nie na gruncie ustawy o transporcie drogowym. Błędna interpretacja przez organy administracyjne prawa materialnego, tj. ustawy o transporcie drogowym skutkowała naruszeniem również przepisów procesowych. W tym miejscu godzi się podkreślić, iż fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego jest spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy - art. 7 kpa. Właściwe ustalenie stanu faktycznego - niezbędne dla prawidłowości podejmowanych decyzji - wymaga z kolei wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego - art. 77 kpa. W przedmiotowej sprawie doszło, zatem do naruszenia skodyfikowanej w art. 7 kpa zasady dokonania niezbędnych ustaleń tak, aby w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić stan faktyczny sprawy i pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa. Prowadząc ponownie postępowanie organy administracji winny dokonać prawidłowych ustaleń w zakresie podmiotu wykonującego kontrolowany przewóz drogowy i jego ewentualnej odpowiedzialności za wykonywanie transportu bez posiadania w pojeździe wymaganego wypisu z licencji. Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania decyzji organów obu instancji wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy.