II SA/Bk 674/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. B. - [...] T. w S. na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie wymiaru kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Komendant P. Oddziału Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w B. nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., nakładającą na Z. B., właściciela [...] "T." w S., karę pieniężną w kwocie 1000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego przez kierowcę nie będącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej bez świadectwa kierowcy. Organy administracyjne ustaliły, że w dniu 10 marca 2005 r. na przejściu drogowym w B. zgłosił się do kontroli obywatel B. Y. A., kierujący samochodem zarejestrowanym na terenie Polski i należącym do Z. B. - właściciela [...] "T." w S. W wyniku kontroli stwierdzono, że kierowca nie ma wymaganego świadectwa kierowcy. Obowiązek posiadania świadectwa kierowcy przez obywatela państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej wprowadził art. 1 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 484/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1 marca 2002 r. Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że kierowca białoruski zatrudniony został na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 5 listopada 2003 r. w P. Z. "T." Z. B. w B. na B. W umowie tej widnieje zapis, iż jest on oddelegowany czasowo do wykonywania usług w transporcie międzynarodowym do [...] "T." Z. B. w S., które wykonywało międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Zdaniem organu II instancji kierowca świadczył więc swoją pracę na rzecz polskiego przedsiębiorstwa, mimo iż nie zawarł on z tym przedsiębiorstwem pisemnej umowy świadczącej o zatrudnieniu. Sam fakt przystąpienia kierowcy do wykonywania pracy na rzecz polskiego przedsiębiorstwa i dopuszczenia go do pracy przy realizacji umowy przewozu przez Z. B. świadczy o zatrudnieniu tego kierowcy przez przedsiębiorstwo mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Z. B. zarzucił decyzjom organów obu instancji rażące naruszenie przepisu art. 32 a ustawy o transporcie drogowym, przepisów art. 7, 10, 77, 78, 79, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także przepisu art. 42 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że ustalenia organów powinny być dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Wskazał, że kierujący w dniu 10 marca 2005 r. pojazdem obywatel B. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 5 listopada 2003 r. w P. Z. "T." Z. B. w B. Faktem jest, iż kierowca ten świadczył swoją pracę na rzecz polskiego przedsiębiorstwa, wykonującego przewóz mimo, iż nie zawarł on z tym przedsiębiorstwem pisemnej umowy świadczącej o zatrudnieniu. Sam fakt przystąpienia kierowcy b. do wykonywania pracy na rzecz polskiego przedsiębiorstwa i dopuszczenia go do pracy przy realizacji umowy przewozu nie świadczy jednak zdaniem skarżącego o zatrudnieniu tego kierowcy przez przedsiębiorstwo mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego, organy powinny dokładnie wyjaśnić charakter umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorstwami z uwzględnieniem, iż według statutu P. Z. w B., jest ono "osobą prawną" w rozumieniu polskich przepisów, czyli odrębnym podmiotem gospodarczym. Organy nie przeprowadziły na tę okoliczność żadnych dowodów, poza sporządzeniem protokołu, który nie posiada stosownych podpisów, w tym w szczególności podpisu strony lub posiadającego stosowne umocowanie pełnomocnika. Skarżący, nie będąc obecnym przy sporządzaniu protokołu, nie mógł wnieść do niego żadnych uwag, ani poprawek. Równocześnie nie był on zastępowany przez jakiegokolwiek pełnomocnika. Ponadto organ administracyjny wszczął i prowadził postępowanie nie informując o tym skarżącego. Ustalenia poczynione przez organy traktują materiał dowodowy dość wybiórczo. Według Z. B., decyzja organu I instancji zawiera także istotne braki formalne, w szczególności rażąco narusza przepis art. 107 § 1 i 3 kpa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać oznaczenie strony, podanie faktów, na których opiera się rozstrzygnięcie, a także okoliczności, którym organ odmówił wiarygodności. Treść decyzji wydanej w pierwszej instancji nie pozwala na ustalenie, komu wymierzono karę pieniężną. Skarżący podniósł także, że art. 92 ust 1 ustawy o transporcie drogowym nałożył obowiązek posiadania świadectwa kierowcy pod groźbą kary pieniężnej. Jest to - zdaniem skarżącego czyn, za który przewidziana jest odpowiedzialność karna. Przepis art. 42 Konstytucji RP stanowi bowiem, iż odpowiedzialności karnej podlega ten, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźba kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Wina jest więc jedną z podstawowych przesłanek decydujących o tego rodzaju odpowiedzialności. O winie może orzekać jedynie Sąd i to w formie prawomocnego wyroku. Argumentując powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant P. Oddziału Straży Granicznej podtrzymał stanowisko zawarte w wydanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 32 a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy. Zgodnie natomiast z przepisem art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady EWG z dnia 26 marca 1992 r. nr 881/92 – w brzmieniu nadanym przepisem art. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej (WE) z dnia 1 marca 2002 r. nr 484/2002 (Dz. Urz. UE, Wyd. polskie, Wyd. specjalne 2004, rozdział 07, tom. 06, s. 90) - przewóz międzynarodowy wykonywany jest z zastrzeżeniem licencji wspólnotowej wraz z zaświadczeniem dla kierowcy, jeżeli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego. Zaświadczenie, o którym mowa wydawane jest każdemu kierowcy, będącemu obywatelem państwa trzeciego, którego posiadacz licencji legalnie zatrudnia lub który legalnie pozostaje do jego dyspozycji zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi oraz odpowiednio, układami zbiorowymi, zgodnie z regułami stosowanymi w tym Państwie Członkowskim i na warunkach zatrudnienia i kształcenia zawodowego kierowców stosowanych w tym samym Państwie Członkowskim - art. 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia (EWG) nr 881/92 w brzemieniu nadanym przepisem art. 1 pkt 5 cyt. rozporządzenia nr 484/2002. Zmiany, które w zakresie polityki transportowej Unii Europejskiej zostały wprowadzone cyt. rozporządzeniem (WE) nr 484/2002 - jak wskazuje tekst preambuły tego rozporządzenia – miały na celu umożliwienie Państwom Członkowskim sprawdzanie, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub legalnie pozostają w dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za działalność transportową. Z ustalonego w niniejszej sprawie przez organy administracyjne stanu faktycznego bezsprzecznie wynika, że przewoźnikiem, który wykonywał w dniu 10 marca 2005 r. międzynarodowy transport drogowy był Z. B., prowadzący na terenie Polski działalność gospodarczą w ramach [...] "T." w S. Bezsprzeczne jest też w tej sprawie, iż osobą kierującą pojazdem był obywatel B. - państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej. Mimo, iż kierowca ten zawarł pisemną umowę o pracę z P. Z. "T." – Z. B. w B. na B., to w ocenie Sądu organy administracyjne trafnie uznały, że w dniu 10 marca 2005 r. swą pracę świadczył on na rzecz Z. B., jako przedsiębiorcy mającego siedzibę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W tym dniu kierował on pojazdem będącym składnikiem przedsiębiorstwa zarejestrowanego przez Z. B. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uczestniczył więc w wykonywaniu międzynarodowego transportu drogowego przez Z. B. – [...] "T." w S., a nie przez P. Z. "T." Z. B. w B. na B. Potwierdzeniem powyższego jest także zawarty w umowie o pracę z dnia 5 listopada 2003 r. zapis o oddelegowaniu tego kierowcy do czasowego wykonywania usług w transporcie międzynarodowym do [...] "T." w S. Należy przy tym podkreślić, że przedsiębiorcą mającym status przewoźnika jest Z. B. jako osoba fizyczna, a nie zespół składników majątkowych w postaci [...] "T." w S. – art. 4 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 2002 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Również w świetle art. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1994 r. Kodeks pracy (j.t. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), to Z. B. jako osoba fizyczna, a nie [...] "T." w S., może być uznany za pracodawcę (por. wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2003 r. , sygn. akt I PK 284/02, opubl. OSNP z 2004, z. 17, poz. 297). Zdaniem Sądu, bezzasadne jest więc twierdzenie skarżącego, iż przystąpienie kierowcy b. do wykonywania pracy na rzecz polskiego przedsiębiorstwa i dopuszczenie go do pracy przy realizacji umowy przewozu nie świadczy o zatrudnieniu tego kierowcy przez przedsiębiorstwo mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Należy ponadto zwrócić uwagę, że mający w tej sprawie bezpośrednie zastosowanie przepis art. 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia (EWG) nr 881/92 - w brzemieniu nadanym przepisem art. 1 pkt 5 cyt. rozporządzenia nr 484/2002 –wskazuje, że obowiązek posiadania zaświadczenia kierowcy dotyczy każdego kierowcy, będącego obywatelem państwa trzeciego, który jest zatrudniony lub pozostaje w dyspozycji przedsiębiorcy mającego siedzibę na terenie Państwa Członkowskiego. Nie można mieć natomiast wątpliwości, iż obywatel B., który kierował pojazdem należącym do Z. B. "T." S., pozostawał w dyspozycji przedsiębiorcy mającego siedzibę na terenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Wobec faktu, iż kierowca ten nie posiadał wymaganego zaświadczenia, słusznie organy administracyjne nałożyły karę pieniężną na Z. B. To na nim, a nie na kierowcy ciążył obowiązek uzyskania tego zaświadczenia. Zaświadczenie dla kierowcy wydawane jest bowiem na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej i należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w zaświadczeniu – art. 6 ust. 2 i 4 cyt. rozporządzenia (EWG) nr 881/92 - w brzmieniu nadanym przepisem art. 1 pkt 5 cyt. rozporządzenia (WE) nr 484/2002. Kara pieniężna, o której mowa w przepisie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym jest sankcją administracyjną, nakładaną w formie decyzji administracyjnej – art. 93 ust.1 cyt. ustawy o transporcie drogowym. Błędne jest zatem twierdzenie skarżącego o odpowiedzialności karnej, o której może orzekać jedynie Sąd w formie prawomocnego wyroku. Podstaw do uchylenia wydanych w tej sprawie decyzji nie dają także te zarzuty skargi, które dotyczą naruszenia przepisów prawa procesowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał wydanie rozstrzygnięć o tej treści. Natomiast przywołane w skardze uchybienia procesowe nie miały w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik tej sprawy, a tylko takie naruszenia prawa procesowego mogłoby stanowić podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny – art. 145 § 1 pkt1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.