II SA/Bk 689/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat J. K.– L. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego J. M. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżonym postanowieniem P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 kpa stwierdzono niedopuszczalność zażalenia w sprawie przekazania pisma według właściwości. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] lipca 2011 r. J. M. złożył do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. skargę na sposób żywienia w Zakładzie Karnym w C. B. Podał, iż porcje żywieniowe wydawane osadzonym w Zakładzie Karnym nie spełniają normy żywieniowej. Powołał się przy tym na Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 listopada 2003 r. w sprawie określania wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w Zakładach Karnych i Aresztach Śledczych. Ponadto stwierdził, iż waga porcji obiadowej jest zaniżona, a brak w jadłospisie wagi porcji oraz "ukrywanie" jadłospisu utrudnia kontrolę przestrzegania przez zakład karny w/w przepisów. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. działając na podstawie art. 231 w zw. z art. 229 pkt 7 kpa w zw. z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) w zw. z § 2 pkt 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby więziennej oraz struktury organizacyjnej okręgowych inspektoratów Służby więziennej (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 8, poz. 16) oraz na podstawie art. 110 i 115 kkw., postanowił uznać się niewłaściwym do prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie i przekazać według właściwości skargę osadzonego do Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w B. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż z treści złożonej skargi wynika, iż osadzony kwestionuje sposób żywienia. Za zapewnienie zaś właściwego żywienia (zgodnie z regulaminami wewnętrznymi) odpowiedzialna jest administracja zakładu karnego, a organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o skargach z kpa jest organ nadzoru, w tym przypadku dyrektor okręgowy Służby Więziennej. Końcowo organ podkreślił, iż tylko organy służby więziennej lub sędzia penitencjarny mogą dokonywać oceny warunków w zakresie stanu przestrzegania w/w regulacji prawnych określających prawa osadzonych. Na powyższe pismo (nazwane postanowieniem) J. M. złożył zażalenie do Państwowego P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B., wnosząc o jego zmianę i rozpoznanie przez organy inspekcji sanitarnej jego skargi z dnia [...] lipca 2011 r. Rozpoznając powyższe zażalenie organ odwoławczy uznał je za niedopuszczalne, o czym orzekł w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. Organ wyjaśnił, iż pismo skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. zostało potraktowane jako skarga wniesiona w trybie skargowym, przewidzianym w dziale VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wskazane przepisy zawierają odmienne procedury niż przepisy o ogólnym postępowaniu administracyjnym. Ich celem jest szybka reakcja właściwego organu na skargę obywatela. W razie wniesienia skargi do organu niewłaściwego organ ten w myśl art. 231 kpa obowiązany jest przekazać ją zgodnie z właściwością i zawiadomić o tym skarżącego. Na przekazanie skargi według właściwości nie służy środek zaskarżenia. Decyduje o tym odrębność postępowania w trybie skargowym. Stąd też należało stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Nie godząc się z tym stanowiskiem, J. M. wywiódł skargę do tutejszego Sądu, wskazując, iż organy inspekcji sanitarnej powołane są do przeprowadzania kontroli żywności w celu sprawdzenia jej zgodności z prawem żywnościowym oraz w zakresie odnoszącym się do bezpieczeństwa żywności. Dlatego też przekazanie jego skargi do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w B. traktuje jako próbę ukrycia nieprawidłowości w kwestii żywienia w Zakładzie Karnym w C. B. Dodatkowo skarżący podkreślił, iż Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej nie posiada laboratorium oraz nie zatrudnia wykwalifikowanych pracowników w kierunku obrotu żywnością. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie i wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Zdaniem organu odwoławczego w pierwszej kolejności skarga winna być odrzucona z powodu uchybienia przez skarżącego terminowi do jej wniesienia. Postanowienie w sprawie niedopuszczalności zażalenia skarżący odebrał w dniu [...] sierpnia 2011 r., zaś skarga została nadesłana listem zwykłym w dniu [...] września 2011 r., a więc już po upływie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Nadto zgodnie poglądem orzecznictwa sądowoadministarcyjnego w sprawach dotyczących trybu skargowego, w tym także w sprawie przekazania skargi według właściwości nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim na wstępie rozważeń podnieść należy, iż przedmiotem dokonywanej kontroli sądowej jest postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia – art. 134 kpa. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie (tu zażalenie) jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Organ odwoławczy badając dopuszczalność odwołania, nie może zatem wejść w ocenę zasadności odwołania. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 24 lutego 1992 r., I SA 1318/91 (ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 80) stwierdzając, iż "wniosku o niedopuszczalności odwołania (art. 134 kpa) organ nie może wyprowadzić z oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu". Omawiane postanowienie ma zatem charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Warunkiem bowiem przystąpienia do oceny merytorycznej zarzutów zażalenia jest pozytywne zakończenie postępowania wstępnego przed organem odwoławczym, czyli stwierdzenie dopuszczalności zażalenia. Tymczasem w konkretnym przypadku pierwsza faza badania wniesionego zażalenia zakończyła się negatywnie. Nie przystąpiono zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy. W konsekwencji powyższego i kognicja Sądu ograniczyła się do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia, to jest oceny czy w konkretnej sprawie faktycznie zaistniały przyczyny formalne do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zażalenia. Sąd będąc związany przedmiotem zaskarżenia nie mógł zatem badać zasadności zarzutów materialnych dotyczących sprawy. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania (czy też jak w niniejszej sprawie zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność zaś odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka odwołania, a zatem gdy odwołanie wniosła osoba trzecia lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 9, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, str. 609). Mając na względzie powyższe uznać należy, iż organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż w konkretnym przypadku mamy do czynienia z niedopuszczalnością zażalenia z przyczyn przedmiotowych - wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż postępowanie przed organem I instancji toczyło się na podstawie przepisów działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wskazane przepisy zawierają odmienne procedury niż przepisy o ogólnym postępowaniu administracyjnym i jak słusznie podniósł organ odwoławczy skierowane są na szybką reakcję właściwego organu na skargę obywatela. W razie wniesienia skargi do organu niewłaściwego organ ten w myśl art. 231 kpa obowiązany jest przekazać ją zgodnie z właściwością i zawiadomić o tym skarżącego. Przekazanie skargi według właściwości nie wymaga formy postanowienia i nie służy na nie środek zaskarżenia. Skoro żaden przepis nie przewiduje formy postanowienia dla przekazania skargi według właściwości i nie podlega ono zaskarżeniu w drodze zażalenia, uznać należy, iż P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. prawidłowo w oparciu o art. 134 w związku z art.144 kpa stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż konsekwencją wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie, na które nie służy stronie środek odwoławczy jest uznanie go za niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2007 r. VI SA/Wa 946/07, Lex 439053). Odnosząc się natomiast do kwestii odrzucenia skargi z uwagi na jej przedmiot, przypomnieć należy, iż rozpoznawana przez Sąd skarga dotyczyła postanowienia o niedopuszczalności zażalenia wydanego na podstawie art. 134 kpa. Z tego też powodu stanowisko organu, iż w konkretnym przypadku mamy do czynienia ze skargą na działanie lub czynności podejmowane przez organ w trybie postępowania skargowego i dlatego skarga powinna być odrzucona, nie znajduje uzasadnienia. Ponadto wbrew twierdzeniom organu, skarga na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. o niedopuszczalności zażalenia została złożona do Sądu z zachowaniem terminu. Błędne jest przekonanie organu, iż w/w postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2011 r., skoro jego wydanie miało miejsce w dacie późniejszej. Faktycznie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skarżący kwitując jej odbiór wpisał datę "[...].08.2011 r.", jednakże okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż jest to oczywisty błąd pisarski. Z tego samego potwierdzenia wynika bowiem bezspornie, iż przesyłka została nadana przez organ II instancji w dniu [...] sierpnia 2011 r. i wpłynęła ona do Zakładu Karnego w C. B. w dniu [...] sierpnia 2011 r. Licząc zatem 30 dniowy termin do jej wniesienia już choćby od tej daty, uznać należało, iż skarga złożona do Sądu w dniu [...] września 2011 r. został wniesiona z zachowaniem terminu. Mając powyższe na względzie zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55,20 zł.