II SA/Bk 690/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przedstawienia do wglądu dowodów potwierdzających fakt powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego o pierwszym wprowadzeniu do obrotu suplementów diety p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu W dniu [...] czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Przesyłka zawierająca odpis postanowienia została skutecznie doręczona w dniu 5 lipca 2016 r. w trybie art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dorosłemu domownikowi – M. Ł. W dniu 9 sierpnia 2016 r. skarżąca wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r. Jako przyczynę uchybienia terminu podała, że domownik faktycznie przekazał jej przesyłkę dopiero w dniu 2 sierpnia 2016 r. W związku z tym nie zachowanie terminu nie wynikało z jej winy. Nie ma ona bowiem żadnego wpływu na czasookres, po jakim ktoś inny będący jej domownikiem, a nie pracownikiem, przekaże jej korespondencję. Zdaniem skarżącej dochowała ona należytej staranności. Osoba, która odebrała przesyłkę nie jest jej pracownikiem, tylko autonomiczną osobą. Gdyby był to jej pracownik, za datę doręczenia należałoby uznać datę doręczenia pisma pracownikowi. Skarżąca podała, że z osobą która odebrała pismo, mieszka w jednym budynku, lecz nie stanowi on własności żadnej z nich. Skarżąca podniosła, że z racji tego iż nie jest to jej dom, nie ma kluczyka do skrzynki na listy a w konsekwencji nie może jej sprawdzać. Nie może także zmusić kogoś do szybszego przekazania przesyłki. Z racji sezonu wakacyjnego domownicy się rzadko widują. Konkludując skarżąca podała, że dołożyła należytej staranności, albowiem jak tylko się dowiedziała o orzeczeniu sądu to złożyła sprzeciw. Jeżeli doszło do uchybienia terminu to bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej: P.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści art. 87 P.p.s.a. wynika natomiast, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowania terminu (§ 1), dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (§ 4) oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (§ 2). Rozpoznając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że skarżąca spełniła warunek formalny o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przyjmując, że skarżąca sporządziła sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w dniu 9 sierpnia 2016 r., to należy domniemywać, że w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminowi. Wniosek o przywrócenie terminu został zatem złożony w dniu ustania przyczyny jego uchybienia. Zatem przedmiotowy wniosek został wniesiony w terminie, a jednocześnie z nim dokonano uchybionej czynności, tj. złożono sprzeciw. Podnieść jednak należy, że samo wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w przewidzianym do tego terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Odwołując się do ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu wskazać należy, że wniosek strony o przywrócenie terminu, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy strony należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można i należy wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Kryterium braku winy w uchybieniu terminu natomiast wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu uchybionej czynności. O jej wystąpieniu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw, skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia sprzeciwu podała przekazanie przesyłki przez dorosłego domownika z opóźnieniem dopiero w dniu 2 sierpnia 2016 r. W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do doręczenia zastępczego określonego w art. 72 § 1 P.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 § 1 P.p.s.a.), albo też pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2010 r.). Zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji, nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie nie wyłącza winy skarżącej. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 P.p.s.a. odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (por. postanowienia NSA z 10 marca 2009 r., I OZ 174/09, LEX nr 564244 i z 25 lutego 2011 r., II FZ 60/11, pub. https://cbois.nsa.gov.pl). W sprawie niniejszej Sąd był uprawniony do uznania przesyłki za doręczoną w trybie art. 72 § 1 P.p.s.a. Adres na który wysłano odpis postanowienia jest adresem korespondencyjnym wskazanym przez skarżącą. Wskazanie Sądowi adresu do korespondencji wiąże się z obowiązkiem jej odbioru pod podanym adresem bez względu na okoliczność przebywania w danym miejscu. Zatem obowiązkiem skarżącej było takie zorganizowanie odbioru korespondencji sądowej, aby to nie wywołało dla niej negatywnych konsekwencji procesowych. Wskazane przez skarżącą okoliczności świadczyć mogą jedynie o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Skarżąca powinna bowiem zadbać, aby dorośli domownicy byli poinformowani o konieczności przekazywania jej informacji o przesłanej korespondencji z Sądu. Tym bardziej, że po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy takiej korespondencji skarżąca mogła się spodziewać. W związku z powyższym należało przyjąć, że nie dochowanie terminu do wniesienia sprzeciwu, spowodowane nieodebraniem korespondencji z Sądu było działaniem zawinionym przez skarżącą noszącym cechy niedbalstwa. Taka ocena wykluczała możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.