II SA/Bk 697/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę II SA/Bk 697/13 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., którą odmówiono przyznania K. M. na jej wniosek z dnia 22 kwietnia 2013 r., świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego i przedłożonych przez stronę dokumentów, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielką położonego na terenie gminy J. gospodarstwa rolnego o pow. 3,1195 ha przeliczeniowych, które przynosi ryczałtowy dochód w wysokości 779, 88 zł. Stronie przyznano na okres listopad 2012 - kwiecień 2013 r. dodatek mieszkaniowy w kwocie 191, 70 zł miesięcznie. Łącznie miesięcznie osiąga zatem dochód w wysokości 971, 58 zł i przekracza on ustawowe kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 542 zł. Wnioskodawczyni zawarła umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego na okres 10 grudnia 2009 - 9 grudnia 2019 r. Wskazała, że wydzierżawiający zobowiązał się do opłacania podatku rolnego jednak nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ ocenił, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawczynię ustawowego kryterium dochodowego. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M. Wskazała, że decyzja jest niesprawiedliwa. W jej ocenie ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego nie powinien być wliczany do jej comiesięcznego dochodu, bowiem praca w gospodarstwie rolnym nie spełnia wymagań warunków pracy chronionej a ona jest osobą posiadającą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wyjaśniła, że w roku 2010 otrzymywała zasiłek okresowy, natomiast od tego czasu jej sytuacja dochodowa uległa zmianie jedynie w niewielkim zakresie, bowiem otrzymuje obecnie comiesięcznie dodatek mieszkaniowy. Od kwoty tego dodatku powinny być odliczone kwoty składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 122 zł miesięcznie. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołująca się nie spełnia warunku dochodowego kwalifikującego ją do otrzymania pomocy. Na jej dochód składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 779, 88 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 191, 70 zł. Tymczasem kryterium dochodowe to kwota 542 zł. Zdaniem SKO wynikający z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej obowiązek ryczałtowego wyliczania dochodu z gospodarstwa rolnego ma zastosowanie niezależnie od tego, czy wnioskodawca uzyskuje z tego gospodarstwa jakiekolwiek pożytki. Natomiast ryczałtowy sposób liczenia dochodu powoduje wyłączenie możliwości odliczania od tak osiąganego dochodu składek ubezpieczeniowych. W skardze do sądu administracyjnego K. M. zarzuciła przede wszystkim, że błędnie w jej ocenie organ nie odliczył od ustalonego dochodu składek na ubezpieczenie społeczne. Jak wskazała, w przepisach nie ma mowy o tym, czy przedmiotowe odliczenie dotyczy składek opłacanych czy też nie opłacanych. Wywiodła, że odmawiając przyznania świadczenia z pomocy społecznej organy nie realizują podstawowego celu pomocy społecznej jakim jest wspomaganie osób niepełnosprawnych i znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną przyznania zasiłku stałego stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.s., zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby otrzymać zasiłek stały powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeśli tak się stanie, organ nie ma podstaw do wydania decyzji odmownej, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku stałego ma charakter związany. W przypadku niespełnienia chociaż jednej z powyższych przesłanek – zasiłek nie przysługuje. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wynosiło ono 542 zł (kwota ta obowiązywała od dnia 1 października 2012 r.). Natomiast za osobę całkowicie niezdolną do pracy uważa się m.in. taką, która legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 u.p.s.). Jak wynika z akt skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, niemającą nikogo na utrzymaniu i posiadającą ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przeliczeniowej 3,1195 ha. Te okoliczności były bezsporne. W sytuacji gdy wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne, dochód z niego należy ustalać zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. jako iloczyn ilości ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia, przy czym kwotę dochodu należy uwzględnić jako obowiązującą w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w sprawie niniejszej w marcu 2013 r. (wniosek strona złożyła w dniu 22 kwietnia 2013 r.). Na podstawie § 1 pkt 2 lit. "d" wymienionego rozporządzenia wynosiła ona 250 zł. To ustalenie wynika z treści art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Powyższe oznacza, że miesięczny dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego na dzień wydawania decyzji zaskarżonej wyniósł 779, 88 zł. Na dochód skarżącej, oprócz tego z gospodarstwa rolnego, składała się również kwota dodatku mieszkaniowego w wysokości 191, 70 zł, co daje łączny dochód 971, 58 zł. Przekroczone zatem zostało kryterium dochodowe wynoszące na dzień rozstrzygania 542 zł. Prawidłowo nie pomniejszono, co zarzucono w skardze, kwoty dochodu o składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wprawdzie zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. wyliczony dochód należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenie zdrowotne (określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) oraz o składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jednak, w ocenie sądu, odliczeniu podlegają jedynie wpłacone składki na ubezpieczenia społeczne czy zdrowotne. Tymczasem jak wynika z akt sprawy (oświadczenie skarżącej z dnia 29 kwietnia 2013 r., k. 14 akt adm.) skarżąca nie opłacała tych składek od IV kwartału 2011 r. W tej sytuacji (nieopłacania składek) brak jest podstaw, by o kwoty wyliczonych przez KRUS składek pomniejszać jej dochód. Nawet jednak w sytuacji przyjęcia, że przedmiotowe składki (także nieopłacane) powinny być wyliczone (takie stanowisko zaprezentował WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie I SA/Wa 2242/13 – którego fragment skarżąca przedłożyła na rozprawie), nie mogłoby to zmienić końcowej oceny o braku podstaw do przyznania skarżącej zasiłku stałego. Również bowiem i wówczas jej dochód (971, 58 zł – 122 zł = 849, 58 zł) przekraczałby kryterium ustawowe (542 zł), na co trafnie zwróciło uwagę SKO. Należy również podzielić stanowisko organu o braku wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności wydzierżawiania gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy zawartej na okres 2009 - 2019. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko NSA ze sprawy I OSK 1327/10 (wyrok z dnia 4 stycznia 2011 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA), że dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, iż każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości z 1 ha przeliczeniowego wskazanej we właściwym rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. W tych okolicznościach zaakceptować należy stanowisko organu, że skarżącej zasiłek stały nie przysługiwał, bowiem nie spełniła ona warunku niskiej dochodowości. Należy zauważyć, że skarżąca nie podejmuje żadnych działań mających poprawić jej sytuację np. nie przenosi rzeczy z wynajmowanego magazynu (za którego korzystanie opłaca czynsz) do mieszkania i nie obniża w ten sposób ponoszonych wydatków. Również umiarkowany stopień niepełnosprawności nie wyklucza skarżącej zupełnie z rynku pracy. Nawet jeśli nie jest ona w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego, to mogłaby czynić starania celem podjęcia pracy w warunkach chronionych i w ten sposób poprawić swoją sytuację materialną. O podejmowaniu takich działań brak jest jednak jakichkolwiek informacji od skarżącej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.