II SA/Bk 697/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. Ł., P. K., S. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę W dniu [...] grudnia 2015 r. E. Sp. z o.o. spółka komandytowa w G. złożyła do Urzędu Gminy G. wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji sześciu kurników (wraz z infrastrukturą towarzyszącą) do ściółkowego chowu brojlerów kurzych, o łącznej liczbie stanowisk 358.788 sztuk/cykl w miejscowości Wierzbowo w gminie G. (działka nr ewid. [...]). Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] Wójt Gminy G. określił środowiskowe uwarunkowania realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia. Ustalając środowiskowe warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia określił: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego terenu oraz innych decyzji wydawanych w następstwie prawnym (projekcie budowlanym). Nadto organ nałożył obowiązek podjęcia określonych działań, celem zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli S. F., P. K. i A. Ł., zarzucając wskazanej decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. a także przepisów prawa materialnego, tj.: art. 33 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 79 i art. 80 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Na tej podstawie wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając że odwołujący się nie są stronami toczącego się postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Organ stwierdził, że stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest niewątpliwie inwestor - podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, a także właściciele i użytkownicy wieczyści działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji, jak również właściciele działek dalej położonych, jeśli zamierzona inwestycja będzie miała wpływ na ich interesy chronione przepisami prawa, które są nierozerwalnie związane z obszarem oddziaływania planowanej inwestycji. Organ wezwał Skarżących do wskazania, na jakiej podstawie zaliczają siebie do kręgu stron postępowania oraz która nieruchomość będąca ich własnością znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. W ten sposób organ ustalił, że A. Ł. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym I obręb M., która znajduje się w odległości około 500 metrów od działki, na której będzie realizowane sporne przedsięwzięcie, S. F. jest współwłaścicielem nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...], obręb D., która znajduje się w odległości około 1200 metrów od działki inwestora zaś P. K. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej numerami geodezyjnymi [...] obręb M., która znajduje się w odległości około 1500 metrów od działki inwestora. Ponadto w pismach wskazano, że największymi uciążliwościami związanymi z funkcjonowaniem fermy drobiu będą uciążliwości odorowe oraz emitowany przez fermę hałas związany z pracą urządzeń i ruchem pojazdów. W tym stanie faktycznym organ przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2013 r., II OSK 1620/12 oraz wyroku tego Sądu z dnia 8 lipca 2014 r., II OSK 253/13, z których wynika, że zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenie amoniaku i siarkowodoru. Organ wskazał, że ze sporządzonego w sprawie Raportu wynika, że izolinia 0,6 stężeń średnich amoniaku ug/m3 (dyspoz. 45 ug/m3) obejmuje (w kierunku wsi M.) tylko część działek nr [...] i nr [...], nie zbliża się do działki nr [...] będącej własnością A. Ł., a tym bardziej do działek nr [...], znacznie oddalonych od planowanego przedsięwzięcia. Natomiast izolinia (2) maksymalnych stężeń siarkowodoru (dopuszczalna 20 u,g/m3) obejmuje część działek nr: [...] położonych w sąsiedztwie przedsięwzięcia. Nadto prognozowany poziom hałasu emitowanego do środowiska z terenu zakładu, o wartości 55dB w porze dnia i 45dB w porze nocy nie obejmuje swym zasięgiem terenów chronionych akustycznie. Poziom dźwięku 35dB w porze nocy obejmuje swym zasięgiem jedynie skrawki działek bezpośrednio przylegających do działki nr [...] tj. działek o nr : [...]. W związku z tymi ustaleniami organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie stronami postępowania są inwestor, właściciele i użytkownicy wieczyści działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji, jak również właściciele działek dalej położonych - znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Ci jednak nie złożyli odwołania. Natomiast odwołujący się S. F., P. K. i A. Ł. nie mają tytułu prawnego do działek położonych w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, a zatem nie są stronami postępowania. Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. A. Ł., S. F. i P. K. (dalej: "Skarżący") złożyli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie są oni stronami postępowania w sytuacji, gdy postępowanie dotyczy ich interesu prawnego, albowiem inwestycja, której dotyczy postępowanie będzie zakłócała korzystanie przez Skarżących z ich nieruchomości. W związku z tym Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem Skarżących, sam fakt odczuwalności na ich nieruchomościach uciążliwości odorowych oraz hałasów czyni ich stronami postępowania. Podkreślili, że ich interes prawny wywodzi się z samego istnienia immisji, a nie ich ponadnormatywności. Na potwierdzenie swoich twierdzeń Skarżący przywołali wyroki sądów administracyjnych tj. WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r., sygn. II SA/Po 514/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2012 r., sygn. II OSK 832/11., z dnia 15 maja 2013 r., sygn. II OSK 108/12, z dnia 29 września 2010 r., II OSK 1481/09. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy Skarżącym, jako właścicielom nieruchomości położonych około 500, 1200 i 1500 metrów od miejsca lokalizacji inwestycji przysługuje status strony w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Skarżący upatrują swój interes prawny w immisjach zapachowych, które sięgają ich nieruchomości, wpływając na komfort korzystania z nieruchomości a także na obniżenie ich wartości. W postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg stron takiego postępowania ustala się na zasadach ogólnych. Miarodajnym dla oceny tej kwestii jest więc przepis art. 28 k.p.a. z uwzględnieniem uregulowań ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. To zatem z tej ustawy wynikać powinien przede wszystkim interes prawny pozwalający na przyjęcie, iż określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie świadczące o jego interesie prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. Przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b omawianej ustawy stanowi o obowiązku określenia przez właściwy organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ograniczenia te są możliwe do sformułowania, gdyż do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, obejmujące obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Zatem podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślić jednak należy, że art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej pozwalającej na ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego. Może to bowiem nastąpić w związku z normą prawa materialnego (por. wyroki NSA z dnia 29 maja 2008 r. I OSK 826/07 i z dnia 9 stycznia 2008 r., I OSK 349/07 – wszystkie opublikowane na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie zatem za stronę postępowania administracyjnego (w tym przypadku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) może nastąpić w sytuacji, gdy da się ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, którego zastosowanie może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu nie tylko w zakresie prawa administracyjnego, ale również cywilnego czy też wspólnotowego. Musi więc istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma więc osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., II OSK 310/05). Przy czym musi być to norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm – norma, której treść można do końca ustalić a nie tylko wywieść z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997, nr 4, poz. 83). W przypadku wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach istnienie interesu prawnego, jak już wyżej wskazano, jest związane z występowaniem uciążliwości na nieruchomościach położonych na obszarze (lub w sąsiedztwie) planowanego przedsięwzięcia. Przymiot strony w takim postępowaniu będą mogły posiadać podmioty mające tytuł prawny do takiej nieruchomości. Konstrukcja tak rozumianego interesu prawnego opiera się na normach prawa cywilnego dotyczących przede wszystkim ochrony prawa własności. Zgodnie z art. 140 k.c., w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Bez wątpienia realizacja przedsięwzięcia, jeśli wpływa na wykonywanie prawa własności, może uzasadniać przymiot strony w postępowaniu. Interes taki bez wątpienia będzie miał każdy podmiot, którego dotyczy postępowanie, lub gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań może godzić w jego prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących mu praw. W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy organ odwoławczy prawidłowo jednak uznał, że Skarżącym nie przysługuje status strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a w związku z tym nie mogą oni skutecznie wnieść odwołania od tej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy nieruchomość Skarżącego A. Ł. znajduje się w odległości około 500 metrów od działki, na której będzie realizowana inwestycja, S. F. - w odległości około 1200 metrów od działki inwestora zaś P. K. w odległości około 1500 metrów od działki inwestora. Ani organ, ani też Sąd orzekający w sprawie nie negują istnienia negatywnego oddziaływania na nieruchomości Skarżących przedsięwzięcia w postaci zanieczyszczeń odorowych (immisje pośrednie). Jednak tego rodzaju immisje mają charakter subiektywny (są niemierzalne) i brak jest norm dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń. Zatem nie jest zasadne powoływanie się na interes prawny wynikający z ochrony własności przed immisjami pośrednimi. W konsekwencji zaś, skoro w sprawie zbadano, że w odniesieniu do działek Skarżących po uruchomieniu inwestycji nie zostaną przekroczone normy odnoszące się do stężenia amoniaku i siarkowodoru, zaś prognozowany poziom hałasu emitowanego do środowiska nie obejmuje swym zasięgiem terenów chronionych akustycznie, to działki te nie mogą być uznane za pozostające w obszarze oddziaływania inwestycji, zaś właściciele tych działek nie mogą stać się stronami postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań tej inwestycji. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.