II SA/Bk 709/18
WyrokWSA w Białymstoku2019-01-31
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca wyposażenie świetlików dachowych w urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy jest prawidłowa, jeśli nie precyzuje ona, które konkretnie świetliki i stanowiska pracy są objęte nakazem?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone z powodu nieprecyzyjnego określenia zakresu nałożonego obowiązku. Nakaz zobowiązujący do wyposażenia świetlików dachowych w urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych musi być sformułowany jasno i precyzyjnie, aby nadawał się do wykonania dobrowolnego lub przymusowego, co nie zostało spełnione w niniejszej sprawie. Brak precyzji uniemożliwia również kontrolę sądową.Stan faktyczny
Spółka B. C. SA została zobowiązana decyzją Państwowej Inspekcji Pracy do wyposażenia świetlików dachowych w hali produkcyjnej i odlewni w urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy. Spółka odwołała się, argumentując m.in. że hala została wybudowana zgodnie z przepisami, a problem nadmiernego nasłonecznienia występuje tylko w określonych miesiącach. Organ odwoławczy utrzymał nakaz w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym nieprecyzyjne określenie zakresu obowiązku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej punktu 2 i zasądził od Państwowej Inspekcji Pracy na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. C. SA w B. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wyposażenia świetlików dachowych w urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. z dnia [...] lipca 2018 roku numer [...] w części, tj. w zakresie punktu 2; 2. zasądza od Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w B. na rzecz skarżącego B. SA w B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] Okręgowy Inspektor Pracy w B. utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 nakazu, tj. zobowiązania "B." Spółki akcyjnej w B. (dalej: Spółka, skarżąca) do wyposażenia świetlików dachowych zlokalizowanych w pomieszczeniu hali produkcyjnej oraz odlewni, przez które dochodzi do nadmiernej emisji promieni słonecznych na stanowiska pracy w zakładzie Spółki – w urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy. Jako podstawę prawną nakazu organ pierwszej instancji wskazał art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (dalej: ustawa o PIP), art. 207 § 2 pkt 1 i art. 214 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dalej: K.p.) oraz § 29 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dalej: rozporządzenie). Jako termin wykonania obowiązku wskazano [...] października 2018 r. Nakaz wydany przez organ pierwszej instancji nie zawiera uzasadnienia.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniach [...] czerwca 2018 r. oraz [...] lipca 2018 r. przeprowadzono w zakładzie skarżącej kontrolę, z której sporządzono protokół podpisany w dniu [...] lipca 2018 r. przez osoby reprezentujące Spółkę i Inspektora Pracy. Odnośnie dnia [...] czerwca 2018 r. w protokole kontroli znajduje się ustalenie, że stwierdzono przypadki emisji promieniowania słonecznego na stanowiska pracy przez zainstalowane świetliki dachowe. Wskazano przykładowo: świetlik pomiędzy maszynami MB1000 i VTM 1200, w hali produkcyjnej, temperatura w obrębie maszyn, przy stole - 31/8 ºC. W protokole znajduje się również stwierdzenie, że pracodawca do dnia kontroli nie zapewnił środków technicznych eliminujących nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy przez świetliki dachowe, w hali produkcyjnej oraz odlewni.
Odwołanie od nakazu organu pierwszej instancji złożyła Spółka. Wskazała, że hala produkcyjna została wybudowana i oddana do użytkowania w III kwartale 2014 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym prawem budowlanym i warunkami technicznymi obowiązującymi dla budynków, co potwierdziło oświadczenie projektanta. Obiekt był zaopiniowany przez uprawnionych specjalistów z zakresu BHP. W ocenie Spółki, biorąc pod uwagę liczbę godzin słonecznych w ciągu doby na przestrzeni lat od października 2014 r. do chwili obecnej, największe nasłonecznienie przypada na miesiące letnie maj – sierpień i jest to około 8 h w ciągu dnia. W pozostałym okresie intensywność emisji promieni słonecznych znacząco spada. Rok 2018 jest wyjątkowy jeśli chodzi o nasłonecznienie i wysoka temperatura panuje we wszystkich pomieszczeniach, zarówno posiadających świetliki jak i nieposiadających. Świetliki nie powodują promieniowania utrudniającego wykonywanie obowiązków pracowniczych, zaś w okresie jesienno – zimowym zapewniają wystarczające oświetlenie pomieszczeń i wpływają na poprawę warunków pracy. Spółka wskazała, że celem poprawy warunków pracy wyposażyła kilkanaście świetlików w klapy wentylacyjne zapewniające cyrkulację powietrza, co spowodowało dodatkowy przewiew, stąd bezpodstawne jest nakazywanie wyposażenia świetlików w dodatkowe urządzenia. Wskazała na swoją trudną sytuację finansową oraz wysoki koszt wykonania nakazu przy użyciu folii odbijającej światło (około 100 000 zł), co jednak – w jej ocenie - nie przyczyni się do poprawy warunków pracy. Nie jest również, zdaniem Spółki, uzasadnione montowanie na świetlikach innych urządzeń np. markiz, z uwagi na zapylenie.
Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy nakaz pierwszoinstancyjny w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzona kontrola wykazała przypadki emisji promieniowania słonecznego na wybrane stanowiska pracy (stanowiska obsługi maszyn i urządzeń technicznych) przez zainstalowane świetliki dachowe w hali produkcyjnej oraz odlewni, co powoduje uciążliwość w wykonywaniu pracy na tych stanowiskach. Organ wskazał na § 57 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz na § 29 ust. 3 rozporządzenia. Wyjaśnił odnośnie punktu 2 nakazu z dnia [...] lipca 2018 r. w sposób następujący, "z treści tej decyzji nie wynika obowiązek wyposażenia wszystkich świetlików pomieszczenia produkcyjnego i odlewni w urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy, lecz tych przez które dochodzi do emisji promieni słonecznych na stanowiska pracy (np. stanowiska obsługi maszyn)". Organ odwoławczy nie uznał za zasadne argumentów Spółki dotyczących krótkiego odcinka czasowego w skali roku, w którym dochodzi do nadmiernej emisji promieni słonecznych oraz argumentów dotyczących sytuacji finansowej Spółki. Wskazał na nadrzędność zapewnienia bezpieczeństwa pracowników w miejscu pracy.
Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła do sądu administracyjnego Spółka, która zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. § 29 ust. 3 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego w sytuacji, gdy organ nie ustalił przesłanki warunkującej zastosowanie tego przepisu tzn. nie ustalił, że w zakładzie Spółki ma miejsce niewłaściwe naświetlenie stanowisk pracy, gdyż przeprowadzona kontrola dotyczyła wysokości temperatur panujących w pomieszczeniach pracy oraz działań skarżącej usuwających związane z tym nieprawidłowości;
2. art. 207 § 2 pkt 1 K. p. w związku z § 30 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy to pracodawca jest uprawniony do podjęcia decyzji w jaki sposób zapewni pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy, tzn. przy użyciu jakich rozwiązań technicznych i technologicznych może zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania);
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niedokonanie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie faktu przeprowadzenia pomiaru temperatur w dniu [...] czerwca 2018 r. czyli w okresie letnim, a więc w okresie bardzo intensywnego nasłonecznienia niewystępującego w pozostałych porach roku oraz dokonanie pomiarów na trzy tygodnie przed wyposażeniem stanowisk pracy w wentylatory nadmuchowe, co świadczy o tym, że pomiary są niemiarodajne i nie odzwierciedlają rzeczywistych temperatur panujących na stanowisku pracy;
2. art. 11 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. przez niejasne sformułowanie decyzji i jej zakresu, niewyjaśnienie wątpliwości skarżącej dotyczących tego, których świetlików dachowych dotyczy obowiązek;
3. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo braku ku temu uzasadnionych podstaw.
Skarżąca wyjaśniła, że stanowiący podstawę wydania zaskarżonego nakazu przepis § 29 rozporządzenia znajduje się w rozdziale zatytułowanym "Oświetlenie", który nie dotyczy temperatur panujących na stanowiskach pracy, bowiem temperatur dotyczy § 30 znajdujący się w następnym rozdziale "Ogrzewanie i wentylacja". Podczas kontroli organ sprawdzał temperaturę panującą w pomieszczeniach pracy, dostarczanie pracownikom napojów profilaktycznych oraz wprowadzenie działań eliminujących nadmierną temperaturę na stanowiskach pracy. Nie poczynił zaś ustaleń odnośnie uciążliwości wywoływanej przez promienie słoneczne. Tymczasem skarżąca wywiązuje się z obowiązku zapewnienia właściwej temperatury na stanowiskach pracy oraz podziela stanowisko organu o konieczności zapewnienia właściwego oświetlenia na stanowiskach pracy. Nie wykazał organ, aby zapewniony system oświetlenia zagrażał bezpieczeństwu pracowników. Także jako nieuzasadnione oceniła skarżąca Spółka nakazanie wyposażenia świetlików w stosowne urządzenia w sytuacji, gdy brak jest ku temu podstawy prawnej. Wyjaśniła, że świetliki zapewniają dostateczny dopływ światła zimą, a oklejenie ich folią zniweczy ten pozytywny efekt. Zdaniem skarżącej, z literalnego brzmienia obowiązku wynika nakaz wyposażenia wszystkich świetlików w hali produkcyjnej i odlewni w stosowne urządzenia, podczas gdy organ powinien był wskazać, których stanowisk pracy to dotyczy. Także pomiary temperatury przeprowadzone w dniu [...] czerwca 2018 r. nie mogą stanowić podstawy do nałożenia obowiązku jak w nakazie, bowiem w okresie późniejszym Spółka zakupiła wentylatory obniżające temperaturę. Dokonanie zaś pomiarów w okresie letnim jest niemiarodajne, bowiem w tym czasie występuje najbardziej intensywne nasłonecznienie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że nakaz został wydany w oparciu o ocenę stanu faktycznego opisanego w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2018 r., zaś wydanie orzeczenia na podstawie § 29 ust. 3 rozporządzenia nie jest uzależnione od wystąpienia skutków nadmiernego operowania promieni słonecznych. W trakcie kontroli stwierdzono występowanie niezabezpieczonych świetlików w hali produkcyjnej oraz odlewni, przez które dochodziło do nadmiernego operowania promieni słonecznych w tych pomieszczeniach, dodatkowo zwiększającego temperaturę na stanowiskach pracy "znajdujących się bezpośrednio w ich obrębie", co wpływało negatywnie na komfort pracy. Świetliki powinny być zabezpieczone przed powodowaniem nadmiernego promieniowania słonecznego, aby promienie słoneczne nie nagrzewały nadmiernie stanowisk pracy. Jak wskazał organ odwoławczy, "Nie ma przy tym znaczenia jakie skutki wywołało nadmierne promieniowanie słoneczne. Stwierdzenie, iż powoduje ono uciążliwe nagrzewanie stanowisk pracy stanowi jedynie potwierdzenie występowania nadmiernego nasłonecznienia". Stąd też, w jego ocenie, umiejscowienie przepisu § 29 ust. 3 rozporządzenia w rozdziale zatytułowanym "Oświetlenie" nie wpływa w żaden sposób na jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem ta podstawa jest niezależna. Nadto, zdaniem organu, przepis § 29 ust. 3 rozporządzenia stanowi jeden z wyjątków samodzielnego decydowania przez pracodawcę o sposobie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Organ nie nakazał również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całkowitej eliminacji oświetlenia dziennego, zaś do skarżącej należy wybór sposobu realizacji obowiązku. Wyboru folii odbijającej promienie słoneczne dokonała skarżąca we własnym zakresie, mimo istnienia innych możliwości wykonania nakazu. Zdaniem organu, także zarzuty dotyczące nieuwzględnienia działań skarżącej chroniących pracowników przed wysoką temperaturą są niezasadne. W protokole kontroli stwierdzono liczne nieprawidłowości w działaniu zamontowanych wentylatorów, zaś ich zamontowanie nie wpłynęło na ograniczenie nadmiernej ekspozycji słonecznej na stanowiska pracy. Celowo również dokonano pomiarów temperatur w okresie letnim, bowiem w tym okresie następuje narażenie na działanie wysokich temperatur. Zdaniem organu, względy finansowe po stronie Spółki nie mogą mieć znaczenia dla oceny prawidłowości wydanej decyzji. Organ odwoławczy wskazał na s. 7 odpowiedzi na skargę, że sporny obowiązek "dotyczy jedynie świetlików przez które dochodzi do nadmiernej emisji promieniowania słonecznego na stanowiska pracy (np. stanowiska obsługi maszyn)". Wskazał również, że skarżąca nie zgłosiła żadnych uwag do protokołu kontroli.
Podczas rozprawy w dniu 31 stycznia 2019 r. pełnomocnik organu wskazał, że nakaz dotyczy wszystkich świetlików w pomieszczeniach hali produkcyjnej i odlewni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu. Zaskarżone rozstrzygnięcia są wadliwe z uwagi na nieprecyzyjnie wskazany zakres podlegającego wykonaniu obowiązku i jego podstawę faktyczną.
Zgodnie z art. 12 ustawy o PIP, w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Jako że nakaz wydawany na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o PIP, a taki w sprawie wydano, jest decyzją administracyjną, a więc jednostronnym rozstrzygnięciem organu państwowego w sprawie indywidualnej, to rozstrzygnięcie w nim zawarte powinno być sformułowane w taki sposób, aby nadawało się do wykonania dobrowolnego lub wykonania przymusowego w trybie egzekucyjnym. Nałożony obowiązek powinien więc być jasny, precyzyjny, niedający pola do różnorodnych interpretacji. Tego warunku w sprawie niniejszej nie spełniono.
Podstawą prawną nałożonego obowiązku jest w szczególności przepis § 29 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią, okna i świetliki powinny być wyposażone w odpowiednie urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy. Jak trafnie zauważyła Spółka, przepis ten jest umieszczony w rozdziale 2 rozporządzenia zatytułowanym "Oświetlenie" i dotyczącym, w odróżnieniu od rozdziału 3 zatytułowanego "Ogrzewanie i wentylacja", oświetlenia pomieszczeń a nie kwestii związanych z utrzymaniem właściwej temperatury. Rację ma jednak również i organ, że nadmierne operowanie promieni słonecznych na stanowiska pracy może wywoływać podwyższoną na tych stanowiskach temperaturę. Zasady doświadczenia życiowego wskazują bowiem, że kwestia operowania promieni słonecznych może być związana z podwyższeniem temperatury, ale też może być od niej oderwana, np. w sytuacji odbicia promieni słonecznych od innej powierzchni, które nie musi wpływać na temperaturę.
W sprawie niniejszej z protokołu kontroli z dnia [...] lipca 2018 r., podpisanego przez Inspektora Pracy oraz bez zastrzeżeń przez kontrolowanego wynika, że przedmiotem kontroli była zarówno temperatura w pomieszczeniach produkcyjnych zakładu Spółki jak i emisja promieniowania słonecznego, jednak protokół zawiera w przeważającym zakresie ustalenia dotyczące temperatury. Zwłaszcza na s. 3 protokołu wskazano, że "W dniu [...].06.2018 r. stwierdzono, że przy temperaturze zewnętrznej w godzinach 12.30-13.50 o wartości około 21 ºC w pomieszczeniu głównej hali produkcyjnej (środek hali) temperatura zbadana miernikiem (Hygro - Termometrem) w wybranych punktach kształtowała się na poziomie 30,2 – 31,8 ºC. Na wydziale obrabiarek konwencjonalnych temperatura w wybranym punkcie pomiarowym (tokarka 2C63N4, nr 410-01707-3) wyniosła 29,8 ºC. Temperatura zmierzona dwoma termometrami w pomieszczeniu odlewni wyniosła 28-30,7 ºC". Na s. 4 protokołu wskazano natomiast, i jest to jedyne ustalenie w protokole odnośnie promieni słonecznych, że "Podczas kontroli, w dniu [...].06.2018 r. stwierdzono przypadki emisji promieniowania słonecznego na stanowiska pracy przez zainstalowane świetliki dachowe; przykładowo: świetlik pomiędzy maszynami MB1000 i VTM 1200, w hali produkcyjnej, temperatura w obrębie maszyn, przy stole - 31/8 ºC. Stwierdzono, że pracodawca do dnia kontroli nie zapewnił środków technicznych eliminujących nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy przez świetliki dachowe, w hali produkcyjnej oraz odlewni". Lektura powyższego fragmentu protokołu wskazuje, że organ kontrolujący łączył faktycznie operowanie promieni słonecznych z wysoką temperaturą, bowiem nie wskazał na czym nadmierne operowanie polega.
Połączenie wysokiej temperatury z operowaniem przez promienie słoneczne nie wynika natomiast w ogóle z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie ma w nim mowy o temperaturze a jest mowa wyłącznie o nadmiernym oświetleniu stanowisk pracy.
Z kolei z odpowiedzi na skargę wynika, że - zdaniem organu - treść przepisu §29 ust. 3 rozporządzenia "nie uzależnia powstania określonego w nim obowiązku od wystąpienia skutków nadmiernego operowania promieni słonecznych. Znajduje on natomiast zastosowanie w każdej sytuacji stwierdzenia nadmiernego nasłonecznienia stanowiska pracy [...] zbyt duże promieniowanie słoneczne może prowadzić do szczególnej uciążliwości w świadczeniu pracy, zwłaszcza w okresie letnim". Na następnej stronie odpowiedzi na skargę wskazano zaś, że "W toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż światło słoneczne padające na zamontowane u Skarżącej świetliki dachowe w sposób znaczący wpływa na zwiększenie temperatury panującej w obrębie stanowisk pracy [...] Trzeba zwrócić uwagę, iż narażenie pracowników na nadmierną ekspozycję na światło słoneczne może negatywnie wpływać na ich zdrowie. W związku z takimi zagrożeniami, okna i świetliki powinny być chronione przed dużym nasłonecznieniem, tak aby promienie słoneczne nie nagrzewały nadmiernie stanowisk pracy" (s. 4 odpowiedzi na skargę).
Zdaniem sądu, z powyższych wypowiedzi organu (protokół, uzasadnienie decyzji odwoławczej, odpowiedź na skargę) wynika, że organ z jednej strony uzasadnia zastosowanie przepisu § 29 ust. 3 rozporządzenia w sposób samoistny, tj. niezależny od wystąpienia skutków promieniowania (vide uzasadnienie decyzji odwoławczej), a z drugiej strony sięga do temperatury jako argumentu potwierdzającego nadmierne operowanie (vide odpowiedź na skargę). To powoduje, że decyzja organu w tym zakresie jest niejednoznaczna. Jeśli nakaz był motywowany przede wszystkim nadmiernym operowaniem promieni słonecznych (na co wskazywałoby uzasadnienie zaskarżonej decyzji i dodatkowo wskazany w nim przepis § 57 rozporządzenia o warunkach technicznych dla budynków), to organ powinien wskazać na czym to nadmierne operowanie polega (oślepienie, zaburzona widoczność lub jej brak, zmęczenie wzroku wywołane nadmierną ekspozycją na promienie słoneczne lub ich odbicie, niemożliwość korzystania ze sprzętu elektronicznego z powodu nadmiernego oświetlenia jego wyświetlacza). Tak się jednak nie stało. Mając zaś na uwadze zamieszczenie § 29 ust. 3 rozporządzenia w rozdziale "Oświetlenie" uprawniony jest wniosek, że organ – nie podając na czym to nadmierne operowanie polegało - nie wskazał podstawy faktycznej swego rozstrzygnięcia. Jeśli zaś zamiarem organu było obniżenie temperatury wywołanej ekspozycją na słońce przez świetliki, to kwestie te regulują § 30 i następne rozporządzenia (rozdział "Ogrzewanie i wentylacja"), w szczególności § 31 dotyczący zabezpieczenia przed niekontrolowaną emisją ciepła w drodze promieniowania. Trafnie skarżąca wywodzi, że umiejscowienie przepisu § 29 ust. 3 rozporządzenia wskazuje, iż głównym celem tej regulacji jest zapewnienie właściwego oświetlenia stanowisk pracy a nie regulacja temperatury w pomieszczeniach pracy.
Istotniejszą wadą zaskarżonej decyzji jest jednak jej nieprecyzyjność, również trafnie zarzucona w skardze (zarzut naruszenia art. 11 w związku z art. 77 § 1 K.p.a.). Zauważyć należy, że brzmienie punktu 2 nakazu z dnia 19 lipca 2018 r. stanowi dosłowne powtórzenie treści § 29 ust. 3 rozporządzenia, bez jego skonkretyzowania. Tymczasem regulacja ustawowa zawiera ogólnie sformułowaną normę, której stosowanie w konkretnej sytuacji wymaga doprecyzowania eliminującego możliwość dowolnej interpretacji i powstania wątpliwości co do zakresu wykonania w konkretnych warunkach. Lakoniczność orzeczonego obowiązku uniemożliwia również kontrolę przez sąd. Z akt sprawy nie wynika bowiem precyzyjnie, w jaką ilość świetlików wyposażona jest hala produkcyjna oraz odlewnia, ile jest stanowisk pracy w tych pomieszczeniach oraz ile stanowisk pracy w tym pomieszczeniach jest zagrożonych nadmiernym operowaniem promieni słonecznych i przez które świetliki. Co prawda wskazano w nakazie, że chodzi o świetliki, przez które dochodzi do nadmiernego operowania promieni słonecznych na stanowiska pracy, ale zauważyć należy, że owa "nadmierność" jest wartością ocenną, podlegającą interpretacji na miejscu, co może budzić rozbieżności między pracodawcą a kontrolującym wykonanie nakazu. Po wtóre, również na podstawie protokołu kontroli nie sposób wyprowadzić, o które dokładnie stanowiska pracy chodzi, czy umieszczone bezpośrednio pod świetlikami, czy umieszczone między nimi, czy o wszystkie. Na s. 4 protokołu wskazano przykładowo, że chodzi o świetlik pomiędzy maszynami MB1000 i VTM 1200, ale w decyzji nie sprecyzowano dokładnie wszystkich pozostałych przypadków występowania takich sytuacji. Skoro z protokołu kontroli wynika, że nadmierna emisja dotyczy nie tylko stanowisk bezpośrednio pod świetlikami, ale również stanowisk między nimi, to tym bardziej obowiązek wymaga sprecyzowania. Zwłaszcza że sam organ nie jest pewny co do zakresu nałożonego obowiązku, skoro w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę (s. 7) wyjaśnia, że obowiązek dotyczy wyłącznie tych świetlików w pomieszczeniu odlewni i produkcyjnym, przez które dochodzi do emisji promieniowania na stanowiska pracy w sposób nadmierny, zaś pełnomocnik organu na rozprawie zinterpretował nakaz jako dotyczących wszystkich świetlików w ww. pomieszczeniach.
Zauważyć także należy, że na stronie internetowej Spółki ([...]) wraz z informacją o nowo wybudowanej w 2014 r. hali znajduje się zarówno zdjęcie hali z lotu ptaka jak i film obrazujący wnętrze hali. Widać na nich dużą powierzchnię hali, znaczną ilość świetlików oraz znaczną ilość stanowisk pracy w hali. Z kolei w odwołaniu od nakazu organu pierwszej instancji Spółka wskazała, że z uwagi na znaczną wysokość hali nie występują utrudnienia w wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Organ do powyższych okoliczności w ogóle się nie odniósł, a potwierdzają one konieczność precyzyjnego wskazania sposobu wykonania obowiązku zawartego w punkcie 2 nakazu z dnia [...] lipca 2018 r. (np. poprzez wykonanie szkicu hali oraz odlewni i wskazanie precyzyjne, których świetlików i których stanowisk pracy obowiązek dotyczy). Takiego skonkretyzowania zabrakło, co czyni wydany nakaz podlegającym interpretacji z uwzględnieniem warunków na miejscu, a to prowadzi do możliwych rozbieżności odnośnie zakresu obowiązku. Jest to wadliwość naruszająca przepis art. 107 § 1 K.p.a. określający elementy strukturalne decyzji administracyjnej. Zastrzeżenia sądu odnoszą się do sposobu sformułowania rozstrzygnięcia zawartego w osnowie decyzji organu pierwszej instancji, zaakceptowanego przez organ odwoławczy poprzez zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Określenie w rozstrzygnięciu zakresu nałożonego obowiązku nie spełnia przyjętych standardów dotyczących redagowania rozstrzygnięcia, nie odpowiada warunkowi konkretyzacji i precyzyjności w określaniu przedmiotu obowiązku i jego zakresu. Rozstrzygnięcie decyzji stanowiące jej obligatoryjny element musi być zredagowane w sposób jasny i zrozumiały, niewymagający dodatkowych wyjaśnień ze strony organu, np. w trybie art. 113 K.p.a. Precyzyjne i niebudzące żadnych wątpliwości określenie nałożonego obowiązku jest konieczne również z tego względu, że organ ma obowiązek sprawdzenia wykonania obowiązku, a w razie braku dobrowolnego wykonania, decyzja podlega wykonaniu w drodze egzekucji.
Zdaniem sądu, niezasadne są argumenty skarżącej dotyczące pory roku i daty przeprowadzenia kontroli. Występowanie zagrożenia dla bezpieczeństwa i higieny pracy powinno być ocenione zwłaszcza w momencie, w którym istnieje wysokie prawdopodobieństwo jego wystąpienia, co też prawidłowo organ w sprawie niniejszej uwzględnił wybierając porę letnią jako datę kontroli. Argumenty dotyczące zakupu wentylatorów i wyposażenia hali w stosowne klapy dotyczą zaś stricte ustaleń w zakresie temperatury. W sprawie niniejszej organ powinien zaś sprecyzować, czy podstawą punktu 2 nakazu było nadmierne operowanie rozumiane jako nadmierne oświetlenie stanowisk pracy (stosownie do wskazanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie) czy również temperatura, co powinno mieć wpływ na właściwe wskazanie podstawy prawnej nakazu.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni uwagi sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Jeśli uzna to za konieczne, wyda ponownie nakaz, tym razem w sposób precyzyjny, umożliwiający jego wykonanie dobrowolne i w trybie egzekucyjnym. Wskaże organ prawidłowo podstawę prawną rozstrzygnięcia, a w jego uzasadnieniu wskaże i sprecyzuje jego podstawę faktyczną.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na koszty te składają się wpis od skargi 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł oraz opłata skarbowa 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło