II SA/Bk 714/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2006 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2005 r., Nr [...] w przedmiocie wykonania ekspertyzy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienie się wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącej I. W. kwotę 755 (siedemset pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 81 "c" ust. 2 ustawy z 7.lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia pani I. W. na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. nakładającego na I. W. obowiązek do przedłożenia w terminie, do dnia 31 maja 2005 r. ekspertyzy technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego, określającej sposób skrócenia okapu z rozbiórką deski doczołowej i rynny oraz wykonaniem obróbek blacharskich gzymsu i określenie sposobu odprowadzania wód opadowych z połaci dachu na własną posesję od strony działki skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem granicy działki, oraz uzyskania akceptacji w wymienionym zakresie przez P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, ustalając jedynie nowy termin wykonania ekspertyzy do końca lipca 2005 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Wyrokiem z dnia [...] listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny sygn. akt [...] uchylił rozstrzygnięcie decyzyjne z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadził w dniu 4 marca 2005 r. ponownie oględziny na działce nr geodezyjny [...] przy ul. G. W. [...] w B. i ustalił, ze od strony działki pana S. B. w budynku będącym własnością pani I. W. wystaje cały okap wraz z rynną od lica ściany na szerokość ok. 40 cm. Ponadto stwierdzono wykonanie 11 otworów w gzymsie w którym znajduje się deska przedłużająca połać dachu poza gzyms. Do tych przedłużonych (desek – krokwi) zamontowano deskę doczołową na której zamontowano z blachy pas tzw. podrynnowy i rynnę szerokości ok. 15 cm. Pani I. W. wniosła do projektu oględzin, że połać dachowa i okap nie zostały wydłużone w kierunku działki pana S. B. od czasu zakupu budynku, a dowodem w tej sprawie są pozostawione stare obróbki blacharskie. Z analizy akt sprawy i dokonanych oględzin organ I instancji stwierdził jednoznacznie, że połacie dachu zostały wydłużone. W oparciu o zebrany materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. na podstawie art. 81 "c" ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane nałożył postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] na panią I. W. obowiązek do przedłożenia w terminie od dnia 31 maja 2005 r. ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego, określającej sposób skrócenia okapu z rozbiórką deski doczołowej i rynny oraz wykonaniem obróbek blacharskich gzymsu, sposobu odprowadzania wód opadowych z połaci dachu na własną posesję od strony działki nr [...] ze szczególnym uwzględnieniem granicy działki. Organ II instancji rozpatrując zażalenie zważył, co następuje: Organy nadzoru budowlanego dokonywały prawidłowej kwalifikacji prawnej sprawy rozpatrując ją przy zastosowaniu procedury przewidzianej art. 50 – 51 prawa budowlanego. Procedura ta ma zastosowanie, między innymi do robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia dokonanego z naruszeniem art. 30 ust. 1 prawa budowlanego tj. również do robót wykonanych w oparciu o zgłoszenie w sytuacji, gdy w rzeczywistości wymagały one pozwolenia na budowę. Sporne roboty budowlane to roboty remontowe, które od początku wymagały uzyskania przez inwestorkę pozwolenia na budowę, albowiem dotyczyły obiektu zaliczonego do zabytków. Nie ulega wątpliwości, iż nieruchomość pani I. W. o nr geodezyjnym [...] zabudowana budynkiem biurowym położona jest w części miejscowości wpisanej do rejestru zabytków decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 1977 r. Z art. 36 ust 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wprost wynika, iż prowadzenie prac konserwatorskich, restauracyjnych lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru bądź robót budowlanych w otoczeniu zabytków, wymaga pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Od jego zezwolenia uzależnione jest zatem prowadzenie wszelkich prac i robót budowlanych w otoczeniu zabytku i wymaga pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Jak z powyższego wynika, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. analizując ponownie sprawę dotyczącą robót remontowych w budynku biurowym na działce nr [...] w B. zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia [...] listopada 2004 r. Podczas prowadzonego ponownie postępowania administracyjnego w dniu 31 maja 2004 r. uległy zmianie przepisy ustawy – Prawo budowlane w zakresie art. 50 i 51 regulujących tryb postępowania w stosunku do robót wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W celu doprowadzenia wykonanych przedmiotowych robót remontowych do stanu zgodnego z prawem zobowiązano inwestorkę do wykonania przez rzeczoznawcę budowlanego ekspertyzy, w zakresie określenia sposobu skrócenia okapu z rozbiórką deski doczołowej i rynny oraz wykonaniem obróbek blacharskich gzymsu i określeniem sposobu odprowadzenia wód opadowych z połaci dachu na własną posesję od strony działki skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem granicy działki. Jednocześnie nałożono obowiązek akceptacji wykonanej ekspertyzy z P. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Białymstoku. Zdaniem organu I instancji, jak i II instancji, pani I. W. wykonała roboty budowlane, z naruszeniem prawnie chronionych ważnych interesów osób trzecich i żądanie skarżącego o doprowadzenie ich do zgodności z prawem musi być uwzględnione. Stąd organ I instancji wystąpił z nałożonym obowiązkiem jedynie w celu wykonania określonych czynności, w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy podziela stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. o konieczności nałożenia na panią I. W. obowiązku określonego w sentencji niniejszej decyzji. Jednocześnie zmienił termin jego wykonania, stwierdzając iż w chwili obecnej niemożliwe jest zachowanie terminu "do 31 maja 2005 r." Ustalenie nowego terminu – do końca lipca 2005 r. – pozwoli zarówno na przedłożenie ekspertyzy technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego, jak i uzyskanie akceptacji P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w zażaleniu z dnia 13 kwietnia 2005 r. pani I. W. odnośnie wydania postanowienia a nie decyzji wyjaśniono, że z treści art. 81 "c" ust. 2 wynika jednoznacznie, ze organ nakłada w formie postanowienia obowiązek przedłożenia oceny a nie w formie decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pani I. W. wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego oraz postanowienia organu I instancji. Zaskarżonym postanowieniem oraz organom, które je wydały Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 81 "c" ust. 2 prawa budowlanego, oraz przepisów postępowania administracyjnego. Skarżąca podnosi, iż organy nadzoru budowlanego mają inny, od Skarżącej, pogląd co do stanu faktycznego. Zdaniem organów nastąpiło wydłużenie okapu, Skarżącej – nie. Poglądy organów są sprzeczne przy tym z oczywistymi faktami (nadal istnieją na budynku stare obróbki blacharskie), które można w każdej chwili naocznie sprawdzić oraz z materiałem dowodowym, w tym znajdującym się w aktach sprawy [...]. Co do naruszeń prawa, oczywiste jest – zdaniem Skarżącej - naruszenie art. 81 "c" ust. 2 prawa budowlanego. Ekspertyza, o której mowa w postanowieniach, nie służy przecież rozstrzygnięciu uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, ani robót budowlanych, ani stanu technicznego obiektu. Charakter naruszenia prawa materialnego powoduje, że w istocie postanowienia wydane zostały bez żadnej podstawy, a zatem organy przy wydaniu ich naruszyły Konstytucję oraz zasady ogólne Kpa (art. 6, 7 i 8). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 81 "c" ust. 2 prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu inwestycyjnego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, postanowienie nadzoru budowlanego, nakładające obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, ma charakter dowodowy (wyrok NSA z 5.12.2000 r., Sygn. akt II SA/Gd 1425/98, ONSA 2002, nr 2 poz. 71). Ekspertyza ma zatem charakter opinii biegłego; środka dowodowego, który poprzez zasięgnięcie wiedzy fachowej rzeczoznawcy ma pomóc organowi w wyjaśnieniu kwestii wątpliwej lub spornej. W niniejszej sprawie organ nałożył na panią I. W. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej określającej m.in. sposób skrócenia okapu z rozbiórką deski czołowej i rynny oraz wykonaniem obróbek blacharskich gzymsu. A zatem ekspertyza ma przedstawić sposób wykonania pewnych czynności co do nakazania, których istnieje spór pomiędzy organem, a stroną. Organ twierdzi, że nastąpiło wydłużenie okapu, skarżąca zaś jest zdania odmiennego. W takiej sytuacji, organ mógł nałożyć obowiązek dostarczenia ekspertyzy co do stanu technicznego dachu (okap wydłużony, czy nie). Natomiast organ rozstrzygał już tą kwestię samodzielnie, i zażądał ekspertyzy co do sposobu skrócenia okapu z rozbiórką deski czołowej i rynny. Taka ekspertyza z pewnością nie pełni funkcji środka dowodowego i wątpliwa jest możliwość żądania dostarczenia takiej ekspertyzy na podstawie przepisu art. 81 "c" ust. 2 prawa budowlanego. Na Skarżącą nałożono także obowiązek, aby ekspertyza sporządzona przez rzeczoznawcę zawierała także "zakres zmian i przeróbek uzgodniony z P. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w B". Nałożenie takiego obowiązku rodzi wątpliwości co do jego wykonalności. Wątpliwości te uzasadnia treść pisma P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, adresowanego do pani I. W., w którym Konserwator uzasadnia, że "WKZ podejmuje działania jedynie w odniesieniu do zabytków wpisanych do rejestru indywidualną decyzją" (pisma z 21 czerwca 2005 r.). Konserwator przypomina, że wypowiedział się już co do projektu budowlanego – wykonawczego przebudowy z rozbudową budynku biurowego po byłej siedzibie Urzędu Gminy w B. W konsekwencji stwierdzić należy, iż nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 81 "c" ust. 2 prawa budowlanego, które to naruszenie miało – zdaniem Sądu – wpływ na wynik sprawy, albowiem organ określając przedmiot ekspertyzy milcząco przesądził o fakcie, iż roboty budowlane doprowadziły do wydłużenia okapu. Dlatego też Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).