II SA/Bk 716/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze S. postanowieniem z dnia [...] lipca 2013r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy S. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiające wydania E. A. zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym matki W. K. K., położonym we wsi K. gm. S. Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Podaniem z dnia [...] marca 2013 r. E. A., powołując się na przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwróciła się do Wójta Gminy S. z wnioskiem o wydanie dokumentu potwierdzającego jej pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, tj. W. i T. K., zamieszkałych w miejscowości K. nr [...], poczta S., w okresie od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 2003 r. w charakterze domownika. Uzasadniając złożony wniosek wnioskodawczyni podniosła, że 16 rok życia ukończyła w dniu [...] lipca 1998 r. oraz że od urodzenia do dnia [...] września 2003 r. mieszkała razem z rodzicami we wsi K. Poinformowała, że w tym czasie rodzice prowadzili własne gospodarstwo rolne, w którym wnioskodawczyni pracowała razem z rodzicami do dnia [...] września 2003 r. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] Wójt Gminy S. poinformował wnioskodawczynię, że Urząd Gminy S. nie dysponuje właściwymi dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy E. A. w indywidualnym gospodarstwie rolnym jej rodziców, w okresie od [...] lipca 1998 r. do [...] września 2003 r. Dodał, że w rejestrze mieszkańców Gminy S. jest zapis o posiadaniu gospodarstwa rolnego przez rodziców wnioskodawczyni i o jej zamieszkiwaniu we wsi K. Ponadto pouczył autorkę wniosku, że okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców może jedynie udowodnić zeznaniami co najmniej dwóch świadków, stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W odpowiedzi na powyższe pismo wnioskodawczyni podaniem z dnia [...] czerwca 2013 r. zawnioskowała o wydanie zaświadczenia stwierdzającego jej pracę w gospodarstwie rolnym rodziców, tj. W. i T. K. zam. K. [...] od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 2003 r. w charakterze domownika. Do podania wnioskodawczyni dołączyła zeznania dwóch tj. M. P. i T. J. - celem udowodnienia okresu swojej pracy w gospodarstwie rolnym. Wójt Gminy S. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 219 kpa w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, odmówił wydania E. A. zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym matki W. K. K., położonym we wsi K. gm. S. o pow. 19,2446 ha. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ stwierdził, że nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła E. A. Przyznała, że organ I instancji informował ją wcześniej o braku dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia, tym niemniej uznała, że okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców udowodniła zeznaniami dwóch świadków, które dołączyła do swojego pisma skierowanego w dniu [...] czerwca 2013 r. do organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] lipca 2013r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że podstawą materialnoprawną rozpatrywanej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, póz. 310). Powołując się z kolei na art. 3 ust.1 tej ustawy Kolegium wyjaśniło, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia, zawiadamia osobę zainteresowaną o tym na piśmie (ust.2), a okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo (ust. 3). Dalej organ powołał się na art. 217 § 1 i § 2 kpa wyjaśniając, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie w dwóch przypadkach: 1) jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Odnosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpatrywanej sprawy organ II instancji stwierdził, że Urząd Gminy w S. nie dysponował dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia żądanego przez wnioskodawcę, stąd też zaskarżone postanowienie odpowiada prawa. Jak podkreśliło bowiem SKO, od stycznia 1991 roku do chwili obecnej, a więc w okresie objętym wnioskiem, danymi dotyczącymi domowników w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin dysponuje właściwa placówka terenowa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, która utworzona została nową ustawą ubezpieczeniową i która, w myśl art. 42 tej ustawy, prowadzi ewidencję okresów podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek za każdego ubezpieczonego. Skoro zatem wnioskodawczyni w okresie wskazanym we wniosku wszczynającym niniejszą sprawę nie była posiadaczem nieruchomości lecz domownikiem rolnika, to podstawą do wydania zaświadczenia nie może też być ewidencja podatkowa nieruchomości, jaką Wójt Gminy S. będący, organem podatkowym, prowadzi od 1 stycznia 2005 r. na podstawie art. 7a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, póz. 613 ze zm.) i na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości (Dz. U. Nr 107, póz. 1138). Z tej samej przyczyny dla pozytywnego rozpatrzenia niniejszej sprawy pomocnymi nie mogą też być dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, którą do końca 1989 roku prowadziły gminy (starostowie przejęli te kompetencje z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 lipca 1989 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa Dz. U. Nr 106, póz. 668). Jedynym zaś rejestrem, jakim dysponuje Urząd Gminy S., zawierającym zapisy odnoszące się do żądania wnioskodawczyni, jest rejestr mieszkańców Gminy S., z którego wynika, że pani A. zamieszkiwała we wsi K., w której jej rodzice prowadzą gospodarstwo rolne. Podsumowując Kolegium za zasadne uznało odmowę wydania E. A. zaświadczenia o żądanej przez nią treści. W ocenie organu prawidłowości takiego stanowiska nie podważa argument wskazany w zażaleniu, a dotyczący udowodnienia pracy w gospodarstwie zeznaniami dwóch świadków. Zeznania świadków, o jakich mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, skarżąca winna bowiem przedłożyć podmiotowi (organowi), który wymaga udowodnienia jej pracy w gospodarstwie rolnym matki, a nie Wójtowi Gminy S. Zaświadczenie, o jakim mowa w art. 217 K.p.a.,organ administracji publicznej może wydać jedynie w oparciu o dane (ewidencje, rejestry), którymi sam dysponuje, a nie w oparciu o oświadczenia innych osób. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyła E. A., wnosząc o jego uchylenie w całości. W ocenie skarżącej organ II instancji nie powołał podstawy prawnej do stwierdzenia, że zaświadczenie może być wydane jedynie w oparciu o dane, którymi organ sam dysponuje, a nie w oparciu o oświadczenia innych osób. Tym bardziej, że powołany art. 217 kpa nie odkreśla wymogów w tym zakresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontrolowanego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia była odmowa wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym matki W. K. K., położonym we wsi K., gm. S., w okresie od [...] lipca 1998r. do [...] września 2003r. Odmowę wydania zaświadczenia organ uzasadnił brakiem dokumentów potwierdzających żądaną treść zaświadczenia. Zgodnie z treścią art. 217 §1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa) organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli (§ 2): 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jak wynika z powyższych przepisów wydanie zaświadczenia ma na celu urzędowe potwierdzenie stanu faktycznego lub prawnego, istniejącego w dniu jego wydania. Przepis art. 217 § 2 kpa konkretyzuje dwa przypadki, w których właściwy organ administracji państwowej zobowiązany jest do wydania zaświadczenia, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymagany jest przez przepis prawa lub, gdy o jego wydanie ubiega się osoba ze względu na jej interes prawny. Na podstawie art. 218 § 1 kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przed wydaniem zaświadczenia organ administracji publicznej może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2). Ze sformułowania przepisu art. 218 § 1 kpa wynika, że organ administracyjny obowiązany jest do potwierdzenia faktów albo stanu prawnego tylko, jeżeli wynikają one z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W sytuacji zaś, gdy fakty te lub stan prawny, których potwierdzenia domaga się wnioskodawca, nie są w posiadaniu organu, do którego wniesiono podanie lub nie pozwalają one wydać wnioskodawcy zaświadczenia o żądanej przez niego treści, organ winien odmówić wydania zaświadczenia. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, w myśl art. 219 kpa. Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądowym, które zgodnie przyjmuje, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie jest odzwierciedleniem tego, co zawarte jest w źródłach (rejestrach, ewidencji, danych), na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Zatem w sytuacji, gdy wnioskujący o wydanie zaświadczenia żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie wynikają z ewidencji i rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu organu, organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści (tak m.in. NSA w wyroku z 20 stycznia 2006 r., I FSK 528/05, WSA w Gliwicach z 27 listopada 2013r. I SA/Gl 151/13, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 marca 2006 r., I SA/Wa 1356/04, WSA w Lublinie w wyroku z dnia 2 października 2012 r., I SA/Lu 488/12 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że odmowę wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, położonym w miejscowości K. nr [...], poczta S., w okresie od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 2003 r. w charakterze domownika, organ motywował właśnie faktem, że dane niezbędne do wydania zaświadczenia nie znajdują się w jego dyspozycji. Stanowisko to, w ocenie Sądu, jest prawidłowe. Jak wynika, bowiem z prawidłowo powołanych przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. nr 24, poz. 133 ze zm.) i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. (t.j. Dz. U. z 1988 r. nr 2, poz. 10 ze zm.), rejestr o domownikach w rozumieniu powyższej ustawy, Urząd Gminy w S. prowadził do końca 1990 roku. Ewidencja ta obejmowała rolników i domowników, a więc według definicji zawartej w art. 2 pkt 2 powyższej ustawy - członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowemu ubezpieczeniu na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła ich główne źródło utrzymania. Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników zniesiony został jednak z dniem l ucznia 1991 roku, co wynika z art. 112 ust. l ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, póz. 291 ze zm.), która zastąpiła ustawę ubezpieczeniową z 1982 roku. Zatem, jak prawidłowo wywiódł organ, od 1 stycznia 1991 r. do chwili obecnej, a więc również w okresie objętym wnioskiem skarżącej, danymi dotyczącymi domowników dysponuje wyłącznie właściwa placówka terenowa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, która utworzona została nową ustawą ubezpieczeniową, i która w myśl art. 42 tej ustawy, prowadzi ewidencję okresów podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek za każdego ubezpieczonego. Osoba zainteresowana ma zaś prawo wglądu do ewidencji w zakresie dotyczącym jej spraw oraz zgłaszania uwag i zastrzeżeń. W konsekwencji przyjąć należy, że skoro od 1 stycznia 1991 r. ewidencja okresów podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek przeszła w gestię Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, to Urząd Gminy w S., wbrew temu co wywodzi skarżąca, utracił właściwość w tym zakresie i nie dysponuje aktualnie danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą. To zaś stanowiło podstawę odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, o czym prawidłowo orzekły organy administracji. Oceny tej nie może zmienić podnoszona przez skarżącą okoliczność udowodnienia pracy w gospodarstwie rolnym swoich rodziców zeznaniami dwóch świadków. Zeznania świadków, o jakich mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, skarżąca powinna, bowiem przedłożyć, jak słusznie podkreśliło SKO w zaskarżonej decyzji, podmiotowi, który wymaga udowodnienia jej pracy w gospodarstwie rolnym matki, a nie organowi I instancji. Zaświadczenie zaś, o jakim mowa w art. 217 kpa, organ administracji publicznej może wydać jedynie w oparciu o dane (ewidencje, rejestry), którymi sam dysponuje, a nie w oparciu o oświadczenia innych osób. Konkludując, skoro organ pierwszej instancji bezsprzecznie nie był właściwy do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą, w niniejszej sprawie nie mogło zapaść inne rozstrzygnięcie niż odmowa wydania takiego zaświadczenia. Wobec powyższego, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym - na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), orzeczono w sentencji wyroku.