II SA/Bk 720/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. i R. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia opinii technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących kwotę 409,80 (słownie: czterysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] nakładające na M. K. i R. K. – współwłaścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. B. w B. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 15 września 2009 r. opinii technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane w zakresie prawidłowości utrzymania tarasu przynależnego do w/w lokalu w należytym stanie technicznym wraz ze wskazaniem ewentualnych nieprawidłowości w jego użytkowaniu. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: Pismem z dnia 27 lutego 2009 r. A. W. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie ciągłego występowania zacieków w mieszkaniu nr [...] przy ulicy B. w B. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], nałożył na M. K. i R. K. – współwłaścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. B. w B. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 15 września 2009 r. opinii technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane w zakresie prawidłowości utrzymania tarasu przynależnego do w/w lokalu w należytym stanie technicznym wraz ze wskazaniem ewentualnych nieprawidłowości w jego użytkowaniu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż powstawanie zacieków oraz zalewanie mieszkania wnioskodawczyni może być spowodowane nienależytym stanem technicznym obiektu bądź też niewłaściwym sposobem użytkowania położonego powyżej tarasu przynależnego do mieszkania nr [...] stanowiącego współwłasność M. K. i R. K. W tej sytuacji organ korzystając z dyspozycji art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na właścicieli mieszkania nr [...] w budynku przy ul. B. w B. obowiązek dostarczenia opinii technicznej dotyczącej nieprawidłowości utrzymania przedmiotowego tarasu. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli M. i R. K. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zaciekanie w mieszkaniu A. W. może występować z dwóch przyczyn: niewłaściwego użytkowania tarasu lub też nienależytego stanu technicznego obiektu. Dlatego też zasadne było uzyskanie opinii technicznej w zakresie prawidłowości utrzymania tarasu przynależnego do mieszkania nr [...] w należytym stanie technicznym. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy taras przynależny jest do mieszkania nr [...], nakazano właścicielom tego mieszkania dostarczenia oceny technicznej, dotyczącej jedynie użytkowania tarasu, a nie stanu jego części konstrukcyjnych, biorąc pod uwagę, że części konstrukcyjne budynku (w tym również tarasów) są własnością wspólnoty mieszkaniowej. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnieśli M. K. i R. K. Zarzucili oni zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego jak i postępowania, tj.: 1. art. 6 kpa poprzez wydanie w stosunku do skarżących postanowienia nie znajdującego oparcia w obowiązujących przepisach prawa, 2. art. 124 kpa poprzez wydanie orzeczenia pozbawionego podstaw prawnych, 3. art. 28 kpa poprzez bezzasadne uznanie, iż stroną postępowania, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieprawidłowości użytkowania tarasu będącego własnością Wspólnoty Mieszkaniowej i znajdującego się w zarządzie Wspólnoty Mieszkaniowej, są współwłaściciele mieszkania nr [...] położonego w B., w budynku mieszkalnym przy ul. B., podczas gdy brak jest zarówno obowiązku, jak i interesu prawnego Skarżących w niniejszym postępowaniu, 4. art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż Skarżący są zobowiązani do wykonania obowiązku wskazanego w tym postanowieniu, podczas gdy zgodnie z przywołanym przepisem obowiązek wykazania takich okoliczności spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego, bowiem to oni zobowiązani są utrzymać i użytkować obiekt budowlany w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać ten obiekt w należytym stanie technicznym i estetycznym (art. 5 ust. 2 Pr. Budowlanego), 5. art. 81 c ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na skarżących w oparciu o przywołany przepis obowiązku przedstawienia opinii technicznej, podczas gdy zgodnie z tym przepisem organ nadzoru może żądać dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego, a także dokumentów świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym jedynie od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Ponadto Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych organu nadzoru budowlanego skutkujący niewłaściwym oznaczeniem strony postępowania, tj. M. K. o R. K., podczas gdy nie będąc ani właścicielami, ani zarządcami tarasu przynależnego do mieszkania nr [...], położonego w wielorodzinnym budynku mieszkalnym przy ul. B. w B. Powołując się na powyższe Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności skarżonego postanowienia ewentualnie o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania związanych z wniesieniem niniejszej skargi. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu mających wpływ na wynik sprawy Sąd uchyla zaskarżony akt (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy). Skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało uznać za zasadną, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), zgodnie z którym organy administracji architektoniczno- budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, których koszty ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Zauważyć należy, iż przytoczony przepis kompetencyjny (art. 81c), umieszczony wśród przepisów rozdziału 8 ustawy - Prawo budowlane, określających podział zadań między organami administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego oraz zakres ich kompetencji, określa uprawnienie organów nadzoru budowlanego do żądania od określonych w nim podmiotów przedstawienia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, nie stanowi sam przez się podstawy do merytorycznego rozstrzygania istoty sprawy administracyjnej, w której organ konkretyzuje dopiero sytuację prawną stron postępowania. Działania organu w tym trybie zmierzają wyłącznie do wyjaśnienia kwestii technicznych (dowodowych), których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji, postanowienie, wydane na podstawie przytoczonego przepisu, ma przede wszystkim charakter dowodowy i z uwagi na ten charakter jest bądź częścią innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w ustawie Prawo budowlanego, bądź stanowi element wyjaśniania przez właściwy organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2440/06, LEX nr 334857). W rezultacie charakter tego postanowienia powoduje, że obowiązek w nim określony nie może wykraczać poza żądanie przedłożenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. W niniejszej sprawie organ I instancji postanowieniem z dnia 22 lipca 2009 r., na podstawie art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, nałożył na Skarżących obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 15 września 2009 r. opinii technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane w zakresie prawidłowości utrzymania tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. B. w B. w należytym stanie technicznym wraz ze wskazaniem ewentualnych nieprawidłowości w jego użytkowaniu. W ocenie Sądu nałożony przez organ obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej, w zakresie wskazania ewentualnych nieprawidłowości w użytkowaniu tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego skarżących, nie mieści się w zakresie oceny technicznej lub ekspertyzy w rozumieniu art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Podkreślić bowiem trzeba, iż nawet powzięcie wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, jak i stanu robót budowlanych, a nadto, co do jakości wyrobów budowlanych, nie uzasadnia w żadnym stopniu stosowania wykładni rozszerzającej omawianego przepisu i wywiedzenia z jego treści możliwości nakładania na jego podstawie innych obowiązków niż zostały w nim określone. Postanowienie organu I instancji zapadło zatem z naruszeniem art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się z kolei do podniesionego w skardze zarzutu, iż organy nadzoru budowlanego bezpodstawnie określiły M. K. i R. K. jako zobowiązanych do dostarczenia przedmiotowej opinii technicznej, stwierdzić należy że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać w tym miejscu należy, że przepisy art. 81c ust. 2 oraz art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego ściśle określają krąg adresatów postanowienia, zaliczając do nich właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego oraz uczestników procesu budowlanego. Nie jest zatem dopuszczalne skierowanie postanowienia opartego na przepisie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego do osoby nie należącej do wymienionego wyżej kręgu podmiotów, zaś organ administracji dokonując wyboru jednego z podmiotów, do których postanowienia takie może być skierowane winien w uzasadnieniu postanowienia wybór taki uzasadnić. W ocenie Sądu, w rozpoznawanym przypadku organy obu instancji prawidłowo nałożyły obowiązek dostarczenia opinii technicznej, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, na współwłaścicieli lokalu nr [...] w budynku przy ul. B. w B. Jak wynika bowiem z akt sprawy, przedmiotowy taras służy do wyłącznego użytku właścicieli tego lokalu, co powoduje że nie wchodzi on w skład nieruchomości wspólnej i powinien być uznany za część składową lokalu skarżących. Oznacza to, że prawo własności przysługujące właścicielom lokalu nr [...], obejmuje również taras, a dokładnie jego wierzchnią warstwę wykończeniową oraz przestrzeń wykorzystywaną do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez właścicieli lokalu. W związku z powyższym, żądanie dostarczenia przez M. K. i R. K. w określonym terminie odpowiedniej oceny technicznej w zakresie prawidłowości utrzymania tarasu przynależnego do ich lokalu mieszkalnego, było w pełni uzasadnione. Mając jednak na uwadze fakt, iż organy nadzoru budowlanego naruszyły w niniejszej sprawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane w opisanym wyżej zakresie, konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).