II SA/Bk 722/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi J.K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Decyzją z dnia [...] września 2006 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta A. – p.o. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A., odmówił przyznania M.P. zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci: M.P. i K.P. Organ I instancji wskazał; iż podstawą do przyznania zasiłku rodzinnego są dochody z 2005 r. Rodzina skarżącej składająca się z trzech osób osiągnęła roczny dochód w kwocie 27.352,73 zł, co miesięcznie na jednego członka rodziny daje kwotę 759,80 zł, a tym samym wnioskodawczyni w ocenie organu I instancji nie spełnia warunków do otrzymania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci, gdyż miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę progową określoną w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jest 504,00 zł. Organ stwierdził ponadto, iż zgodnie z § 17 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. M.P. rozpoczęła pozarolniczą działalność gospodarczą od 01 lipca 2006 r. i nie wykazała za miesiące lipiec i sierpień 2006 r. żadnego dochodu, co wskazał Urząd Skarbowy w A. i organ I instancji przyjął, że osiągnięty dochód wynosi zero złotych, jednak sam fakt rozpoczęcia działalności w tym samym roku kalendarzowym i nie wyrejestrowanie jej przed złożeniem wniosku stanowi podstawę do nieuwzględnienia w obliczeniach dochodu rodziny utraty dochodu w kwocie 2.279,39 zł miesięcznie z 2005 roku. Od decyzji organu I instancji M.P. się odwołała wnosząc o uznanie dochodu utraconego ze względu na różnicę wynikającą między dochodem za 2005 r. a dochodami uzyskanymi w 2006 r. Skarżąca przedstawiając swoją sytuację zawodową i zarobkową w latach 2005-2006 wskazała, że w 2005 r. uzyskała dochód z dwóch źródeł, ale utraciła go przed złożeniem wniosku o zasiłek, gdyż [...] marca była osobą bezrobotną bez zasiłku a z działalności gospodarczej nie osiągnęła żadnego dochodu. Skarżąca ponadto podniosła, iż wątpliwe jest czy zapis o dochodzie uzyskanym oznacza sam fakt zarejestrowania działalności gospodarczej a także czy jest różnicą, jeśli chodzi o dochód między osobą bezrobotną bez zasiłku a osobą pracującą, która również nie osiągnęła dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ II instancji w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, iż zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc w tym przypadku dochód z roku 2005. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, definiującego dochód (art. 3 pkt 2), treść przepisu rozporządzenia MPS z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne odnoszącego się do sposobu obliczania dochodu (§ 15 ust. 1), treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych traktujących o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 5 ust. 4 i ust. 4 "a" oraz art. 3 pkt 23 i 24 ustawy) oraz treść tych przepisów cytowanego wyżej rozporządzenia wykonawczego, które odnoszą się do sposobu obliczenia dochodu rodziny w razie utraty bądź uzyskania dochodu (§ 17 i 18). Zaakcentowało zapis § 17 ust. 2 rozporządzenia mówiący, iż nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ze względu na treść cytowanego wyżej § 17 ust. 2 rozporządzenia, nie można, zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie skorygować ustalonego powyżej dochodu rodziny o dochód utracony. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w A. z dnia [...] października 2006 r.). M.P. była od dnia [...] września 2005 r. do [...] czerwca 2006 r. osobą bezrobotną i od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] marca 2006 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych mieści się w cytowanej wyżej definicji dochodu utraconego. Jednakże w dniu [...] czerwca 2006 r. decyzją Kierownika MOPS w A. Nr [...] została przyznana M.P. zaliczka alimentacyjna na dwoje dzieci w kwocie po 300,00 zł miesięcznie na każde z dzieci. Zdaniem Kolegium, uzyskanie prawa do zaliczki alimentacyjnej jest uzyskaniem części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych i mieści się w definicji dochodu uzyskanego zawartej w art. 3 pkt 24 lit. "e" ustawy. Zaliczka alimentacyjna, stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) jest kwotą wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Zatem w bieżącym roku kalendarzowym w rozpoznawanej sprawie nastąpiła utrata dochodu i jednocześnie uzyskanie dochodu, którego do dnia złożenia wniosku, tj. do dnia [...] sierpnia 2006 r. wnioskodawczyni nie utraciła, a w związku z tym zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony. Natomiast zgodzić się należy z odwołującą, że sam fakt zarejestrowania działalności gospodarczej nie wypełnia wskazanej wyżej definicji dochodu uzyskanego, skoro, jak wynika z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. Nr [...] z dnia [...] września 2006 r., M.P. nie osiągnęła w miesiącu lipcu i sierpniu 2006 r. dochodów. Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Kwota uprawniająca rodzinę wnioskodawczyni do zasiłku rodzinnego to 1.512,00 zł (kryterium dochodowe - 504,00 zł x 3 osoby), natomiast dochód rodziny wnioskodawczyni wynosi, jak obliczono wyżej 2.279,39 zł (roczny dochód 27.352,73 : 12 ), zatem przekracza on kwotę uprawniającą do zasiłku o 767,39 zł (2279,39 - 1512,00 = 48,34). Jest to kwota wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w bieżącym okresie zasiłkowym, który zgodnie z § 1 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. wynosi 48,00 złotych. Dlatego też, ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, niemożliwym jest przyznanie M.P. wnioskowanych świadczeń rodzinnych na jej dzieci M.P. i K.P., gdyż brak prawa do zasiłku rodzinnego powoduje także brak prawa do dodatków do tego zasiłku. Z powyższych względów decyzja organu I instancji jako zgodna z prawem, na mocy art. 138 § 1 pkt k.p.a. została utrzymała w mocy. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego M.P. podniosła zarzut rażącego naruszenia zaskarżoną decyzją art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i § 17 ust. 2 Rozporządzenia MPS z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne poprzez błędne przejęcie, że brak jest w sprawie podstaw do pomniejszenia dochodu rodziny skarżącej o dochód utracony. Zdaniem skarżącej, z momentem utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, tj. z dniem [...] marca 2006 r. spełniona została przesłanka dochodu utraconego. Nie wystąpiła przy tym przesłanka dochodu uzyskanego, albowiem z faktem zarejestrowania w dniu [...] lipca 2006 r. działalności gospodarczej nie wiązało się uzyskanie dochodu w lipcu i sierpniu 2006 r., natomiast zaliczka alimentacyjna na dzieci przyznana na okres od dnia [...] maja 2006 r. do [...] sierpnia 2006 r. nie obejmowała całości zasądzonych alimentów, gdyż te były zasądzone w kwocie po 350,00 zł miesięcznie na każde dziecko, a zaliczka alimentacyjna wyniosła po 300,00 złotych na każde dziecko. Fakt nieotrzymania części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych oznacza zgodne z art. 3 ust. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych utratę dochodu. Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów oby instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, albowiem odmowa przyznania skarżącej świadczeń rodzinnych nie naruszyła przepisów prawa. Zasady udzielania świadczeń rodzinnych określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu roczny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód (vide: art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych), natomiast w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 2, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód (vide: art. 5 ust. 4 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych). Ustawodawca art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, czym może być spowodowana utrata dochodu: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. W art. 3 pkt 24 ustawy ustawodawca wskazał natomiast, czym w rozumieniu ustawy jest uzyskanie dochodu: a) zakończeniem urlopu wypoczynkowego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznawanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej. Sposób obliczania dochodu rodziny w razie wystąpienia przesłanek utraty bądź uzyskania dochodu regulują przepisy § 17 i 18 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), przy czym przepis § 17 ust. 2 tego rozporządzenia zawiera zastrzeżenie, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przez zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że dochód rodzinny skarżącej w przeliczeniu na osobę uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w 2005 r. okazał się wyższy od kryterium ustalonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (wyniósł 759,80 zł w przeliczeniu na członka rodziny skarżącej a ustawowe kryterium dochodowe uprawniające rodzinę skarżącej do zasiłku rodzinnego, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, wynosi 504,00 zł.) Zgodzić się należy ze stawiskiem Kolegium, iż ze względu na treść § 17 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, nie można było skorygować dochodu rodziny skarżącej z 2005 r. o dochód utracony wynikający z utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 24 marca 2006 r. (fakt bezsporny). Okazało się bowiem, że w tym samym roku kalendarzowym, w którym doszło do utraty zasiłku dla bezrobotnych, została skarżącej przyznana zaliczka alimentacyjna na dwoje dzieci w kwocie po 300,00 zł miesięcznie na każde dziecko (vide: decyzja Kierownika MOPS w A. nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r.), prawa do której to zaliczki alimentacyjnej skarżąca nie utraciła do dnia złożenia wniosku, tj. do dnia [...] sierpnia 2006 r. Uzyskanie prawa do zaliczki alimentacyjnej jest równoznaczne z uzyskaniem części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych i mieści się w definicji dochodu uzyskanego zawartej w art. 3 pkt 24 lit. "e" ustawy o świadczeniach rodzinnych (zaliczka alimentacyjna jest kwotą wypłaconą na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego). W związku z tym, że wystąpiła w przypadku skarżącej sytuacja opisana zastrzeżeniem z § 17 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, nie można było pomniejszyć dochodu rodziny skarżącej o dochód utracony (nastąpiła jednoczesna utrata i uzyskanie dochodu). Wyliczenia dokonane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. są zatem prawidłowe. Zarzuty skargi skutecznie nie podważają trafności rozumowania organu. To, że przyznana w 2006 r. zaliczka alimentacyjna nie wyczerpuje całości zasądzonych alimentów nie ma znaczenia prawnego w sprawie, albowiem w roku poprzedzającym (2005 r.), rodzina skarżącej w ogóle świadczeń alimentacyjnych nie uzyskiwała. Końcowo Sąd zauważa, że – jak trafnie podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę – nawet przy uwzględnieniu żądania strony i odjęciu od dochodu rodziny osiągniętego w 2005 r. utraconego w marcu 2006 r. zasiłku dla bezrobotnych, skarżąca nie spełniłaby przesłanek do przyznania świadczeń rodzinnych, bowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósłby wtedy 585,83 zł i byłby wyższy od kwoty kryterium określonego w art. 5 ust. 1 ustawy, tj. 504,00 zł (dochód rodziny 2.279,39 zł minus utracony zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 521,90 zł = 1.757,49 zł : 3 + 583,83 zł). Dochód rodziny skarżącej przekraczałby także kwotę uprawniającą do świadczeń rodzinnych o kwotę wyższą niż najniższy zasiłek rodzinny, tj. 48,00 zł, co nie pozwalałoby na przyznanie świadczeń rodzinnych również przy zastosowaniu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w drodze wyjątku jako kontynuacja świadczeń rodzinnych). Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się zarzucanego naruszenia w sprawie przepisów prawa materialnego i dlatego skargę oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).-