II SA/Bk 725/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego - oddala skargę.- Zaskarżoną decyzją, Nr [...], wydaną w dniu [...] października 2004 roku, na podstawie art. 138 § l pkt l kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Starosty H. z dnia [...].08.2004 roku Nr [...]orzekającej o uznania z dniem 28.07.2004 za osobę bezrobotną, odmowie przyznania prawa do zasiłku, odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 29.07.2004; Wojewoda P. zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Organ I instancji decyzją z dnia [...].09.2004 orzekł o uznania J. B. z dniem 28.07.2004 roku za osobę bezrobotną, jednocześnie odmówił przyznania prawa do zasiłku oraz prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 29.07.2004 roku. Od decyzji tej zainteresowany wniósł odwołanie do Wojewody P. Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy poczynił następujące ustalenia: J. B. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w H. jako osoba bezrobotna w dniu 28.07.2004 roku składając jednocześnie wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego Organ I instancji odmówił przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego z uwagi na fakt, iż strona nie spełniała warunków z art. 37 k ustawy z dnia 14.12.1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120 poz. 1252 ze zm.) osoby, które do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych zarejestrowały się w urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia, prawa do świadczenia przedemerytalnego nabywają to prawo na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 roku. Stosownie do art. 23 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych z dniem l sierpnia 2004 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejmuje zadania związane z przyznawaniem i wypłatą świadczeń przedemerytalnych. Zatem w przypadku J. B., zdaniem organu, zastosowanie mają przepisy art.37k ust. l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie, z którym świadczenie przedemerytalne, przysługuje osobie spełniającej, określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełnia jeden z wymienionych tam warunków. Wojewoda P. zaznacza, iż J. B. został co prawda uznany za osobę bezrobotną, jednak nie spełniał warunków do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 23 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku, o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym PUP jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania łącznie przez okres conajmniej 365 dni: a)był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 54; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2, b)wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, jeżeli osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia, c)wykonywał pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, d)podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie, e) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia, f) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), będąc członkiem tej spółdzielni, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, h)był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant, i) był zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Na mocy ust. 2 tegoż artykułu do 365 dni, o których mowa w ust.1pkt 2, zalicza się również okresy: 1. zasadniczej służby wojskowej, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego absolwentów szkół wyższych, służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej oraz zasadniczej służby w obronie cywilnej i służby zastępczej; 2. urlopu wychowawczego, udzielonego na podstawie odrębnych przepisów; 3. pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, świadczenia rehabilitacyjnego oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności - okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków stanowiła kwota w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia; 4. niewymienione w ust. 1 pkt 2, za które opłacana była składka na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składki stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie; 5. okres, za który przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy (stosunku służbowego), oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Zdaniem organu, J. B. - w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień, rejestracji udokumentował okres uprawniający do zasiłku wynoszący jedynie 209 dni (okres zatrudnienia w Piekarni "[...]'" Z.Z.D. w H.). Wcześniej w okresie 14.10.2002-31.12.2003 podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu z tytułu kontynuacji ubezpieczenia, co stwierdza zaświadczenie wystawione przez ZUS Inspektorat w H. W ocenie Wojewody P., istotnym elementem w przypadku uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych poza opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne, jest jednak opłacanie składki na Fundusz Pracy, które nie były wszakże opłacane przez J. B. w okresie trwania dobrowolnego ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Zatem, okres podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu nie jest okresem uprawniającym do zasiłku w myśl przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nie spełniając warunków do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w ocenie organu, J. B. nie spełnia tym samym warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. W skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. – J. B. – domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody P. Skarżący wskazuje, iż realizując dobrowolne ubezpieczenie emerytalno - rentowe nabył uprawnienia, których mu zaskarżoną decyzją odmówiono na podstawie art. 18 ust. 7 ustawy z dn. 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 56 ust. l ustawy z dn. 14.12.1994 o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podnosi, że w spornym okresie (14.10.2002 - 31.12.2003 nie był zatrudniony, nie wykonywał pracy na podstawie umowy o pracę nakładczą, pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, nie osiągał wynagrodzenia lub dochodu, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Przy połączeniu okresu dobrowolnego ubezpieczenia emerytalno - rentowego z ostatnim okresem zatrudnienia (01.01.2004 - 27.07.2004 Piekarnia "[...]") skarżący uważa, iż spełnił przesłanki do przyznania mu praw do zasiłku dla bezrobotnych i świadczenia przedemerytalnego, bowiem w okresie 18 miesięcy przed rejestracją w PUP posiadał więcej niż 365 dni okresu zaliczanego do nabycia powyższych praw. W tych warunkach zdaniem J. B. zaskarżona decyzja kłóci się z zasadami współżycia społecznego (art. 8 kodeksu pracy) i nie korzysta z ochrony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosi o jej oddalenie powołując się na argumenty dotychczas podnoszone i wywodzone. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W B. ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne są bezsporne. W szczególności niekwestionowanym jest, że skarżący został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w H. w dniu 28 lipca 2004 roku; że w okresie 14.10.2002-31.12.2003 podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu z tytułu kontynuacji ubezpieczenia, w którym to okresie były odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne, nie była natomiast odprowadzana składka na Fundusz Pracy; że w okresie 01.07.2004-27.07.2004 skarżący pracował w piekarni "[...]" w H. W realiach niniejszej sprawy w zasadzie jedynym zagadnieniem spornym, od którego zależało ustalenie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, warunkującego również prawo do świadczenia przedemerytalnego, było to czy okres, w którym skarżący J. B. podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu z tytułu kontynuacji ubezpieczenia, może być zakwalifikowany jako jeden z okresów, uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych, w rozumieniu art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (zwanej dalej "ustawą" (tj. Dz. U z 2003, Nr 58 poz. 514, ze zm.). Mówiąc jeszcze inaczej, centralne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy osobie, która nie pracowała, lecz opłacała składki z racji kontynuacji ubezpieczenia(dobrowolne ubezpieczenie społeczne emerytalno – rentowe), nie opłacając jednocześnie przez ten okres składek na Fundusz Pracy, okres ten może być wliczony do czasookresu o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Dokładna analiza powołanych przepisów ustawy, przynosi na wyżej postawione pytanie odpowiedź negatywną. Podkreślić należy, iż konstrukcja prawna zasiłków dla bezrobotnych wsparta jest na dwóch podstawach: a) merytorycznej, co oznacza wykonywanie łącznie przez okres co najmniej 365 dni zatrudnienia i osiąganie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego jest obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, lub spełnienie warunków określonych w art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. b, c, d, e, f, h,i; b) czasowej, gdyż wymienione w pkt a/ przesłanki merytoryczne są spełnione w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Do podstaw merytorycznych, to jest do 365 dni, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2, zalicza, się również okresy wymienione w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 3, 4, 5 oraz w ust. 4 i 4a. Przykładowo biorąc, są to okresy: zasadniczej służby wojskowej, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego absolwentów szkół wyższych, służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej oraz zasadniczej służby w obronie cywilnej i służby zastępczej, a także urlopu wychowawczego, udzielonego na podstawie odrębnych przepisów. Z mocy art. 23 ust. 2 pkt 4 tej ustawy do 365 dni zalicza się również okresy "niewymienione w ust. 1 pkt 2, za które opłacana była składka na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składki stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie". Tak więc odnosząc powyższe rozwiązania prawne do realiów rozpatrywanej sprawy, należy uznać , iż warunkiem sine qua non dla nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, które jest również przesłanką do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, jest jednoczesne opłacanie składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Artykuł 53 w ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy określa, kto i za kogo opłaca obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, wskazując także w pkt 3, że opłacają je także inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyjątkiem osób duchownych, osób pobierających na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłek stały lub gwarantowany zasiłek okresowy i osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, a także żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej, osób odbywających zastępcze formy służby wojskowej, osób przebywających na urlopach wychowawczych oraz pobierających zasiłek macierzyński. Zauważyć należy, iż w katalogu tak wymienionych osób zwolnionych z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy z art. 53 w ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy nie umieszczono osób opłacających składki na dobrowolne ubezpieczenie emerytalno – rentowe. Nadto godzi się podkreślić, iż nawet zwolnienie przez ustawodawcę ściśle określonych kręgów osób od obowiązku opłacania składki na Fundusz Pracy nie oznacza, że osoby te - jeśli legitymują się opłaconą składką na ubezpieczenie społeczne - nabywają prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., nawet ustawowe zwolnienie z obowiązku opłacania składki na Fundusz Pracy daje tylko wtedy uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych, gdy ustawodawca wyraźnie takie uprawnienie przyznał. (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2003 roku, sygnatura akt II SA 3608/02, opubl. ONSA 2004/1/34). Dla przykładu podnieść należy, iż z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy zwolniono: żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej, osoby odbywające zastępcze formy służby wojskowej, osoby przebywające na urlopach wychowawczych oraz pobierające zasiłek macierzyński. Do 365 dni, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 analizowanej ustawy, zalicza się jednak okresy: zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego absolwentów szkół wyższych, służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej oraz zasadniczej służby wojskowej w obronie cywilnej i służby zastępczej oraz okresy urlopu wychowawczego (art. 23 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Nadto zauważyć należy, iż z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy zwolnione są między innymi osoby duchowne i osoby pobierające na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłek stały i gwarantowany zasiłek okresowy. Mimo tego zwolnienia i mimo opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, jak to trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 lutego 2003 roku (sygnatura akt II SA 3608/02, opubl. ONSA 2004/1/34) osoby te nie mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych, Takiego prawa nie przyznał im bowiem polski ustawodawca. Dla potwierdzenia trafności rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., pragnie przytoczyć jeszcze jedno zapatrywanie prawne , wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 czerwca 1998 roku (sygnatura akt II SA 475/98, opubl w bazie orzecznictwa LEX pod nr 41861), którego celność i trafność podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie. Zgodnie z nim: "Przepis art. 23 ustawy z 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi kompletną regulację kwestii okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych, wraz z okresami zaliczalnymi do tego okresu (art. 23 ust. 2 pkt 1-4 ustawy), a podstawowym kryterium uznania takiego okresu za zaliczany do okresu uprawniającego do zasiłku jest opłacanie składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy (art. 23 ust. 2 pkt 4 ustawy)". Wobec stwierdzenia niezasadności zarzutów skargi podlega ona oddaleniu – zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm).