II SA/Bk 728/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2016 r. sprzeciwu M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 sierpnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego; M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1017 zł. W skład majątku M. W. wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz nieruchomość o powierzchni 1,13 ha. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Ponadto ma zadłużenie w banku na kwotę ponad 100.000 zł, a jego utrzymanie wynosi około 1.000 – 1.500 zł. W sprawie niniejszej jest to już drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 4 lutego 2016 r. M. W. oświadczył, że miesięczne wydatki skarżącego związane z utrzymaniem domu oraz jego bieżącym utrzymaniem wynoszą około 915 zł i składają się na nie: opłata za energię elektryczną – 280 zł, opłata za gaz średnio zimą – 500 zł, podatek od nieruchomości – 43 zł, opłata za telefon, Internet i TV – 91,98 zł. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Ł., rok prod. 1990. Skarżący ponownie wskazał, iż ogólna kwota kredytu wynosi około 100.000 zł i przeznaczana jest na spłatę poprzednich kredytów oraz kart kredytowych, bieżące utrzymanie oraz pomoc córce studentce. Na codzienne utrzymanie, w tym leczenie skarżący wydaje kwotę około 300 – 500 zł. W bieżącym regulowaniu rachunków pomaga mu pracujący syn. Wnioskodawca obecnie nie uzyskał żadnego dochodu z tytułu dodatkowej pracy (pisanie pism procesowych) (k. 24-25). Przy rozpoznaniu poprzedniego wniosku do akt sprawy M. W. dołączył: harmonogram spłat kredytu na kwotę 111.421,39 zł, gdzie miesięczna rata w marcu 2016 r. wynosiła 1.679,52 zł (k. 26-27); fakturę za gaz i energię elektryczną (k. 28-29); harmonogram spłat kredytu na kwotę 18.725 zł, gdzie miesięczna rata w marcu 2016 r. wynosiła 397,85 zł (k. 30); fakturę za leki (k. 31); kserokopie dowodu rejestracyjnego pojazdu (k. 31v). Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez Skarżącego zakresie uznając, że dane przedstawione przez niego uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i powinien być w świetle obowiązujących przepisów zwolniony od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika natomiast z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto wskazania wymaga, że istotą prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnioskuje skarżący, jest możliwość zapewnienia prawa do sądu osobom, które wykażą, że z uwagi na swoją sytuację majątkową nie mogą pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że koszty takiego postępowania obciążają społeczeństwo. W ocenie Sądu, analizując oświadczenia Skarżącego oraz przedłożone dokumenty, Sąd nie jest w stanie wiarygodnie ocenić sytuacji majątkowej Skarżącego, w tym rzeczywistej wysokości jego dochodów. Skarżący zadeklarował swój miesięczny dochód na kwotę 1017 zł (emerytura), podczas gdy deklarowane wydatki miesięczne wynoszą około 1.300 zł, natomiast spłata kredytów miesięcznie zamyka się kwotą ponad 2.000 zł, tym samym przekraczają wskazany dochód o kwotę co najmniej 2.000 zł. Skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące jego utrzymanie. W tych okolicznościach brak jest możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków zwłaszcza, że M. W. oświadczył, że oprócz emerytury nie posiada zgromadzonych oszczędności. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na to, aby zalegał ze spłatą kredytów czy też bieżących rachunków. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej Wnioskodawcy i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż M. W. w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Wobec takich ustaleń nie mają znaczenia dla wyniku postępowania okoliczności podnoszone przez Skarżącego w sprzeciwie. Sprzeciw nie zawiera bowiem żadnych konkretów, które pozwoliłby na dokonanie odmiennej oceny sytuacji materialnej Skarżącego niż wynikająca ze złożonego oświadczenia i przedłożonych przez niego dokumentów. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Końcowo wskazać należy, że ocena sytuacji majątkowej Skarżącego była już przedmiotem nie jednego orzeczenia tut. Sądu czy też Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których to orzeczeniach sądy jednomyślnie się wypowiadały, że składane przez Skarżącego oświadczenia są nie wiarygodne – zob. m.in. postanowienie NSA z 25 sierpnia 2015 r., II GZ 387/15, czy też z 18 września 2014 r., II OZ 951/14. Mając to na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.