II SA/Bk 728/24

WyrokWSA w Białymstoku2025-01-22

Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Marcin Kojło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczące pierwotnego tytułu wykonawczego o charakterze niepieniężnym, mogą być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie należności pieniężnej (grzywny w celu przymuszenia)?
Ratio decidendi
Sąd uznał skargę za niezasadną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące pierwotnego tytułu wykonawczego o charakterze niepieniężnym nie mogą być podstawą do kwestionowania egzekucji należności pieniężnej (grzywny w celu przymuszenia). Postępowanie egzekucyjne w przedmiocie należności pieniężnej jest odrębne od postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku niepieniężnego, a zarzuty mogą dotyczyć wyłącznie zakresu prowadzonej egzekucji pieniężnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. M. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PPWIS) w Białymstoku, które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Egzekucja dotyczyła grzywny nałożonej w związku z niezaszczepieniem małoletniego. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące wad pierwotnego tytułu wykonawczego o charakterze niepieniężnym, kwestionując jego zgodność z prawem i konstytucją, a także zarzuty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Marcin Kojło, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku z dnia 9 września 2024 r. nr OE.3152.15.2024 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. W dniu 18 stycznia 2024 r. Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku przesłał T. M. (dalej jako: "skarżący") upomnienie z dnia 17 stycznia 2024 r., nr 8/U-I/OE/2024, wzywające do zapłaty należności wynikającej z postanowienia PPWIS z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr 60/P-I/E/2023, m.in. nakładającego grzywnę 1.000,00 zł z tytułu niezaszczepienia małoletniego D. M. W związku z tym, że skarżący nie opłacił dobrowolnie ww. postanowienia oraz kosztów upomnienia, wierzyciel – PPWIS - skierował wniosek o przymusowe wyegzekwowanie należności w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji do organu egzekucyjnego - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku. W dniu 4 lipca 2024 r. skarżący pismem z dnia 1 lipca 2024 r. na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej jako: "upea") wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr OE.3152.15.2024, PPWIS oddalił zarzuty. Ponownie rozpoznając sprawę, organ postanowieniem z dnia 9 września 2024 r., nr OE.3152.15.2024, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu PPWIS wskazał, że niniejsze postępowanie prowadzone jest w sprawie egzekucji należności pieniężnej, a zatem zarzuty mogą oscylować tylko wokół tego zakresu, zaś argumenty strony podniesione w ww. piśmie odnoszą się do postępowania prowadzonego w sprawie egzekucji niepieniężnej, czyli przymuszenia do wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Są to dwa odrębne postępowania egzekucyjne, zatem ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny, nie są władne odnosić się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zakresie obowiązku o charakterze niepieniężnym. Odnosząc się do wpływu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na ten tok egzekucji, przytoczono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym sąd ten stwierdził brak wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne niepieniężne. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie: a) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea, poprzez ich niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, w sytuacji gdy pierwotny tytuł wykonawczy (nr EP/65T/2022 z dnia 24 listopada 2022 r. wystawiony przez PPWIS) obowiązku o charakterze niepieniężnym dotknięty jest wadami w postaci przywołanej podstawy prawnej i treści obowiązku, tj. odwołuje się do obowiązków określonych niezgodnie z aktualnymi przepisami i do obowiązków, których określenie zostało uznane za niezgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej - pierwotny tytuł wykonawczy dotyczący wykonania obowiązku, został określony niezgodnie z przepisami prawa i z tej przyczyny obowiązek jest niewymagalny z innej przyczyny, co skutkuje tym, że tym bardziej nie może być wyegzekwowana grzywna w celu przymuszenia tego obowiązku; b) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea - braku wymagalności obowiązku - z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku - poprzez nałożenie obowiązków na skarżącego na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją RP - dot. pierwotnego tytułu egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym; c) art. 27 § 1 w zw. z art. 59 § 1 upea, poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie egzekucji wobec skarżącego, w sytuacji gdy postępowanie powinno być umorzone z uwagi na błędy formalne pierwotnego tytułu egzekucyjnego określającego obowiązki o charakterze niepieniężnym; d) art. 59 § 1a w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 c upea, poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie egzekucji wobec skarżącego, w sytuacji gdy postępowanie powinno być umorzone z uwagi na zarzut egzekucyjny z art. 33 § 2 pkt 6 c upea - brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn; e) art. 34a pkt 2 upea, poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania z urzędu, w sytuacji gdy aktualnie mamy do czynienia z brakiem wymagalności obowiązku w sposób trwały - bowiem niemożliwe jest poddanie dziecka szczepieniu zgodnie z pierwotnym tytułem wykonawczym obowiązku o charakterze niepieniężnym - bowiem tytuł wymaga poddania dziecka szczepieniu zgodnie z kalendarzem szczepień - komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego - a akt ten został uznany za niezgody w Konstytucją; alternatywnie postępowanie winno zostać umorzone z uwagi na to, że przesłanka braku wymagalności obowiązku wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej; f) art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: "kpa") w zw. z art. 34 § 3 upea, poprzez pozbawienie strony dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy i naruszenie przez organ procedury - w niniejszej sprawie winno przysługiwać zażalenie w myśl art. 34 § 3 upea; g) art. 17 § 1 i § 1a w zw. z art. 34 § 1 i 2 upea w zw. z art. 15 kpa w zw. z porozumieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. Wojewody Podlaskiego a Podlaskim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Białymstoku w sprawie powierzenia Podlaskiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu prowadzenia spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego 2013.4637) w zakresie, w jakim zawarte porozumienie powoduje, że strona pozbawiona jest dwuinstancyjnego postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów, a także w zakresie w jakim PPWIS występuje wobec strony zarówno jako wierzyciel obowiązku oraz organ egzekucyjny obowiązku. W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uwzględnienie podniesionych zarzutów i uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a finalnie umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot w całości ściągniętych środków (w sytuacji ich ściągnięcia), ponieważ egzekucja prowadzona była niezasadnie; zasądzenie od PPWIS kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie PPWIS z dnia 9 września 2024 r., nr OE.3152.15.2024, oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej pieniężnej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało upomnieniem z dnia 17 stycznia 2024 r. i dotyczy tytułu egzekucyjnego o numerze 15/TW-1/OE/2024. Z uwagi na to, iż egzekucja dotyczy należności pieniężnej, to zarzuty mogą koncentrować się tylko i wyłącznie wokół tego zakresu. W przedmiocie samego środka zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, jakim są zarzuty, należy wskazać, że prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zobowiązanemu zgodnie z treścią art. 33 § 1 upea. Z kolei w myśl art. 33 § 2 upea podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podkreślenia wymaga, że zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Wnosząc go, zobowiązany zamierza wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 33 § 2 upea, czym kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21; powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 upea. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 484/22). Skarżący w skardze podnosi zarzuty wobec tytułu egzekucyjnego w egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym (obowiązku poddania dziecka obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu), który to tytuł nie został pozbawiony mocy prawnej, w dalszym ciągu pozostaje w obiegu prawnym i nie został z obrotu prawnego wyeliminowany. Powyższa konstatacja – w zestawieniu z zarzutami skargi odnoszącymi się do "pierwotnego" tytułu wykonawczego – powoduje przyjęcie, że zarzuty związane z brakiem wymagalności obowiązku i nieumorzenia postepowania egzekucyjnego są całkowicie chybione, bowiem skierowane są przeciwko innemu tytułowi. Badane w niniejszej sprawie postępowanie dotyczy obowiązku egzekwowanego na podstawie samodzielnego tytułu wykonawczego i jest odrębne od egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Trafnie w związku z tym organ – w odpowiedzi na skargę - stwierdza, że mamy do czynienia w dwoma odrębnymi postępowaniami egzekucyjnymi, prowadzonymi przez dwa różne organy egzekucyjne, do których prowadzenia należy składać odrębne zarzuty. Skarżący nie przedstawił zarzutów do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w egzekucji pieniężnej i wbrew treści art. 43 ust. 4 upea nie określił istoty, zakresu żądania i przedstawienia na ich poparcie dowodów. To czyni skargę bezzasadną. Na marginesie – bo nie dotyczy to istoty sporu w sprawie niniejszej - Sąd zauważa, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm., dalej jako: "u.z.z.c.l."), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy). W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.c.l. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Stosownie do art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Rozporządzenie to uchylone zostało z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowił, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, od 1 października 2023 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W uzasadnieniu wyroku powołanego wyżej Trybunał nie zakwestionował samego obowiązku szczepień ochronnych podnosząc, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych nie może ulegać potrzebie częstych zmian i z tego powodu zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia, co nastąpiło 23 września 2023 r. Pogląd o istnieniu normy prawnej, która ustanawia powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, a która oparta jest o przepis ustawowy jest jednolity w orzecznictwie ( por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11) i podzielany przez skład orzekający. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedopełnienie aktualizuje obowiązek wszczęcia postepowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Wywód powyższy, związany z egzekucją świadczenia niepieniężnego (a więc niebędącego przedmiotem orzekania w sprawie niniejszej) dodatkowo potwierdza niezasadność argumentów skarżącego o niekonstytucyjności przepisów na tok egzekucji i wpływie wyroku Trybunału Konstytucyjnego na prowadzone postępowanie w odniesieniu do szczepień obowiązkowych, którym poddawani są małoletni. Tym samym zarzuty sformułowane przez stronę w punktach a) do e) należało uznać za oczywiście bezzasadne, gdyż niedotyczące postępowania niniejszego. W kontekście zarzutu powoływanego w punkcie c), należy dodatkowo przypomnieć stronie, że niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 upea (wymogów tytułu wykonawczego) stanowi w obecnym stanie prawnym podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 upea). Spełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 upea znajduje się aktualnie poza zakresem art. 33 § 2 upea (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1311/21). Odnosząc się do dwóch ostatnich zarzutów w punktach f) i g) skargi związanych z właściwością organu egzekucyjnego, Sąd obowiązany jest odnieść się do znajdującego się w aktach sprawy Porozumienia z dnia 20 grudnia 2013 r. pomiędzy Wojewodą Podlaskim a Podlaskim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w sprawie powierzenia Podlaskiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Białymstoku prowadzenia spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji, zmienionego porozumieniem z dnia 9 sierpnia 2024 r. W oparciu o ten akt Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku przejął prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji, w zakresie obejmującym czynności organu egzekucyjnego właściwego do egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym (§ 1). Zdaniem strony skarżącej, w efekcie powyższego porozumienia PPWIS w Białymstoku występuje w postępowaniu w roli podwójnej, tj. organu egzekucyjnego i wierzyciela, co prowadzi do naruszenia dwuinstancyjności postępowania. Z takim stwierdzeniem nie sposób się jednak zgodzić. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 upea organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Z kolei po myśli art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2023 r. poz. 190), wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie (ust. 1). Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1 (ust. 2 zd. pierwsze). Podstawa prawna zawartego porozumienia nie budzi wątpliwości, podobnie zresztą, jak i możliwość występowania jednego organu w dwojakiej roli, tj. jako organu egzekucyjnego i wierzyciela. Sytuacja tego rodzaju nie stanowi żadnego novum na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 1a ust. 1 pkt 13 upea, przez pojęcie wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast zgodnie z treścią art. 5 § 1 pkt 1 upea, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji. To zatem przepisy prawa niejednokrotnie determinują podwójną rolę danego organu, jak ma to miejsce choćby również w przypadku naczelników urzędów skarbowych, będących wierzycielami należności podatkowych wynikających z decyzji wydawanych przez ten organ w pierwszej instancji. Czynienie zarzutu z tego powodu jest jednak bezzasadne w sprawie niniejszej, gdyż w tym konkretnym postępowaniu dotyczącym zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym grzywny w celu przymuszenia Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie występuje w podwójnej roli – pozostaje on bowiem jedynie wierzycielem. Przypomnieć bowiem wypada, że zgodnie z art. 34 § 3 upea na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Z kolei po myśli art. 17 § 1a tej ustawy, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 kpa, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Odesłanie do odpowiednio stosowanego art. 127 § 3 kpa oznacza, że podmiot uprawniony do wniesienia zażalenia może zwrócić się do organu, który wydał postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z taką sytuacją mamy więc do czynienia i w sprawie niniejszej. Organem wyższego stopnia wobec wojewody byłby w tym wypadku właściwy minister; skoro jednak Wojewoda Podlaski przekazał część swoich kompetencji w zakresie prowadzenia spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji PPWIS na podstawie ww. porozumienia, to nie niweczy to zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 17 § 1a upea w zw. z art. 127 § 3 kpa. Od postanowienia PPWIS, będącego wierzycielem, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przysługuje zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kompetencja do ponownego rozpoznania sprawy przez tenże organ, nie stoi w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności, a przy tym Sąd nie ma wątpliwości, że konstrukcja prawna wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie powinna być oceniana jako wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania, lecz jej ograniczenie. Ograniczenie to jest jednakże usprawiedliwione (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) z następujących powodów: "Po pierwsze, wystąpienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy uzależnione jest jedynie od woli strony postępowania administracyjnego [...]. Po drugie, organ rozpatrujący wniosek, jest zobowiązany do przeprowadzenia powtórnego postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się bowiem odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W szczególności zastosowanie znajdą zatem przepisy dotyczące legitymacji do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wymagań formalnych, skutków wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla wykonalności decyzji. Przed upływem terminu wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja nie podlega wykonaniu, zaś skorzystanie z omawianego środka rodzi skutek suspensywny. Zastosowanie mają wprost przepisy regulujące postępowanie przed organem drugiej instancji co do zakresu ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Sprawa podlega zatem ponownej merytorycznej kontroli. Zgodnie z art. 131 w związku z art. 127 § 3 kpa rozpoznający wniosek organ zobowiązany jest do zawiadomienia wszystkich stron o wniesieniu środka zaskarżenia. Wydana w tym trybie decyzja musi zostać obligatoryjnie uzasadniona (art. 107 § 4 in fine kpa). Po trzecie, zaangażowanie tego samego organu nie powoduje uchylenia ogólnych zasad rządzących postępowaniem w przedmiocie wydania decyzji (art. 6–16 kpa). Rozpoznający sprawę piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa związany jest zatem przede wszystkim zasadą praworządności i pochodną względem niej zasadą prawdy obiektywnej" (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt SK 3/11, OTK-A 2011/10, poz. 113). Na marginesie wypada zauważyć, że kwestia właściwości organu II instancji rozstrzygnięta została również w postanowieniu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 września 2024 r. (k. 10 akt administracyjnych), w którym Główny Inspektor Sanitarny stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego (mimo stosownego pouczenia o przysługującym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) na postanowienie Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr OE.3152.15.2024. W uzasadnieniu postanowienia przywołano brzmienie art. 17 § 1 i 1a upea oraz art. 127 § 3 kpa i skonkludowano, że postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku zostało wydane w toku postępowania i nie jest postanowieniem kończącym, zaś wierzycielem w toczącej się sprawie jest Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku. Wreszcie, skład orzekający obowiązany jest zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię, którą z kolei powołał organ w odpowiedzi na skargę, mianowicie, że wniosek o rozłożenie na raty dotyczy obowiązku o charakterze pieniężnym, czego nie obejmuje opisane wyżej porozumienie, przy czym jednak Wojewoda Podlaski pismem z 14 lutego 2020 r. poinformował, że jego zdaniem zakres porozumienia obejmuje także działanie organu jako wierzyciela pieniężnego, a właściwym do rozpoznania wniosku o rozłożenie grzywny na raty jest naczelnik urzędu skarbowego. Sąd nie dysponuje tymże pismem Wojewody, toteż nie jest władny skonfrontować jego treści z lakonicznym stwierdzeniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku w kontekście niniejszej sprawy. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę aktualną sytuację prawnoprocesową, jako ważka na tle przytoczonej wypowiedzi organu jawi się sama istota egzekwowanej w niniejszej sprawie grzywny w celu przymuszenia, której celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Organ prowadzący egzekucję obowiązku o charakterze niepieniężnym (tu: PPWIS) składa tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych (tu: naczelnik urzędu skarbowego) (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2025, art. 124). Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku pozostaje wierzycielem w stosunku do nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia, co do której organem egzekucyjnym jest już jednak właściwy naczelnik urzędu skarbowego (pozostaje właściwy także w zakresie rozpoznania wniosku o rozłożenie jej na raty). Sąd nie ma zatem wątpliwości co do tego, że każdy z organów, działający na poszczególnych etapach toczącego się postępowania, występował we właściwej roli i działał w oparciu o wynikające z przepisów prawa umocowanie. Autor skargi zdaje się bowiem nie dostrzegać odrębności postępowań i organów: egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania szczepieniom (gdzie wierzycielem jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku, a organem egzekucyjnym Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku) oraz egzekucji o charakterze pieniężnym – grzywny w celu przymuszenia (gdzie wierzycielem jest już z kolei Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku, a organem egzekucyjnym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku). Podsumowując powyższy obszerny fragment, skład orzekający raz jeszcze zaznacza, że przedmiotem niniejszego postępowania była ocena zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, stawianych w oparciu o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c i pkt 6 lit. c upea. Kontroli nie podlegały zatem kwestie merytoryczne, niemniej jednak Sąd za stosowne uznał odniesienie się, jedynie dla porządku, do wątpliwości mogących pojawić się na tle zarzutów strony ogniskujących wokół naruszenia zasady dwuinstancyjności w kontekście zawartego przez Wojewodę Podlaskiego i Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku porozumienia. Bez wątpienia do naruszeń tej zasady w niniejszym postępowaniu nie doszło. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło