II SA/Bk 734/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 02 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. B. i A.B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutu zgłoszonego w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązków polegających na opróżnieniu lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. z dnia [...] września 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących – A. B. i A. B. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 33 pkt 5 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 229, poz. 1954 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o nie uwzględnieniu zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanych A. i A. B. w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązków określonych w tytule wykonawczym z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] polegających na opróżnieniu lokalu mieszkalnego nr 9 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, usytuowanym na działce nr geod. 22793 przy ul. [...] w Ł. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł., na podstawie art. 68 pkt 1 i 2 prawa budowlanego, po rozpatrzeniu sprawy stanu technicznego przedmiotowego lokalu mieszkalnego zajmowanego przez A. i Z. B., nakazał właścicielom tego lokalu A. i A. B. jego opróżnienie w terminie do dnia 15 grudnia 2008 r. Jednocześnie postanowiono przesłać kserokopię tej decyzji – Prezydentowi Miasta Ł. celem zapewnienia lokalu zamiennego na podstawie odrębnych przepisów. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż strony postępowania administracyjnego nie złożyły od niej odwołania. W dniu [...] stycznia 2009 r. organ wystosował do zobowiązanych upomnienie do wykonania powyższego obowiązku (upomnienie nr [...]). Następnie w dniu [...] czerwca 2009 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował go do egzekucji administracyjnej. W dniu 29 czerwca 2009 r. do organu l instancji wpłynęły zarzuty zobowiązanych w sprawie prowadzenia niniejszego postępowania egzekucyjnego. Wskazano na naruszenie art. 33 pkt 5 postępowania egzekucyjnego w administracji i w związku z tym wniesiono o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podano, że egzekwowany obowiązek jest niewykonalny do czasu zapewnienia przez Prezydenta Miasta Ł. lokalu zamiennego osobom zamieszkującym w lokalu, którego dotyczy tytuł wykonawczy. Postanowieniami z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] i nr [...] organ I instancji nie uwzględnił zarzutu zgłaszanego przez A. B. i A. B. Działający w trybie odwoławczym P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił w/w postanowienia z przyczyn formalnych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Wskazano, że zarzuty A. i A. B. powinny być rozpatrzone w jednym rozstrzygnięciu merytorycznym Ponownie rozpatrując sprawę powiatowy organ nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. nr [...] orzekł o powtórnym nie uwzględnieniu zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanych A. i A. B. W uzasadnieniu podano, że na etapie postępowania egzekucyjnego dotyczącego ostatecznej decyzji administracyjnej nie mogą być rozpatrywane kwestie związane z zasadnością wydania tej decyzji. Zażalenie na to postanowienie wywiedli zobowiązani i zarzucili naruszenie art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie uwzględnienie faktu niewykonalności obowiązku nałożonego decyzję ostateczną. Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podali, że nie kwestionują zasadności decyzji, lecz brak możliwości jej wykonania. Obowiązek opróżnienia lokalu nałożony tą decyzją jest niewykonalny, albowiem nie został zapewniony lokal zamienny osobom zamieszkującym ten lokal. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów wniesionych przez A. i A. B. i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podniesiono, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem organu odwoławczego zawarty w treści decyzji ostatecznej zapis, iż organ l instancji przesyła kserokopię tej decyzji Prezydentowi Miasta Ł. celem zapewnienia lokalu zamiennego na podstawie odrębnych przepisów, nie jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż na Prezydencie spoczywa ustawowy obowiązek dostarczenia lokalu zamiennego w niniejszej sprawie. Podkreślono, iż stosownie do art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 31, póz. 266 ze zm.) obowiązek udostępnienia najemcy lokalu zamiennego spoczywa na właścicielu lokalu wynajmowanego. Właścicielem tym może być podmiot prywatny lub gmina czy Skarb Państwa reprezentowany przez odpowiednią jednostkę. Organ wskazał, powołując się na stanowisko WSA w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 2113/07, że wyjątek, kiedy gmina jest obowiązana do dostarczenia lokalu zamiennego w sytuacji, gdy nie jest właścicielem lokalu lub budynku objętego umową najmu, stanowi stan faktyczny, w którym lokatorzy zostali umieszczeni w lokalach i domach prywatnych na podstawie decyzji administracyjnych, wydanych w oparciu o przepisy dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami oraz ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą opisane powyżej okoliczności. Właścicielami przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego są małżonkowie A. i A. B., którzy nabyli go w drodze umowy kupna - sprzedaży zawartej w 2007 r. z osobą prywatną. Zobowiązani przejęli również protokolarnie w dniu 10 stycznia 2008 r. od Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł. zarząd całej nieruchomości oraz przedmiotowego budynku, uzyskując szczegółowe informacje o lokatorach w nabytym budynku oraz zawartych umowach najmu. Oznacza to, zdaniem organu, że zobowiązanymi zarówno do opróżnienia budynku, jak i zapewnienia najemcom lokali zamiennych, są A. i A. B. Skargę od tego postanowienia do sądu administracyjnego wywiedli A. i A. B. i zarzucili: - błędne ustalenia faktyczne mające wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że na właścicielach ciąży obowiązek dostarczenia lokalu zamiennego, w stosunku do którego wydano nakaz opróżnienia, - naruszenie art. 33 pkt 5 postępowania egzekucyjnego w administracji poprzez nieuwzględnienie faktu niewykonalności obowiązku polegającego na nakazaniu opróżnienia lokalu mieszkalnego wskutek niezupełnienia przez Prezydenta Miasta Ł. lokalu zamiennego. Wskazując na powyższe naruszenia wnieśli o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości oraz zasądzenie od strony przeciwnej na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane postanowienie jak i postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 33 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 229, poz. 1954 ze zm.). Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nieuwzględniajace zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Prowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego nałożonego ostateczną decyzją z dnia 3 listopada 2008 r. na podstawie art. 68 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. nr 156, poz. 1118 ze zm.) przez organ nadzoru budowlanego. Spór pomiędzy stronami sprowadza się do odmiennej oceny możliwości wykonania tego obowiązku. Zdaniem właścicieli lokalu mieszkalnego obowiązek ten jest niewykonalny do czasu zapewnienia przez organ wykonawczy gminy lokalu zamiennego osobom zamieszkującym w lokalu który ma być opróżniony. Natomiast zdaniem organu nadzoru budowlanego zobowiązanymi do opróżnienia lokalu mieszkalnego jak i do zapewnienia najemcom lokalu zamiennego są jego właściciele, dlatego też nałożony obowiązek jest wykonalny. Zgodnie z art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Niewykonalność musi mieć charakter obiektywny. Bez znaczenia w tym przypadku pozostają ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia (vide: wyrok NSA z 8 lutego 2006 r., II OSK 509/05, Lex nr 196712). Z treści art. 68 pkt 1 i 2 prawa budowlanego, stanowiącego materialnoprawną podstawę nałożonego obowiązku, wynika, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany: 1. nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania; 2. przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów. Z powyższego wynika, że korelatem obowiązku właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienia lokalu jest uprzednie zapewnienie lokatorom lokali zamiennych przez podmiot obowiązany na podstawie odrębnych przepisów. Oznacza to, że dopóki lokale zamienne nie zostaną zapewnione przez ten podmiot obowiązek opróżnienia lokalu należy traktować jako obowiązek niewykonalny w rozumieniu pkt 5 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 20001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. nr 31, poz. 266 ze zm.) obowiązek zapewnienia lokatorowi lokalu zamiennego oraz pokrycia kosztów jego przeprowadzki w wypadku, gdy lokator używa lokalu, który wymaga opróżnienia w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku (art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy) generalnie spoczywa na właścicielu budynku. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 32 ustawy, zgodnie z którym w razie wypowiedzenia najmu, na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 4, najemcy opłacającemu w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy czynsz regulowany, obowiązek zapewnienia temu najemcy lokalu zamiennego oraz pokrycia kosztów przeprowadzki spoczywa, do dnia 31 grudnia 2015 r., na właściwej gminie. W celu realizacji tego obowiązku zgodnie z art. 68 pkt 2 prawa budowlanego decyzję o opróżnieniu obiektu budowlanego doręcza się także podmiotowi zobowiązanemu innemu niż właściciel. Oznacza to, że o ile egzekwowany obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego obciąża właścicieli, o tyle zobowiązanym do zapewnienia lokali zamiennych jest inny podmiot – gmina. Wszelkie opóźnienia wykonania nakazu opróżnienia lokalu obciążają zatem podmiot zobowiązany do zapewnienia lokali zamiennych. Do momentu gdy lokale takie nie zostaną zapewnione obowiązek opróżnienia lokalu nie jest możliwy do wykonania (vide: wyrok NSA z dnia 19 lipca 2007 r., II OSK 1083/06, Lex nr 360191). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że lokatorzy zajmują przedmioty lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu zawartej z MPGKiM w Ł. w dniu 6 stycznia 1994 r. Oznacza to, że w sprawie będzie miał zastosowanie wyjątek określony w art. 32 ustawy, a co za tym idzie obowiązek zapewniania najemcom lokalu zamiennego spoczywa na gminie. W celu realizacji przedmiotowego obowiązku przez gminę, stosowanie do treści art. 68 pkt 2 prawa budowlanego, decyzja nakazująca opróżnienie lokalu została również przesłana organowi wykonawczemu gminy. Jako, że lokal zamienny nie został zapewniony stwierdzić należy, że obowiązek opróżnienia lokalu jest niewykonalny. Rozpoznając sprawę ponownie organy nadzoru budowlanego, oceniając zasadność zgłoszonego zarzutu, będą miały na uwadze dokonaną przez Sąd wykładnię art. 33 pkt 5 ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 68 pkt 1 i 2 prawa budowlanego w zw. z art. 32 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Marginalnie podnieść należy, że treść uzasadnienia wyroku z dnia 18 marca 2008 r. wydanego w sprawie VII SA/Wa 2113/07, powołanego przez organ odwoławczy, dotyczy innego stanu faktycznego a mianowicie kwestii związanej z prawidłowym ustaleniem adresata decyzji wydanej na podstawie art. 68 pkt 1 prawa budowlanego. Dlatego też wyrok ten nie może stanowić uzasadnienia stanowiska zgodnie z którym wyjątek, gdy gmina jest obowiązana do dostarczenia lokalu zamiennego pomimo tego, że nie jest właścicielem lokalu lub budynku objętego umową najmu, dotyczy jedynie sytuacji gdy lokatorzy zostali umieszczeni w lokalach lub domach prywatnych na podstawie decyzji administracyjnych wydanych w oparciu o przepisy dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami oraz ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. – Prawo lokalowe. Uzasadnienia stanowiska, że obowiązek udostępnienia najemcy lokalu zamiennego spoczywa na właścicielu lokalu wynajmowanego, w realiach przedmiotowej sprawy, nie stanowi również treść art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Zgodnie z tym przepisem jeżeli rodzaj koniecznej naprawy tego wymaga, lokator jest obowiązany opróżnić lokal i przenieść się na koszt właściciela do lokalu zamiennego, jednak na czas nie dłuższy niż rok. Po upływie tego terminu właściciel jest obowiązany udostępnić lokatorowi w ramach istniejącego stosunku prawnego naprawiony lokal. Regulacja ta dotyczy obowiązku opróżnienia lokalu na okres nie dłuższy niż rok z uwagi na konieczności jego naprawy. Przedmiotowa sprawa dotyczy zaś obowiązku opróżnienia lokalu, którego z uwagi na jego zły stan techniczny nie da się już naprawić i w związku z tym jego opróżnienie ma charakter długoterminowy (jeżeli lokal nadaje się do remontu) lub stały (jeżeli uzasadniona jest jego rozbiórka). Mając powyższe na uwadze orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wykonalności uchylonych postanowień orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy. O kosztach zaś orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.