II SA/Bk 738/07
WyrokWSA w Białymstoku2008-02-28
Skład orzekający: Stanisław Prutis, Grażyna Gryglaszewska, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres nauki w technikum rolniczym, podczas którego osoba pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców, może być zaliczony do okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, a tym samym do wysługi lat w Policji?Ratio decidendi
Okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, w którym osoba kształciła się w szkole ponadpodstawowej (technikum rolniczym), nie może być zaliczony do wysługi lat w Policji. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 1990 r., praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeśli osoba kształciła się w szkole ponadpodstawowej, co wykluczało uznanie jej za domownika w rozumieniu przepisów ubezpieczeniowych.Stan faktyczny
Skarżący B. P. domagał się zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat w Policji. Organy administracji odmówiły zaliczenia okresu od kwietnia 1984 r. do maja 1988 r., wskazując, że w tym czasie skarżący był uczniem technikum rolniczego i praca w gospodarstwie nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym oraz przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat - oddala skargę.-
Decyzją z dnia [...]07.2007 r. nr [...] Komendant Miejski Policji
w S ustalił B. P. wysługę lat na dzień przyjęcia do służby tj. [...]11.1993 r. przy uwzględnieniu następujących okresów: służba w Policji - 13 lat i 23 dni, służba wojskowa - 1 rok 10 miesięcy i 23 dni, pobieranie zasiłku dla bezrobotnych - 2 lata 1 miesiąc i 29 dni oraz praca w gospodarstwie rolnym rodziców - 5 miesięcy i 4 dni, co stanowiło na ten dzień 4 % wzrostu uposażenia zasadniczego oraz przysługujące na dzień [...]12.2007 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 17 %. Z tytułu pracy na gospodarstwie rolnym rodziców z żądanego w złożonym przez B. P. raporcie okresu od [...]04.1984 r. do [...]10.1988 r. organ uwzględnił jedynie okres od [...]05.1988 r. do [...]10.1988 r. wskazując, że w pozostałym zakresie nie zostały spełnione przez wnioskodawcę warunki domownika według obowiązujących wówczas przepisów ubezpieczeniowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. P. zarzucił naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Rozkazem personalnym z dnia [...]08.2007 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy wskazując na przepisy art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych
i członków ich rodzin stwierdził, że skoro B. P. w latach 1983 - 1988 był uczniem Technikum Rolniczego w D., a szkołę ukończył w dniu [...]05.1988 r. praca w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...]04.1984 r. do [...]05.1988 r. nie mogła stanowić jego głównego źródła utrzymania, tym samym nie zostały spełnione warunki definicji domownika.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. B. P. podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu
I instancji. Skarżący wskazał, iż powoływanie się przez organ na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych
i członków ich rodzin jest nieuzasadnione. Przepisy te zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i dotyczą niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych
i członków ich rodzin, w podstawie rozporządzenia brak jest natomiast art. 2 pkt. 2 tej ustawy, na który powołano się w decyzji. § 2 rozporządzenia określa kryteria obowiązujące przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników, a nie czy domownik pracował w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w czasie kształcenia się w szkole ponadpodstawowej. Ponadto zgodnie z art. 6 pkt. 2 obowiązującej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin przez domownika należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nie spełniono również wymogów określonych w art. 7 i 8 Kpa.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ powołał się również na stanowisko przedstawione w wyroku WSA w W.
z dnia 20.09.2006 r. sygn. akt II SA/Wa 983/06, iż praca w gospodarstwie rolnym powinna być oceniona z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały
w całym czasie jej wykonywania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności
z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżony rozkaz personalny, jak również rozkaz go poprzedzający nie zostały wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność ich uchylenia.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest możliwość zaliczenia skarżącemu do okresu wysługi lat w Policji czasu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców trwającego od [...]04.1984 r. do [...]05.1988 r. Jak ustaliły organy w okresie tym skarżący wykonywał prace w gospodarstwie rolnym rodziców będąc domownikiem oraz był uczniem Technikum Rolniczego w D.
W tym zakresie należy przede wszystkim stwierdzić, iż zgodnie z ustawą
z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) w związku z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732) do wysługi lat w służbie w Policji, wlicza się okresy zatrudnienia w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r.
Obowiązująca do dnia 1 stycznia 1991 r. ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U.
z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) definicję domownika zawierała w art. 2 pkt 2. Zgodnie z tym przepisem domownikiem była osoba, która ukończyła 16 lat, pracująca w gospodarstwie rolnym, pozostająca z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, nie podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Poszczególne elementy definiujące musiały wystąpić łącznie. Niezbędnym wymogiem uznania za domownika w sensie tego przepisu jest m.in. utrzymywanie się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym,
("... a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania"). Rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
(Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.) w § 2 ust. 2 pkt 1 precyzowało, że praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeśli kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Zatem według stanu prawnego obowiązującego do końca 1990 r. skarżący w okresie, w którym był uczniem technikum rolniczego, czyli kształcił się w szkole ponadpodstawowej nie mógł być uznany za domownika w rozumieniu art. 2 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy ubezpieczeniowej.
Nowa, obowiązująca od 1 stycznia 1991 r. ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ze zm.) w art. 6 pkt 2 definiującym pojęcie domownika nie wymaga już, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania tego domownika, wprowadza natomiast wymóg stałej pracy w gospodarstwie.
Rozstrzygnięcia zatem wymaga, które przepisy definiujące termin domownik
w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych
i członków ich rodzin znajdują zastosowanie. Aktualnie obowiązująca ustawa
o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera żadnych przepisów prawa intertemporalnego, które rozstrzygałyby problem zastosowania właściwej definicji pojęcia domownik zawartej w poprzedniej lub aktualnej ustawie ubezpieczeniowej.
W tej sytuacji odwołać się należy do obowiązującej w takich przypadkach zasady dalszego działania ustawy dawnej. Skarżący wniósł bowiem o wliczenie mu do stażu służby w Policji tego okresu pracy w gospodarstwie rolnym, który w całości objęty był poprzednią ustawą ubezpieczeniową. To zdarzenie prawne (praca w gospodarstwie rolnym), które według wniosku powinno być ocenione z punktu widzenia możliwości wliczenia go do stażu służby w Policji, w całości miało miejsce pod rządami poprzedniej ustawy. Nie mamy więc do czynienia ze stosunkiem prawnym
o charakterze trwałym, podlegającym ocenie według różnych ustaw. Praca skarżącego w gospodarstwie rolnym powinna więc być oceniona z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. Podobne stanowisko zostało wyrażone m. in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia
23.09.1998 r. w sprawie o sygn. akt. II UKN 230/98 (OSNP 1999/20/657),
w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 20.09.2006 r. sygn. akt II SA/Wa 983/06 (Lex nr 265605) oraz z dnia 31.01.2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2145/06 (nie publ.), a także w wyroku WSA w Łodzi z 12.12.2007 r. sygn. akt III SA/Łd 678/07 (nie publ.).
Konsekwencją tego stanowiska jest też konieczność stosowania wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych
i członków ich rodzin. Skarżący nie był zatem domownikiem w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów i okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym, w którym był uczniem technikum rolniczego nie można uwzględniać przy ustalaniu jego uprawnień uposażeniowych.
Należy też dodać, że z przepisu § 5 ust. 2 tego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. wynika, że ustalanie wysługi lat oraz jej zmiana przy określaniu terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego i jego procentowej wysokości następuje na dzień przyjęcia policjanta do służby chyba, że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu, przy czym dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat nie wymaga wydania odrębnej decyzji (§ 5 ust. 5 rozporządzenia). Ponadto biorąc pod uwagę treść § 5 ust. 4 rozporządzenia kwestia wliczenia bądź odmowy wliczenia okresu pracy skarżącego sprzed przyjęcia do służby w Policji do okresu wysługi lat jest jedynie elementem postępowania w przedmiocie ustalenia terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentowej jego wysokości. W niniejszej sprawie organ winien więc ocenić wysługę lat na dzień przyjęcia skarżącego do służby, a więc na dzień 22.11.1993 r. i na ten dzień określić procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego skarżącego z tytułu wysługi. Należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie takie znalazło się w sentencji decyzji organu I instancji (utrzymanym w mocy przez organ odwoławczy), stąd zamieszczenie w tej sentencji pozostałych kwestii, które powinny być ujęte
w uzasadnieniu, nie może mieć wpływu na wynik sprawy, a w efekcie nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad określonych w art. 7 i 8 Kpa zwłaszcza, że skarżący nie wskazał, na czym naruszenie to miałoby polegać. W ocenie Sądu postępowanie to spełnia warunki określone we wskazanych przepisach.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło