II SA/Bk 746/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E. i F.N. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki słupa energetycznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.P. z [...].07.2008r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących E. i F.N. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący E. i F.N. we wniosku z dnia 4 czerwca 2008 r. złożonym w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w B.P. zażądali wydania nakazu usunięcia linii energetycznej NN ze słupami z działki siedliskowej Nr [...] położonej we wsi B., zwłaszcza likwidacji słupa Nr 14, podwójnego, którego usytuowanie uniemożliwia manewry sprzętem rolniczym i stwarza zagrożenie dla otoczenia. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. organ nadzoru budowlanego I instancji powołując się na art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego orzekł o odmowie rozbiórki słupa energetycznego Nr 14. Organ ustalił, że na działce skarżących przy budynkach gospodarczych w odległości odpowiednio 1,2 m, 4,4 m i 6,3 m istnieje podwójny żelbetonowy słup energetyczny oznaczony Nr 14. Przedmiotowy słup energetyczny Nr 14 stanowi element linii energetycznej NN, która została wybudowana w ramach powszechnej elektryfikacji wsi, na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...].08.1969 r. przez PPRN w B.P. Z protokołu odbioru technicznego i przekazania do użytkowania z dnia 22.12.1971 r., wynika, iż roboty zostały wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną i przepisami o budowie urządzeń elektrycznych i nadają się do załączenia pod napięciem bez żadnych warunków. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do przychylenia się żądaniu pp. E. i F.N. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podnieśli, że linia NN została przeprowadzona przez ich działkę wbrew woli ojca i niezgodnie z projektem. Według projektu słup Nr 14 miał być pojedynczy a został wykonany jako podwójny, co stanowi istotne odstępstwo od projektu. Nadto decyzja lokalizacyjna z 1969 r. (Nr [...]) mówiła o budowie linii energetycznej WN15KW a zrealizowana jest linią NN. Odwołujący się wnieśli o zastosowanie w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 1,2,3 i 66 ust. 2 Prawa budowlanego i podkreślili, że zarządzający siecią energetyczną lekceważą bezpieczeństwo obywateli. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2008 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej z powołaniem w miejsce art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 oraz art. 83 ust. 2 tejże ustawy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że korekcie podlegała jedynie podstawa materialnoprawna decyzji błędnie podana w I instancji jako art. 51 ust. 5 zamiast 51 ust. 1 pkt i ust. 7 Prawa budowlanego. Zdaniem organu prawidłowe są ustalenia co do wybudowania linii energetycznej na podstawie dokumentacji technicznej pozwolenia na budowę oraz jej odebrania – po zrealizowaniu – przez uprawnione osoby. W przypadku powstałego w sposób legalny obiektu, organ nadzoru budowlanego nie ma podstaw do nakazania rozbiórki. Organ II instancji stwierdził, że w przeszłości prowadzone było z wniosku skarżących postępowanie administracyjne w sprawie innego słupa energetycznego tj. samej linii energetycznej, usytuowanego na skrzyżowaniu drogi oznaczonej numerem geodezyjnym [...] z drogą dojazdową oznaczoną numerem geodezyjnym [...], też zakończone odmową nakazania rozbiórki słupa, którą to odmowę uznał za legalną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 1619/03 a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II OSK 317/05 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Obecnie rozpatrywana sprawa jest analogiczna w stosunku do sprawy z 2003 r. Organ odwoławczy wyjaśnił też w uzasadnieniu z jakich przyczyn przymiot strony w postępowaniu przysługiwał właścicielom sąsiednich nieruchomości (działek o numerach [...], [...] i [...]) i uczynił wzmiankę o podjętych przez Zakład Energetyczny działaniach w kierunku przebudowy linii energetycznej i przyłączy we wsi B. W skardze na tę decyzję wniesionej do sądu administracyjnego E. i F.N. zarzucili organowi odwoławczemu: - brak naocznego w terenie stwierdzenia stanu technicznego słupa, - brak odniesienia się do zarzutów odwołania, - "powielenie" starej sprawy, w której skarżący nie byli uznani za stronę postępowania. Skarżący podkreślili brak ustaleń co do zagrożenia jakie stwarza słup dla bezpieczeństwa otoczenia, w tym dla zdrowia ludzi. W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2009 r. (data wpływu do sądu 21 stycznia 2009 r.) skarżący szerzej opisali okoliczności budowy linii energetycznej w oparciu o decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr [...], przewidującej budowę linii NN. Tymczasem przebudowano linię SN, której cztery słupy są na działkach skarżących o numerach [...]/2, [...]/1 i [...]/2, oraz dodatkowo linię NN sytuując słup Nr 14 na środku działki siedliskowej o numerze [...]. Nadto słup ten – wbrew temu co projektowano – został wykonany jako podwójny a nie pojedynczy. Słup ten stanowi zagrożenie i jest ewidentną samowolą budowlaną a sama decyzja lokalizacyjna jest dotknięta nieważnością ponieważ nie była uzgodniona. Skarżący dodali, że w trakcie obecnych robót modernizacyjnych linii NN, prosili, by zdemontować niepotrzebne słupy Nr 14 i 15 ale spotkali się z odmową. Plany przebudowy linii NN dyskryminują skarżących czego potwierdzeniem są akta sprawy o sygn. II SA/Bk 799/08. Skarżący podtrzymali zarzut braku zastosowania w sprawie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1,2 i 66 pkt 2 Prawa budowlanego. Podnosząc powyższe wnioski o uchylenie decyzji organów obu instancji. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Orzekające w sprawie organy nie rozpoznały bowiem sprawy w sposób uwzględniający wszystkie okoliczności podniesione przez skarżących we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne w sprawie, sprecyzowanym co do zakresu ustaleń w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Powyższe naruszyło art. 7 k.p.a. (brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy) i stanowiący rozwinięcie tego artykułu przepis art. 77 k.p.a., a to uzasadniło uchylenie decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Prawdą jest, że we wniosku z 4 czerwca 2008 r. (data wpływu do organu) skarżący zażądali wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej demontaż słupa energetycznego z ich działki siedliskowej o numerze [...], położonej we wsi B., usytuowanego bez stosownych – jak podali – "zgód i umów tyczących sadowień urządzeń na cudzym gruncie", co dawało organowi podstawę do przyjęcia, iż chodzi wyłącznie o ocenę legalności lokalizacji spornego słupa energetycznego na nieruchomości skarżących. Treść jednakże odwołania skarżących od decyzji pierwszoinstancyjnej nie pozostawiała już wątpliwości, że w sprawie chodzi też o zbadanie czy sporny słup energetyczny Nr 14 został wzniesiony bez istotnych odstępstw od projektu budowlanego sieci energetycznej (wedle twierdzeń skarżących wg projektu miał być pojedynczy a posadowiony został słup podwójny), a także o sprawdzenie czy aktualny stan techniczny słupa jest właściwy i czy słup nie stwarza zagrożenia dla otoczenia (wyraźnie w odwołaniu skarżący powołali się na art. 66 ustawy Prawo budowlane regulujący przypadki, w których organ nadzoru budowlanego decyzyjnie nakazuje właścicielowi obiektu budowlanego doprowadzenie go do odpowiedniego stanu technicznego). P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zignorował zarzuty odwołania nie odnosząc się w ogóle do ich treści ale koncentrując wyłącznie na sprawdzeniu prawidłowości ustalenia organu I instancji co do legalności wzniesienia spornego słupa, tj. jego wybudowaniu w danym miejscu za stosownym pozwoleniem właściwego organu. Tym samym organ odwoławczy naruszył art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi II instancji w postępowaniu odwoławczym kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei jest zgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną art. 15 k.p.a. Stosownie do tej zasady organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć daną sprawę, rozstrzygniętą (załatwioną) już w I instancji. Organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, jak to uczynił w sprawie niniejszej. Mając wątpliwości co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ odwoławczy bądź powinien prowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające (art. 136 k.p.a.), bądź w razie oczywistej niewystarczalności uzupełnienia materiału dowodowego w II instancji, powinien uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia stosownie do treści art. 138 § 2 k.p.a. Należy z całą mocą podkreślić, iż w postępowaniu administracyjnym, to na organie zgodnie z zasadą oficjalności i prawdy obiektywnej ciąży obowiązek znalezienia, zestawienia i przeanalizowania wszystkich faktów mających znaczenie dla sprawy. Jest to jedna z podstawowych zasad ogólnych k.p.a. Stosownie do niej organ ma podjąć "wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy" (art. 7 k.p.a.) oraz "w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy" (art. 77 § 1 k.p.a). Z uwagi na ewidentne nierozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Uchyleniem Sąd objął również decyzję pierwszoinstancyjną uznając, iż dla końcowego załatwienia sprawy niezbędne jest powtórzenie od początku postępowania wyjaśniającego co do pominiętych kwestii (art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zakresem ustaleń i oceny organu nadzoru budowlanego winna się więc stać kwestia zarzuconych inwestorowi odstępstw od dokumentacji projektowej poprzez wzniesienie słupa podwójnego w miejsce pojedynczego oraz ewentualnych zaniedbań właściciela linii energetycznej w utrzymaniu należytego stanu technicznego budowli. Za przesądzoną należy natomiast uznać kwestię legalności samej lokalizacji spornej linii energetycznej na działce Nr [...] we wsi B. Organy obu instancji wyjaśniły w oparciu o jakie zachowane dokumenty dokonały tego ustalenia, a organ II instancji wskazał też na okoliczność oceny prawnej legalności wznoszenia spornej linii energetycznej, wyrażonej w przeszłości prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Sąd dopuścił dowód z akt II SA/Bk 1619/03 tutejszego sądu administracyjnego, w których znajduje się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2005 r. (sygn. akt II OSK 317/05) oddalający skargę kasacyjną E. i F.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 listopada 2004 r. o sygn. akt II SA/Bk 1619/03, oddalającego skargę E. i F.N. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2003 r. (Nr [...]) umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki innego słupa tej samej linii energetycznej. Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, iż przebieg spornej linii energetycznej został uznany za zgodny z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] i protokołem odbioru robót. Z mocy art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne sądu administracyjnego wiąże strony, sąd, który wydał to orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, związanie oceną prawną wyrażoną w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 1619/03 obejmuje kwestię legalności wzniesienia spornej linii NN, co nie wyłącza jednak możliwości badania ewentualnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę tej samej linii energetycznej w odniesieniu do słupa energetycznego, który nie był przedmiotem sprawy w postępowaniu o sygn. akt II SA/Bk 1619/03. W tamtej sprawie skarżący wnosili o rozbiórkę słupa usytuowanego na innych działkach niż [...] (konkretnie na skrzyżowaniu drogi oznaczonej numerem geodezyjnym 65 z drogą dojazdową oznaczoną numerem geodezyjnym 59). Zgodnie z art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W sprawie o sygn. SA/Bk 1619/03 słup energetyczny Nr 14 nie był zaś przedmiotem rozstrzygnięcia. Przywołane przez skarżących w piśmie procesowym z 16 stycznia 2008 r. okoliczności wynikające z akt II SA/Bk 799/08, a mianowicie nieobjęcie, w ramach prowadzonej teraz przebudowy spornej linii energetycznej NN, likwidacją słupa Nr 14 (zaplanowano jego pozostawienie na działce skarżących), mogą być podnoszone na etapie dalszego postępowania administracyjnego dla uzasadnienia braku jego bezprzedmiotowości. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżących ponoszonych przez nich kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz zamieszczenie w wyroku obligatoryjnego stwierdzenia o nieważności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).