II SA/Bk 755/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r. S.B. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S. o zmianę imienia ze "S." na "B." i nazwiska z "B." na "L.", powołując się na okoliczność przyjęcia chrztu, podczas którego przybrał ww. dane oraz wskazując, że nie utożsamia się z dotychczasowym imieniem i nazwiskiem, a jedynie z wolą Boga. Po zasięgnięciu przez organ opinii Rady Języka Polskiego przy Polskiej Akademii Nauk z dnia [...] marca 2020 r. - wedle której proponowane przez wnioskodawcę imię i nazwisko nie odpowiadają duchowi języka polskiego oraz mogą stanowić przedmiot szyderstw, a ponadto wskazane przez wnioskodawcę nazwisko nie może zostać zapisane w proponowanej formie, bowiem polskie nazwiska dwuczłonowe zapisywane są w ten sposób, że każde z nich jest traktowane jako osobny wyraz oddzielony od drugiego łącznikiem - organ poinformował wnioskodawcę, że może dokonać modyfikacji swojego wniosku, w związku z czym wnioskodawca w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. wskazał na różne formy zapisu ww. imienia i nazwiska, zaś pismem z dnia [...] lipca 2020 r. sprecyzował, że wnosi o zmianę imienia i nazwiska na: B. L., a w razie niemożliwości przyjęcia takiej formy danych na: S.-B. (dwa imiona) W.-J. (nazwisko). Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w S. odmówił S. B. zmiany imienia i nazwiska na: B. L.-H. (pkt 1 decyzji) oraz na S.-B. W.-J. (pkt 2). W uzasadnieniu, powołując się na art. 4 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. 2016, poz. 10 ze zm., dalej: "u.z.i.n.") organ wskazał, że nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek, która uzasadniałaby wnioskowaną zmianę, w tym wnioskodawca dotychczas nie posługiwał się wnioskowanymi danymi, jego dotychczasowe imię i nazwisko nie są ośmieszające, ani też nie zostały bezprawnie zmienione. Ponadto wnioskodawca nie wykazał, aby posiadał obywatelstwo innego państw, z którego przepisami wnioskowane imię i nazwisko byłoby zgodne. Organ wskazał, że sam fakt nadania wnioskodawcy innego imienia i nazwiska na chrzcie oraz braku utożsamiania się przez niego z dotychczasowymi, nie stanowi samodzielnej i wystarczające podstawy do dokonania wnioskowanej zmiany. Ponadto organ wskazał, że oba proponowane przez wnioskodawcę warianty imienia i nazwiska rażą sztuczności i są mylące. Tym samym, zważywszy na brak wskazania przez wnioskodawcę jakichkolwiek uzasadnionych względów przemawiających za dokonaniem zmiany imienia i nazwiska, organ takiej zmiany odmówił. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy ww. decyzję, od której odwołanie złożył S. B.. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji co do braku wykazania przez odwołującego, ważnych powodów przemawiających za wnioskowaną zmianą, która po pierwsze nie odpowiada wymaganiom języka polskiego (w odniesieniu do pierwszego wariantu), a po drugie zawiera w sobie tytuł przysługujący w Nowym Testamencie Jezusowi Chrystusowi – jako imię oraz formę imienia pochodzenia hebrajskiego - jako nazwisko (w drugim wariancie). Skargę na ww. decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku S.B., podkreślając w jej treści, że odmowa uwzględnienia jego wniosku jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja o odmowie zmiany imienia i nazwiska. Zasady zmiany imienia lub nazwiska na inne imię lub nazwisko oraz właściwość organów administracji publicznej i tryb postępowania w tych sprawach, reguluje u.z.i.n. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.z.i.n., zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Zgodnie zaś z art. 7 u.z.i.n. zmiany nazwiska może dotyczyć nazwiska noszonego aktualnie lub nazwiska rodowego. Powołane wyżej przepisy wyraźnie stanowią, że zmiana imienia lub nazwiska może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia ważnych powodów. Oznacza to, że ustawodawca przyjął jako zasadę trwałość imienia i nazwiska jako elementu danych identyfikacyjnych człowieka, zaś ich zmianę dopuścił jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pomimo zatem użycia nieostrego pojęcia "ważnych względów" i jedynie przykładowego ich wyliczenia w ustawie, nie należy pojęcia tego interpretować rozszerzająco. W piśmiennictwie podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska, bądź imienia powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, a nadto wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska, nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (por. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z dnia 9 lipca 1993 r. sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 49, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., II OSK1375/13, LEX nr 1772368). Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1982 r., sygn. akt II SA 699/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 57, wyrok NSA z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II OSK 69/16). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo wywiodły, że w konkretnym przypadku nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek przykładowo wymienionych w katalogu "ważnych przesłanek", zawartych w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 u.z.i.n., a wskazywane przez skarżącego przyczyny zmiany imienia i nazwiska wynikają raczej z subiektywnego przekonania skarżącego, niż z obiektywnych racjonalnych przyczyn. Przede wszystkim trafne jest stanowisko organów, że imię i nazwisko, którym dotychczas posługiwał się skarżący nie mają cech nazwiska i imienia ośmieszającego lub nielicującego z godnością człowieka i nie zostały mu bezprawnie zmienione. Z całą też pewnością skarżący nie posługiwał się dotychczas imieniem i nazwiskiem "B. L.H.". Skarżący nie wykazał ponadto, że posiada obywatelstwo innego państwa, z którego przepisami imię i nazwisko "B. L.H." byłoby zgodne. Jak już wyżej wskazano, przesłanki z art. 4 ust. 1-4 u.z.i.n. nie tworzą katalogu zamkniętego, w związku z czym zmiany imienia lub nazwiska można dokonać także z innego ważnego powodu. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący nie przedstawił żadnych innych ważnych powodów, które uzasadniałyby dokonanie żądanej zmiany, w szczególności nie podał żadnych faktów i dowodów istotnych dla sprawy. Wskazywanie zaś przez skarżącego, że pragnie zmienić imię i nazwisko na nadane mu podczas świadomie przyjętego chrztu wskutek przemiany duchowej, a także na fakt, że nie utożsamiania się z dotychczasowym imieniem i nazwiskiem, które zostało nadane mu nie z jego woli, lecz woli rodziców, nie jest wystarczające do zmiany imienia i nazwiska. W ocenie Sądu subiektywne przekonanie skarżącego o zmianie imienia i nazwiska nie może świadczyć o spełnieniu ustawowej przesłanki w postaci "ważnego powodu". Wola zainteresowanej osoby nie stanowi bowiem samodzielnej i wystarczającej podstawy do wprowadzenia żądanej zmiany, jeśli nie jest poparta ważnymi względami. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że zmiana imienia i nazwiska może być dokonana jedynie z powodów, które są istotne nie tylko dla wnioskującego o taką zmianę, ale także dla dokonujących ich obiektywnej i racjonalnej oceny organów administracji publicznej. Osoba chcąca zmienić swoje imię i nazwisko powinna użyć takiej argumentacji i udokumentować żądanie w taki sposób, aby przekonać organ administracyjny, że jej żądanie nie stanowi kaprysu, fanaberii albo że wynika z przekory. Dlatego też wyobrażenia, odczucia lub stany emocjonalne, to nie kryteria jakimi organy mogą kierować się przy dokonywaniu oceny zaistnienia ważnego powodu do zmiany imienia i nazwiska. Rację mają przy tym organy, że chociaż nazwisko i imię są dobrem osobistym każdego człowieka, którym może on swobodnie dysponować, to jednak swoboda ta nie ma charakteru zupełnego. Skoro organom orzekającym w sprawach zmiany imienia i nazwiska przyznano uprawnienia do badania ważkości oraz zasadności przyczyn zmiany imienia i nazwiska, a jednocześnie obarczono je obowiązkiem niedopuszczenia do naruszenia dobra osobistego wnioskodawcy, to nie mogą one bezkrytycznie uwzględniać wszystkich wniosków o zmianę imienia i nazwiska. Prowadziłoby to bowiem do zagrożenia lub naruszenia czci i godności danej osoby. Sąd podziela ponadto ocenę organów, że nowe imiona i nazwiska nie mogą razić sztucznością i powinny odpowiadać duchowi języka. Imię "B." oraz nazwisko "L.-H." zdecydowanie nie odpowiadają duchowi języka polskiego. Proponowane imię i nazwisko w kontekście do polskiego systemu antroponimicznego razi sztucznością. Również zaproponowane przez skarżącego S.-B. (dwa imiona) W.-J. (nazwisko) spełnia kryterium imienia i nazwiska rażącego sztucznością i mylącego. Trudno uznać "S.-B." jako imiona i "W.-J." jako nazwisko. Powyższe stanowisko organów znajduje oparcie w opinii Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk (jako organu opiniodawczo-doradczego - powołanego przez ustawę o języku polskim - w sprawach używania języka polskiego), która została wydana w sprawie używania imienia "B." i nazwiska "L.H.". W tych uwarunkowaniach zgodzić się należy z poglądem organów, co do braku przesłanek uzasadniających zmianę dotychczasowego imienia i nazwiska skarżącego. W niniejszej sprawie skarżący ponad wszelka wątpliwość nie wykazał, że z racjonalnego i obiektywnego punktu widzenia istnieją ważne powody - wymienione wprost w ustawie o zmianie imienia i nazwiska czy inne niemieszczące się w katalogu przykładowo opisanych ustawowo uznanych za ważne. Końcowo już niejako marginalnie powtórzyć należy za organem odwoławczym, że skarżący ma pełne prawo do posługiwania się w relacjach prywatnych wybranym przez siebie imieniem i nazwiskiem nadanym przy świadomie przyjętym chrzcie. Jak wskazał bowiem NSA w powołanym przez organ wyroku z dnia 15 marca 2007 roku II OSK 452/06 " ... prawo nie ingeruje w strefę prywatną związaną z kontaktami rodzinnymi, towarzyskimi, sposobem praktyk religijnych ... Występujące w instytutach życia konsekrowanego przyjmowanie nowych imion ... czynione jest przede wszystkim ze względu na stosunki wewnętrzne instytutu - nie prowadzi do uchylania się od posługiwania się prawnie przypisanym imieniem i nazwiskiem w stosunkach regulowanych prawem państwowym. Także przyjmowanie nowych imion przez kolejnych papieży nie wiąże się z wszczynaniem procedur państwowych prowadzących do zmian wcześniej przypisanych imion i nazwisk. (...) Osoba praktykująca ... ma pełne prawo posługiwania się w sferze stosunków prywatnych oraz wewnątrzorganizacyjnych imieniem i nazwiskiem wybranym ze względów religijnych (wynika to wprost z zasady wolności wyznania)... art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka nie zawiera żadnych przepisów konkretnie odnoszących się do sprawy imion i nazwisk. Statuuje on prawo każdego do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego a za niedopuszczalną uznaje ingerencję władzy publicznej w korzystanie z tego prawa...". Sąd w składzie obecnym pogląd ten w pełni podziela. Z wyżej wskazanych przyczyn zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. Skoro bowiem skarżący nie wykazał spełnienia ustawowej przesłanki "ważnych powodów" w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.i.n., to brak jest podstaw do uznania, że zachodzi podstawa do żądanej zmiany imienia i nazwiska. W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a, organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych oraz ich wykładni. Organ odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.