II SA/Bk 758/23

WyrokWSA w Białymstoku2023-12-05

Skład orzekający: Grzegorz Dudar, Anna Bartłomiejczuk, Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie powyżej 16 roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, może uznać, że niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 21 roku życia, opierając się jedynie na stwierdzeniu w orzeczeniu o niepełnosprawności, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, bez podjęcia dalszych czynności wyjaśniających?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, rozpatrując wniosek o zasiłek pielęgnacyjny dla osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, nie mogą pochopnie odmawiać przyznania świadczenia, opierając się wyłącznie na stwierdzeniu w orzeczeniu o niepełnosprawności, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. W sytuacji, gdy symbol przyczyny niepełnosprawności nie wyklucza powstania niepełnosprawności przed 21 rokiem życia, a sama skarżąca podnosi, że jest niepełnosprawna od urodzenia, organy mają obowiązek przeprowadzić dalsze postępowanie wyjaśniające, w tym zwrócić się o dodatkowe informacje do organu orzekającego o niepełnosprawności, aby ustalić rzeczywisty moment powstania niepełnosprawności.
Stan faktyczny
Skarżąca H. S. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, dołączając orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z symbolem 05-R, wydane na stałe, z zaznaczeniem, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Prezydent Miasta Białegostoku odmówił przyznania zasiłku, uznając, że nie spełniono przesłanki powstania niepełnosprawności do 21 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując, że jest niepełnosprawna od urodzenia z powodu wrodzonego zwichnięcia stawu biodrowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr 406.1110/E-11/VI/23 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 27 lipca 2023 r. znak 007566/ZP/07/2023. Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z 28 sierpnia 2023 r., Nr 406.1110/E-11/VI/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej powoływane także jako Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 27 lipca 2023 r., nr 007566/ZP/07/2023 odmawiającą przyznania H. S. (dalej powoływana także jako skarżąca) zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 24 lipca 2023 r. H. S. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Do wniosku dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 czerwca 2023 r., znak: 2609.2023, wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku, zaliczający skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazując jednocześnie symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R. Orzeczenie zostało wydane na stałe (pkt III), jednoczenie wskazano, że niepełnosprawność istnieje - nie da się ustalić (pkt IV), zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 marca 2023 r. (pkt V). Z powyższego orzeczenia wynika również, że zachodzi względem skarżącej konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające jej funkcjonowanie (pkt. 5) oraz, że skarżąca wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6). Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że względem skarżącej, na podstawie dokumentacji medycznej, badań lekarskich i oceny psychologicznej stwierdzono naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność zapewnienia częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Decyzją z dnia 27 lipca 2023 r., nr 007566/ZP/07/2023, Prezydent Miasta Białegostoku odmówił skarżącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnianie przesłanek do przyznania ww. świadczenia określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej powoływana jako u.ś.r.). Podkreślił, że aktualnie skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, który to stopień datuje się na dzień 23 marca 2023 r., zaś daty niepełnosprawności nie da się ustalić. Tym samym nie jest spełniony warunek wynikający z art. 16 ust. 3 u.ś.r., czyli powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21 roku życia. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca w złożonym odwołaniu podkreśliła, że jej niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Podkreśliła, że urodziła się z wrodzonym zwichnięciem stawku biodrowego, co nie zostało od razu zdiagnozowane (1949 r.), w wyniku czego ropa zniszczyła kości i przez to została kaleką. Zaznaczyła, że ma jedną nogę krótszą o 8 cm. Pierwszą operację miała w wieku 15 lat, a wszystkich łącznie na biodro miała cztery. Nie rozumie dlaczego w orzeczeniu o niepełnosprawności zostało stwierdzone, że stopień niepełnosprawności jest datowany od 28 marca 2023 r. Podkreśliła, że niezbędny jest dla niej do funkcjonowania sprzęt ortopedyczny i rehabilitacyjny. Wskazaną na wstępie decyzją z 28 sierpnia 2023 r., Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium podkreśliło, że choć rozumie trudną sytuację skarżącej i daje wiarę oświadczeniu o istnieniu jej niepełnosprawności od urodzenia, to skarżona decyzja nie zasługuje na uchylenie, albowiem w aktualnym stanie prawnym organy administracji - będąc związane prawem - nie mogły przyznać wnioskowanego zasiłku. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji rzetelnie i wystarczająco ustalił stan faktyczny sprawy. Kolegium odwołując się do treści art. 16 u.ś.r. wskazało, że w przypadku osoby niepełnosprawnej w sposób umiarkowany, powyżej 16 roku życia, warunkiem niezbędnym dla uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego jest ustalenie przez podmiot do tego właściwy, tj. zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, że niepełnosprawność powstała nie później niż w wielu do ukończenia 21 roku życia. Kolegium zaznaczyło, że w tym zakresie organy są związane treścią wydanego orzeczenia lekarskiego i we własnym zakresie nie mają kompetencji do ustalania stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Tylko orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanowi dokument, w oparciu o który, czynione są ustalenia w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Z posiadanego przez skarżącą orzeczenia nie wynika wyraźnie (jak powinno wynikać), że niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, zaś skarżąca nie kwestionowała treści wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła skarżąca, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Nie zgadza się z tezą zawartą w uzasadnieniu decyzji, że jej niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią 21 roku życia, bowiem jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Podkreśliła, że urodziła się z wrodzonym zwichnięciem stawku biodrowego, co nie zostało od razu zdiagnozowane (1949 r.), w wyniku czego ropa zniszczyła kości i przez to została kaleką z jedną nogą krótszą o 8 cm. Pierwszą operację miała w wieku 15 lat, a wszystkich łącznie na biodro miała cztery. Nie rozumie dlaczego w orzeczeniu o niepełnosprawności zostało stwierdzone, że jej kalectwo jest datowane od 29 marca 2023 r., podczas gdy rodzice wielokrotnie wozili ją do lekarzy w Warszawie i tam była w wieku 15-16 lat hospitalizowana. Skarżąca do skargi dołączyła karty informacyjne leczenia szpitalnego z lat 1964-1965. Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd celem przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Tym samym sąd nie mógł uwzględnić żądania skarżącej i przyznać jej zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem nie posiada takich kompetencji. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku o odmowie przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.ś.r.". Istota sporu w sprawie sprowadzała się do oceny, czy skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego na postawie art. 16 ust. 3 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z przywołanego przepisu wynika, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a po drugie - niepełnosprawność tej osoby musi powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. W sprawie spór między stronami dotyczył spełnienia przez skarżącą drugiej przesłanki. Orzekające w sprawie organy stwierdziły bowiem, że skarżąca nie wykazała na podstawie przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, natomiast skarżąca wyraziła w tym zakresie stanowisko przeciwne, podkreślając że jest osobą niepełnosprawną od urodzenia z uwagi na wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego, które spowodowało, że ma jedną nogę krótszą o 8 cm (na tę okoliczność nie przedłożyła jednak przed organami dokumentacji medycznej). Rozstrzygając powyższy spór podkreślić należy, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.). Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Organy mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody oraz wskazanie ich w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu, organy obydwu instancji nie sprostały powyższym zasadom, bowiem zbyt pochopnie, bez należytego zgromadzenia materiału dowodowego, kategorycznie uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 16 ust. 3 u.ś.r. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 100) do orzekania o niepełnosprawności właściwe są powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. W myśl zaś § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 857, dalej: "rozporządzenie") orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Z powyższych regulacji wynika, że do ustalania stopnia niepełnosprawności oraz daty lub okresu powstania niepełnosprawności kompetentne są powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz, że ustalenia w tym przedmiocie zawiera wydane przez te jednostki orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wobec tego, na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r, organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Prawodawca wprost określił bowiem, że takie ustalenia określa się w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, a zatem to w oparciu o ten dokument organ administracji czyni ustalenia w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 895/15, wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 815/21, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedłożone przez skarżącą orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2023 r., znak: 2609.2023 wskazuje, że orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się na stałe (pkt III); ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 28 marca 2023 r. (pkt V), natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić (pkt IV). Jednocześnie w orzeczeniu określa się przyczynę niepełnosprawności symbolem – 05-R. (pkt II). Warto w tym miejscu wskazać, że przepis § 32 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia stanowi, że przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany m.in. upośledzenia narządu ruchu, w tym a) wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu; b) układowe choroby tkanki łącznej w zależności od okresu choroby i stopnia wydolności czynnościowej; c) zapalenia stawów z towarzyszącym zapaleniem stawów kręgosłupa w zależności od stopnia wydolności czynnościowej; d) choroby zwyrodnieniowe stawów w zależności od stopnia uszkodzenia stawu; e) choroby kości i chrząstek z upośledzeniem wydolności czynnościowej; f) nowotwory narządu ruchu; g) zmiany pourazowe w zależności od stopnia uszkodzenia i możliwości kompensacyjnych. Przyjąć zatem należy, biorąc pod uwagę zakres naruszeń sprawności organizmu, klasyfikowanych do symbolu niepełnosprawności 05-R, że nie można wykluczyć sytuacji, iż upośledzenie narządu ruchu związane było z wadami wrodzonymi lub rozwojowymi narządu ruchu, które to wady z oczywistych względów mogły powstać przed 21 rokiem życia. Zaznaczyć również należy, że w myśl § 14 ust. 3 i 4 rozporządzenia datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych przez organy na podstawie przepisów odrębnych. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy wpisać wyrazy "nie da się ustalić". Przyjąć zatem należy, że sam zwrot "nie da się ustalić" w żadnym zakresie nie przesądza kiedy taka niepełnosprawność powstała, czy miało to miejsce kilka, kilkanaście czy też kilkadziesiąt lat przed oceną stanu zdrowia osoby zainteresowanej. Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, treść orzeczenia o niepełnosprawności, którym legitymuje się skarżąca nie wyklucza tego, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Samo określenie w orzeczeniu, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić (pkt IV) nie przesądza, że ta niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez skarżącą 21 roku życia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności organy winny odczytywać całościowo, również z uwzględnieniem symboli przyczyny niepełnosprawności oraz zakresem naruszenia sprawności organizmu. Jeżeli tenże symbol przyczyny niepełnosprawności nie wyklucza możliwości powstania niepełnosprawności przed 21 rokiem życia, samo stwierdzenie w orzeczeniu, że nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, nie przesądza, że niepełnosprawność powstała po 21 roku życia. W takiej sytuacji, w ocenie sądu, mając na uwadze ogólne zasady postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów (szczególnie w sytuacji kwestionowania przez stronę chwili powstania niepełnosprawności) jest poczynienie ustaleń w tym przedmiocie. Słusznie Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazuje, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że organy oceniając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego są związane orzeczeniem o niepełnosprawności w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Jednakże w niniejszej sprawie data ani okres powstania niepełnosprawności nie została określona, dlatego też w tym zakresie orzeczenie o niepełnosprawności nie miało charakteru wiążącego. Podkreślić także należy, że przywołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2019 r., II SA/Bk 777/19 został wydany w innym stanie faktycznym, bowiem w tamtej sprawie skarżący legitymował się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy a ponadto organy wystąpiły z precyzyjnym zapytaniem do właściwego organu o wskazanie konkretnej daty, od której skarżący był niezdolny do pracy (data ta nie wynikała z orzeczenia). Zatem zakres postępowania wyjaśniającego przeprowadzony przez organy administracji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego w ww. sprawie był znacznie szerszy niż w niniejszej sprawie. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że z dniem 14 lipca 2023 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1340 ze zm.), które w § 9 wskazuje, że ustalając prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, uwzględnia się, poza odpowiednimi informacjami wskazanymi w § 2-4, również inne dokumenty lub oświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu (z dnia 27 lipca 2017 r., Dz.U. z 2017 r., poz. 1466) nie było odpowiednika obecnie obowiązującego § 9 rozporządzenia. Przyjąć zatem należy, że obecnie, ustalając prawo do zasiłku pielęgnacyjnego organy są zobowiązane do uwzględnienia także innych dokumentów lub oświadczeń, jeżeli mają one wpływ na prawo do takiego zasiłku. Nowe rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. obowiązywało zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej jak i drugiej instancji. Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji przeprowadzone postępowanie dowodowe ograniczyły wyłącznie do treści orzeczenia o niepełnosprawności skarżącej, zupełnie pomijając twierdzenia skarżącej (złożone na etapie odwołania), odnośnie chwili powstania niepełnosprawności. Co prawda skarżąca nie przedłożyła na potwierdzenie swoich twierdzeń i oświadczeń żadnej dokumentacji medycznej, jednakże nie była informowana przez organy o takiej możliwości – zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie zastosowały w sprawie art. 10 § 1 k.p.a. Zaznaczyć jednak należy, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium uznało twierdzenia skarżącej za wiarygodne. Kolegium, mimo wiarygodnych twierdzeń skarżącej co do okresu powstania niepełnosprawności, nie poczyniło w tym kierunku żadnych czynności wyjaśniających, nie zwróciło się ani do skarżącej o nadesłanie stosownych dokumentów, ani nie zwróciło się do organu orzekającego o niepełnosprawności o udzielenie informacji, z jakich przyczyn nie był w stanie określić okresu powstania niepełnosprawności. Bierność w tym zakresie Kolegium mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, szczególnie że treść orzeczenia o niepełnosprawności skarżącej w zakresie daty lub okresu powstania niepełnosprawności nie miała charakteru wiążącego (zwrot "nie da się ustalić"), a w powiązaniu z symbolem przyczyny niepełnosprawności, nie wykluczała przyjęcia, że niepełnosprawność u skarżącej powstała przed 21 rokiem życia. Powyższe okoliczności oznaczają, że orzekające w sprawie organy wyciągnęły zbyt pochopne wnioski z przedłożonego przez skarżącą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że organy nie przeprowadziły prawidłowo postępowania wyjaśniającego, gdyż nie dokonały prawidłowego i całościowego odczytania oraz wyczerpującego rozpatrzenia przedłożonego przez skarżącą dowodu, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, czym naruszyły art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w sposób mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 3 u.ś.r. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów uzasadnienia wyroku. Organy zobowiązane będą w szczególności do właściwego, całościowego i rzetelnego zgromadzenia a następnie odczytania dowodów, w szczególności na okoliczność dotyczącą chwili powstania u skarżącej niepełnosprawności, istotną w świetle przesłanek przyznania zasiłku pielęgnacyjnego określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r. W tym zakresie organy powinny wystąpić z zapytaniem do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku o udzielenie informacji, z jakich przyczyn nie wskazano w orzeczeniu skarżącej daty ani okresu powstania niepełnosprawności (pkt IV) i czy na podstawie przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej nie można wykluczyć powstania niepełnosprawności przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. W tym stanie rzeczy, uwzględniając poczynione uwagi sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z takim wnioskiem wystąpiło Kolegium w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca, w wyznaczonym terminie, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło