II SA/Bk 783/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. J.K. w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Skarżący P. J. K. w B. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego P. Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. Zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 5 lutego 2008r., zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 grudnia 2007r. (k. 49). W dniu 5 lutego 2008r. odbyła się rozprawa, na którą od strony skarżącej nikt się nie stawił. Ogłoszenie wyroku oddalającego skargę nastąpiło na posiedzeniu w dniu 19 lutego 2008r., na które również nikt się nie stawił. W dniu [...] czerwca 2008r. (data nadania) pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu wydanego w dniu 19 lutego 2008r. W treści uzasadnienia wskazał, że otrzymał zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 05 lutego 2008r., jednakże w związku z tym, że nie był na niej obecny, w dniu rozprawy skontaktował się z sekretariatem tutejszego Sądu, gdzie uzyskał informacje, iż w dniu 5 lutego 2008r. Sąd zamknął rozprawę i zwrócił się do pełnomocnika z pytaniem o ewentualne cofnięcie skargi. Na pytanie pełnomocnika, czy w dniu 5 lutego 2008r. zapadły inne rozstrzygnięcia, osoba udzielająca informacji odpowiedziała negatywnie. W celu uprawdopodobnienia przedstawionej okoliczności, pełnomocnik skarżącego zobowiązał się przedstawić wykaz rozmów telefonicznych za miesiąc luty 2008r. W dalszej części pisma wyjaśniono, że w związku z tym, iż wyrok w sprawie nie zapadł na rozprawie, a z uzyskanych telefonicznie informacji nie wynikało, aby Sąd odroczył ogłoszenie wyroku, pełnomocnik skarżącego oczekiwał na wyznaczenie kolejnego terminu rozprawy lub doręczenia odpisu sentencji wyroku. Zaniepokojony dłuższym brakiem korespondencji w dniu 30 maja 2008r. ponownie skontaktował się telefonicznie z Sądem, gdzie "ku wielkiemu zdziwieniu" uzyskał informację, że wyrok w sprawie zapadł 19 lutego 2008r. Powyższe okoliczności w ocenie pełnomocnika skarżącego potwierdzają, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadniania wyroku, nastąpiło bez jego winy, albowiem to błędna lub niepełna informacja pracownika Sądu spowodowała ten skutek. Jednocześnie pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 141 §2 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W przypadku, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 §1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 §1 i §2 p.p.s.a.). Uchybienie terminu w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na wstępie odnieść się jednak należało do kwestii dochowania przez pełnomocnika skarżącego siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przyjmując najbardziej korzystną dla strony interpretację, należy stwierdzić, iż wskazana przez pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu, tj. jego niewiedza o terminie ogłoszenia wyroku ustała z dniem, w którym zadzwonił on do Sądu, celem powzięcia wiadomości o stanie sprawy. Zdarzenie to, jak wskazał pełnomocnik strony miało miejsce w dniu 30 maja 2008r., wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] czerwca 2008r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego spełnił także warunek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, ponieważ w jednym piśmie z dnia [...] czerwca 2008r. wniósł zarówno o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak i wniosek o sporządzenie i doręczenie takiego uzasadnienia. Spełnione, zatem zostały wymogi formalne konieczne do uwzględniania wniosku. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że niedochowanie terminu było przez niego niezawinione. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W sytuacji zaś, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, przyjmuje się, że to brak winy profesjonalnego pełnomocnika jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok NSA z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stał się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Pojęcie winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które pełnomocnik strony upoważnił do dokonania określonej czynności. Pełnomocnik powinien, zatem mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, zaś przy dochowaniu należytej staranności powinien, jako profesjonalista, dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo (postanowienia NSA z dnia 29 lipca 2004r. sygn. FZ 110/04 i FZ 133/04, niepublik.). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2008r. Za taką okoliczność nie może być, bowiem uznany, powołany przez niego fakt, iż to "błędna lub niepełna informacja" pracownika Sądu spowodowała, że nie wiedział on o odroczeniu terminu ogłoszenia orzeczenia w sprawie, a w konsekwencji o jego treści. Wyjaśnić, bowiem należy, że zawiadomienie o rozprawie przewidzianej na dzień 5 lutego 2008r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 grudnia 2007r. (k. 49), czyli na ponad miesiąc przed terminem rozprawy. Skoro zrezygnował on ze stawiennictwa na rozprawie to powinien być świadom, że w wyznaczonym terminie Sąd może wydać orzeczenie lub postanowić zamknąć rozprawę i odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia, a następnie wydać wyrok oddalający. Należy przy tym podkreślić, że Sąd nie ma obowiązku doręczenia zawiadomienia o terminie posiedzenia, na którym będzie ogłoszony wyrok w razie odroczenia ogłoszenia wyroku (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1968 r., III CZP 62/68, OSNCP 1969, nr 3, poz. 41). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że w wypadku orzeczenia o odroczeniu terminu ogłoszenia wyroku sąd nie ma obowiązku zawiadamiania w trybie art. 91 § 2 p.p.s.a. o tym terminie strony nieobecnej na rozprawie. Przepis art. 139 §2 p.p.s.a przewiduje, bowiem, że w postanowieniu o odroczeniu terminu ogłoszenia wyroku sąd powinien wyznaczyć ten termin i ogłosić go niezwłocznie po zamknięciu rozprawy. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 5 lutego 2008r. Sąd po zamknięciu rozprawy ogłosił o terminie posiedzenia, na którym nastąpi ogłoszenie wyroku (k. 53). Jest to zawiadomienie wystarczające, bez względu na to, czy strona była obecna na rozprawie, jeżeli o terminie rozprawy została prawidłowo zawiadomiona (postanowienie NSA z dnia 1 września 2005 r., I FZ 398/05, niepubl.). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, nie stawił się na rozprawę, Sąd odroczył ogłoszenie wyroku do dnia 19 lutego 2008r., nie było zatem konieczności odrębnego zawiadamiania pełnomocnika o terminie posiedzenia, na którym nastąpiło ogłoszenie wyroku. Wskazana, zatem przez pełnomocnika skarżącego okoliczność, że po rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu w dniu 5 lutego 2008r. oczekiwał na wyznaczenie kolejnego terminu rozprawy lub na doręczenie odpisu sentencji wyroku, nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu. Po pierwsze, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę, jak podkreślono wyżej, jest doręczane wyłącznie na wniosek strony, po drugie oczekiwanie (ponad trzy miesiące) na wyznaczenie kolejnej rozprawy było prawnie nieuzasadnione skoro Sąd postanowił ją zamknąć (pkt 1 postanowienia wydanego na rozprawie w dniu 5 lutego 2008r.), o czym pełnomocnik skarżącego, jak przyznaje w swoim piśmie, został poinformowany w trakcie rozmowy telefonicznej. Generalną zasadą jest zaś, że Sąd po zamknięciu rozprawy wydaje wyrok (art. 133 §1 p.p.s.a.), a tylko w wyjątkowych okolicznościach może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo (art. 133 §2 i §3 p.p.s.a.). Z tych względów argumentacja pełnomocnika skarżącego, nie może usprawiedliwić uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Reasumując - brak winy, będący przesłanką przywrócenia terminu - w ocenie Sądu - nie został uprawdopodobniony przez pełnomocnika skarżącego. Przy dołożeniu należytej staranności mógł on zapobiec zaistniałej sytuacji. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.