II SA/Bk 790/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozłożenia na raty koszów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z [...] lutego 2021r. wydaną przez Wójta Gminy J. doszło do rozgraniczenia położonych w miejscowości B., gmina J., nieruchomości o numerze [...] C. Ś. i nieruchomości o numerze [...] A. K.. Równocześnie z wydaniem decyzji Wójt Gminy J. wydal postanowienie ustalające wysokość kosztów postępowania na łączną kwotę 3813,00 złotych obciążając tymi kosztami po połowie tj. po 1906,50 złotych właścicieli obu rozgraniczonych nieruchomości. A. K. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po jego rozpatrzeniu postanowieniem z [...] marca 2021r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W dniu [...] maja 2021r. A. K. złożyła w organie I instancji wniosek o rozłożenie na raty kosztów postępowania rozgraniczeniowego, którymi został obciążona. Prośbę motywowała trudną sytuacją życiową i materialną. Postanowieniem z [...] czerwca 2021r. (nr [...]) Wójt Gminy J. powołując się na art. 61a par. 1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania z opisanego wyżej wniosku A. K. w przedmiocie rozłożenia na raty kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Stwierdził, że rozstrzygnięcie co do kosztów postepowania rozgraniczeniowego stało się ostateczne a zatem wszczęcie kolejnego postępowania nie jest dopuszczalne a także nadmienił, że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje instytucji rozłożenia na raty kosztów postępowania administracyjnego. A. K. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniosła, że możliwość rozłożenia na raty kosztów postępowania administracyjnego przewiduje art. 264 par. 1 K.p.a. oraz powtórzyła, że za rozłożeniem na raty należności, którą została obciążona przemawia sytuacja życiowa tj. fakt, że jest osobą w podeszłym wieku, bardzo schorowaną, utrzymującą się z niewielkiej emerytury i żyjącą na pograniczu ubóstwa. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego zażalenia orzekło o uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zbyt pochopnie uznał, że w sprawie zachodzą oczywiste przeszkody do wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ I instancji ograniczył bowiem swoje poszukiwania ewentualnej podstawy prawnej do dopuszczalności rozłożenia na raty kosztów postępowania rozgraniczeniowego, obciążających A. K., do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co jest niewystarczające. Organ I instancji pominął rozważenie dopuszczalności zastosowania w sprawie przepisów ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, która zawiera regulacje pozwalające na umarzanie, odraczanie i rozkładanie na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Kolegium nadmieniło przy tym, że z uwagi na fakt, że postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego ma charakter ostateczny, nie jest możliwe ponowne procedowanie kwestii określenia sposobu ich uiszczenia na podstawie art. 264 par. 1 K.p.a. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższe kasacyjne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. A. K. zarzuciła organowi II instancji obrazę przepisów postępowania stwierdzeniem, że brak zamieszczenia wniosku o rozłożenie na raty kosztów postepowania rozgraniczeniowego w zażaleniu na postanowienie z [...] lutego 2021r. dotyczące ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, pozbawia ją prawa do skutecznego (później złożonego) wniosku o rozłożenia określonej płatności na raty. Ponosząc powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Zauważyło, że zaskarżone postanowienie jest korzystne dla skarżącej oraz zaprzeczyło przypisanemu w skardze uzasadnieniu postanowienia kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Na wstępie sąd informuje, że sprawa została sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, który pozwala na skierowanie do rozpoznania w trybie uproszczonym sprawy, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty. Merytorycznie skarga jest niezasadna. Sąd zauważa, że jej uwzględnienie przez sąd i uchylenie – zgodnie z wnioskiem skargi - zaskarżonego postanowienia kasacyjnego prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej albowiem eliminowałoby postanowienie uwzględniające zażalenie A. K. na odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozłożenia na raty kosztów postępowania rozgraniczeniowego ustalonych postanowieniem Wójta Gminy J. z [...] lutego 2021r. Sąd administracyjny zgodnie z art. 134 par. 2 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zaskarżone postanowienie zaś nie tylko nie jest dotknięte kwalifikowaną wadą ale nie narusza też przepisów prawa materialnego i procesowego w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej z [...] maja 2021r. o rozłożenie na raty ustalonej postanowieniem z [...] lutego 2021r. kwoty kosztów postępowania rozgraniczeniowego była pochopna. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone już jest stanowisko, że zastosowanie instytucji określonej w art. 61 a par. 1 K.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (vide: wyrok WSA w Warszawie z 7.03.2013r. sygn. VII SA/Wa 1771/12, Lex nr 1321646). Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, przykładowo; gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczyło albo w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno – prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (vide: wyrok WSA w Kielcach z 10.10.2013r. sygn. II SA/Ke 709/13 – Lex nr 1426784). Wyinterpretowana z treści art. 61 a par. 1 K.p.a. podstawa prawna do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego między innymi w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej tj. zachodzi tożsamość sprawy, dotyczy wyłącznie pełnej tożsamości sprawy (przedmiotowo – podmiotowej) tj. ma miejsce wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (vide: wyrok WSA w Lublinie z 4.04.2013r. sygn. II SA/Lu 1036/12 – Lex nr 1310579). Przenosząc zacytowane wyżej tezy orzeczeń sądów administracyjnych na grunt niniejszego postępowania zauważyć należy, że Wójt Gminy J. wydając [...] lutego 2021r. postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie orzekał w kwestii rozłożenia na raty ustalonych kosztów, bo wówczas takiej prośby skarżąca nie zgłaszała. Określając sposób uiszczenia przez zobowiązanych kosztów postępowania rozgraniczeniowego w postanowieniu z [...] lutego 2021r. Wójt Gminy J. nie brał w ogóle pod uwagę możliwości płatniczych zobowiązanych i nie rozważał ratalnego uiszczenia kosztów. Kwestia potrzeby ratalnego określenia spłaty ustalonej ostatecznie kwoty kosztów postępowania rozgraniczeniowego, przypisanej A. K., ujawniona została dopiero jej wnioskiem z [...] maja 2021r. Nie można zatem przyjąć, że wystąpiła pełna tożsamość przedmiotowa sprawy objętej postanowieniem z [...] lutego 2021r. i sprawy objętej wnioskiem strony z [...] maja 2021r. Zasadnie Kolegium zauważyło przy tym, że organ I instancji pominął rozważenie dopuszczalności zastosowania w sprawie przepisów ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, która zawiera regulacje pozwalające na umarzanie, odraczanie i rozkładanie na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. tj. istnienia w przepisach prawa materialnego podstawy prawnej do rozpatrzenia żądania. Sąd zauważa, że skarżąca błędnie przypisuje Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B., że jego kasacyjne postanowienie oparte zostało na założeniu, że brak złożonego uprzednio tj. w zażaleniu z [...] lutego 2021r. na postanowienie organu I instancji z [...] lutego 2021r. wniosku o rozłożenie na raty kosztów postępowania, pozbawia stronę prawa do skutecznego wniosku o rozłożenie określonej płatności na raty. Takiego założenia nie da się wyczytać z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia kasacyjnego a jego sentencja przeczy twierdzeniu skarżącej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)