II SA/Bk 795/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi E.N. i F.N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżących: E.N. i F.N. solidarnie kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, 4. przyznaje adwokatowi A.A. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. Przedmiotem skargi wniesionej przez E.N. i F.N. jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] września 2008 r. (znak [...]) w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Starosty B. z dnia [...] czerwca 2008 r., znak [...], odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty B. z dnia [...] lipca 2007 r., znak [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Zakładowi Energetycznemu B. Dystrybucja sp. z o.o. pozwolenia na budowę linii energetycznej i stacji transformatorowej średniego napięcia (kategoria obiektu XXVI) w obrębie działek o nr geodezyjnych 54, 65, 83, 93, 40, 65, 69, 70, 77 i 78 na terenie gruntów wsi B. gm. B. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., znak [...], Starosta B., w sprawie z wniosku Zakładu Energetycznego B. Dystrybucja sp. z o.o., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę linii energetycznej i stacji transformatorowej średniego napięcia (kategoria obiektu XXVI) w obrębie działek o nr geodezyjnych 54, 65,83, 93 oraz demontaż stacji transformatorowej słupowej i linii energetycznej napowietrznej SN w obrębie działek o nr geodezyjnych 40, 65, 69, 70, 77, 78 na terenie gruntów wsi B., gm. B. Decyzja stała się ostateczna 14 sierpnia 2007 r. Pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. E. i F. małżonkowie N. wystąpili do Wojewody P. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty B. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda P. odmówił stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Podniósł również, iż w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę linii energetycznej E. i F. małżonkowie N. nie byli traktowani jako strona postępowania (nie zostali ujęci jako strona w wykazie stron postępowania), zaś "ewentualne uznanie za stronę postępowania w tej sprawie może nastąpić jedynie przez Starostę B. po wznowieniu postępowania". Pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. E. i F. małżonkowie N. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego opisaną na wstępie decyzją Starosty B. z uwagi na niezapełnienie im udziału w postępowaniu Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Starosta B. odmówił w oparciu o art. 149 par. 3 kpa żądanego wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 28 ust. 2 prawa budowlanego i stwierdził, iż szczegółowe określenie, kto poza inwestorem może występować jako strona w postępowaniu o pozwolenie na budowę, możliwe jest wyłącznie na podstawie przepisów odrębnych np. przeciwpożarowych, z zakresu ochrony środowiska, czy techniczno – budowlanych tj. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określających odległości usytuowania obiektów i urządzeń od innych obiektów i granic nieruchomości. Następnie starosta podał, że w przedłożonym projekcie projektowana kablowa linia elektroenergetyczna średniego napięcia, została usytuowana w drodze gminnej o numerze geodezyjnym 83 w odległości 50 cm do granicy działki o numerze geodezyjnym [...]/2, stanowiącej własność skarżących, co jest zgodne z Polska Normą z 7.06.1976 PN-76/E-05125 Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe, projektowanie i budowa. W związku z tym, że inwestor zachował odległości przewidziane w przepisach szczególnych, nie może być mowy o oddziaływaniu obiektu budowlanego na nieruchomość skarżących oznaczoną numerem [...]/2, a zatem właścicielom tej nieruchomości nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na kwestionowaną budowę i nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania w tym przedmiocie. E. i F.N. wnieśli odwołanie pod powyższej decyzji. Podnieśli, że odmowa wznowienia postępowania narusza ich prawa właścicielskie i pokazuje, jak starosta faworyzuje monopolistyczne przedsiębiorstwo otwierając przed nim możliwość realizacji inwestycji kosztem cudzych gruntów i wbrew woli właścicieli tych gruntów. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2008 r. utrzymał w całości w mocy decyzję Starosty B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem wniosku inwestora było pozwolenie na budowę linii energetycznej i stacji transformatorowej średniego napięcia w obrębie działek o nr geodezyjnych 54, 65,83, 93 oraz demontaż stacji transformatorowej słupowej i linii energetycznej napowietrznej SN w obrębie działek o nr geodezyjnych 40, 65, 69, 70, 77, 78 na terenie gruntów wsi B. gm. B. W ocenie organu odwoławczego wniosek nie dotyczył pozwolenia na budowę w obrębie działek skarżących o numerach 81/1 i 81/2. Z dołączonych do wniosku dokumentów (projektu budowlanego) wynikało zaś, iż na powyższych działkach nie będą prowadzone żadne prace, gdyż ich właściciele nie wyrazili na to zgody. W ocenie organu odwoławczego skarżący "na własne żądanie" pozbawili się statusu strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę tej inwestycji. Dodatkowo organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty B., iż wykonanie linii energetycznej zgodnie z pozwoleniem na budowę nie ogranicza zagospodarowania terenu skarżących. W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku E. i F. małżonkowie N. zarzucili organom obu instancji 1. brak rozstrzygnięcia sprawy przypisanego Wojewodzie P. jako organowi odwoławczemu 2. wzajemne popieranie się dwóch urzędów, 3. wymigiwanie się w przyznaniu skarżącym prawa strony. Skarżący w uzasadnieniu skargi podnieśli, iż są właścicielami gruntów przyległych do drogi gminnej, przy której (w tym naprzeciw bramy wjazdowej na działkę 63/3 stanowiącą ich własność) wznoszone będą słupy średniego napięcia i niskiego napięcia zgodnie z pozwoleniem budowlanym. Podkreślili, że ich działki o numerach 63/1, 63/2, 63/3 i 61 bezpośrednio przylegają do drogi publicznej o numerze geodezyjnym 62, a działki o numerach 90/2 i 81/1 przylegają bezpośrednio do drogi gminnej oznaczonej numerem geodezyjnym 83 W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy, w uzasadnieniu pisma, przytoczył argumentację stanowiącą uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Końcowo jednak przyznał, iż "realizacja w pełni i bez odstępstw wydanego pozwolenia na budowę nie jest całkowitym uporządkowaniem spraw przebudowy linii energetycznej, bowiem w wyniku realizacji tegoż pozwolenia zdemontowana zostanie tylko część linii napowietrznej, a część pozostanie nadal fizycznie w terenie, chociaż będzie od strony technicznej nieużyteczna, bo bez napięcia w sieci" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skardze nie można było odmówić słuszności. Dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powoływaną przez skarżącego podstawą prawną. Stanowi o tym art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy przepis pozwala sądowi oprzeć wyrok na argumentach niepodniesionych przez stronę skarżącą. W tej sprawie sąd z urzędu dostrzegł naruszenie przez organy obu instancji przepisu art. 149 par. 3 kpa wskazanego jako podstawa prawna odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania administracyjnego jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, a także, gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 par. 1 i par. 2 kpa, a nie ma podstaw do przywrócenia tego terminu. W sprawie niniejszej odmówiono wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych tj. braku przymiotu strony skarżących do uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie kwestionowanego pozwolenia budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity jest pogląd, co do tego, że odmowa wznowienia postępowania administracyjnego z tego powodu, ze żądający wznowienia nie jest strona postępowania, może nastąpić tylko wówczas, gdy okoliczność ta jest oczywista. Zawsze natomiast, gdy istnieją wątpliwości, co do tego, czy wnioskujący o wznowienie jest stroną, badanie przymiotu strony nastąpić powinno po wznowieniu postępowania. I tak w wyroku z 23.01.2007r. sygn. IISA/Wa 2186/06 (Lex Nr 328635) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia postępowania, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Oparcie przez organ administracji decyzji o odmowie wznowienia postępowania na dokonanej przez siebie ocenie przyczyn wznowienia, przeprowadzonej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc sprzecznie a par. 3 w zw. z par. 2 kpa uzasadnia uchylenie takiej decyzji. Natomiast w tezie wyroku z 25.04.2007r. sygn. IV S.A./Wa 295/07 (Lex Nr 339449) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził pogląd, że w przypadku wskazania przesłanki wznowienia w postaci okoliczności wymienionych w art. 145 par. 1 pkt 4 kpa organ rozpatrujący podanie nie bada czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 par. 2 kpa. Tutejszy skład orzekający podziela w pełni stanowiska wyżej zaprezentowane, znajdujące zresztą potwierdzenie w szeregu innych orzeczeń (patrz także: wyrok WSA w Warszawie z 9.11.2005r. sygn. VII SA/Wa 402/05, Lex Nr 198867, czy wyrok NSA z 30.01.2008r. sygn. II OSK 1949/06, Lex Nr 437529) Ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania łączy się ściśle z ustaleniem rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia postępowania, a ta kwestia – co wynika z art. 149 par. 2 kpa – zawsze podlega badaniu dopiero po wznowieniu postępowania administracyjnego, w drugiej fazie postępowania wznowieniowego. Postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. Organy obu instancji odmawiając skarżącym statusu strony postępowania nawiązały do rozwiązań projektu budowlanego, zatwierdzonego kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Badanie legitymacji skarżących na gruncie materiału z akt administracyjnych pierwotnego postępowania dowodzi niedopuszczalnego dokonania merytorycznej oceny statusu skarżących już we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego tj. jeszcze przed jego wznowieniem. Analizując przy tym projekt organy obu instancji stwierdziły, że skoro nie przewiduje on robót budowlanych na gruntach skarżących (z uwagi na brak zgody na wejście na działkę) to skarżący nie mają interesu prawnego do bycia stroną postępowania. Organy nie uwzględniły wynikającej z projektu potrzeby odłączenia i zabezpieczenia tej części linii SN, która jako nieczynna ma pozostać na gruntach skarżących. Skarżący mogą mieć interes prawny w tym, by sprawdzić rozwiązania projektu pod kątem prawidłowości zabezpieczenia pozostawianej na ich nieruchomości linii energetycznej. Obszar oddziaływania linii elektroenergetycznej z pewnością obejmuje tereny, na których są zlokalizowane urządzenia elektroenergetyczne umożliwiające przesył energii. Nie ulega wątpliwości, że objęta kwestionowanym pozwoleniem na przebudowę linia elektroenergetyczna średniego napięcia biegnie przez nieruchomości skarżących. Już z tej właśnie przyczyny, że przedmiotem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę była przebudowa linii, która na pewnym odcinku biegnie przez nieruchomości skarżących i której dalszego istnienia dotyczą rozwiązania projektu, nie można było odmówić żądanego przez nich wznowienia postępowania. We wznowionym postępowaniu dopiero należałoby ocenić czy w rzeczywistości szczegółowe rozwiązania projektu budowlanego naruszają interes prawny skarżących w rozumieniu prawa budowlanego. Przepisami odrębnymi, w oparciu o które organy winny badać obszar oddziaływania inwestycji objętej zatwierdzonym projektem, będą przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 10.04.1997r.Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006r. Nr 89, poz. 625 ) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem art. 149 ust. 3 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W konsekwencji powyższego uznania Sąd uchylił decyzje obu organów (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchylenie decyzji oznacza, że organ rozpatrujący wniosek skarżących winien go poddać ocenie formalnej pod kątem zachowania terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania administracyjnego i – o ile uzna, że termin został zachowany i nie występują inne przeszkody formalne do wznowienia postępowania - wznowić je i dopiero we wznowionym postępowaniu wszechstronnie zbadać, czy w rzeczywistości doszło do pozbawienia uczestnictwa w sprawie osobom mającym interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia kwestionowanego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Uwzględnienie skargi uzasadniało orzeczenie o zwrocie przez organ na rzecz skarżących poniesionych przez nich kosztów postępowania (art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednocześnie z uwagi na reprezentowanie skarżących przed sądem przez ustanowionego z urzędu adwokata, Sąd na jego wniosek orzekł o przyznaniu mu ze Skarbu Państwa wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżących wykonane na zasadzie prawa pomocy (art. 205 par. 2 w związku z art. 210 par.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kwota przyznanego wynagrodzenia została określona według stawki wynikającej z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zmianami), powiększonej o podatek od towarów i usług. Koszty zastępstwa procesowego podwyższone zostały o dwie opłaty skarbowe w kwocie po 17 złotych od dokumentu pełnomocnictwa i dokumentu substytucji.-